Қамысты сұңқар (Poecile palustris) – Еуразиядағы кішкентай құс, сипаттамасы, таралуы, және санының азаюы туралы ақпарат. Табиғатты қорғауға қатысты мақала.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Құс түрі
Species of bird
Саздық сүйкімді құс (Poecile palustris) – Paridae тұқымдасына жататын, Еуразиялық өткел құсы, сүйкімді құс туысына жақын, саздық сүйкімді құс, Père David және Songar сүйкімді құстарымен тығыз байланысты. Бұл шамамен ұзындығы және салмағы бар кішкентай құс. Оның басы мен мойны қара түсті, беті ақшыл, арқасы қоңыр, қанаттары мен құйрығы сұрғылт қоңыр. 8-ден 11-ге дейін түршелері танылады. Оның сазгүлге өте ұқсас болуы, әсіресе Ұлыбританияда, олардың жергілікті түршелері өте ұқсас болғандықтан, анықтауда қиындықтар тудыруы мүмкін: олар 1897 жылға дейін жеке түр ретінде танылмаған. Әлемдік деңгейде саздық сүйкімді құс "Қауіпсіз" санатында тіркелген, бірақ оның санының азаюына дәлелдер бар (мысалы, Ұлыбританияда 1970 жылдан бері саны 50%-дан астамға төмендеген). Ол қоңыржай Еуропаның және Солтүстік Азияның барлық аймақтарында кездеседі және атына қарамастан, құрғақ ормандарды қоса алғанда, әртүрлі мекендеу орталарында таралған. Саздық сүйкімді құс – бәсекелес жемшіл; оның тағамына гусеницалар, өрмекшілер және тұқымдар кіреді. Ол ағаштардың қуыстарында ұялайды, өздігінен қазудың орнына, бар ойыстарды кеңейтеді. 5–9 жұмыртқадан тұратын жұмыртқалар салынады.
The marsh tit (Poecile palustris) is a Eurasian passerine bird in the tit family Paridae and genus Poecile, closely related to the willow tit, Père David's and Songar tits. It is a small bird, around long and weighing , with a black crown and nape, pale cheeks, brown back and greyish brown wings and tail. Between 8 and 11 subspecies are recognised. Its close resemblance to the willow tit can cause identification problems, especially in the United Kingdom where the local subspecies of the two are very similar: they were not recognised as separate species until 1897. Globally, the marsh tit is classified as Least Concern, although there is evidence of a decline in numbers (in the UK, numbers have dropped by more than 50% since the 1970s, for example). It can be found throughout temperate Europe and northern Asia and, despite its name, it occurs in a range of habitats including dry woodland. The marsh tit is omnivorous; its food includes caterpillars, spiders and seeds. It nests in tree holes, choosing existing hollows to enlarge, rather than excavating its own. A clutch of 5–9 eggs is laid.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Бұл құстың бүкіл әлем бойынша таралу аймағы шамамен 10 миллион шаршы километрді құрайды. Дүниежүзілік популяциясы тек Еуропаның өзінде 6,1 миллионнан 12 миллионға дейін жетеді. Бұл түрдің саны азайып бара жатқандығына кейбір дәлелдер бар болғанымен, ол қауіпсіз түрлер санатына жатады. Мысалы, 1970-2007 жылдар аралығында Ұлыбританияда батпақ сүрегінің саны 50%-дан астамға төмендеді, нәтижесінде ол Ұлыбританияның Табиғатты қорғау жөніндегі бірлескен комитеті жасаған түрлердің қызыл тізіміне енді. Зерттеулер көрсеткендей, себебі жыл сайынғы тірі қалу көрсеткішінің төмендеуі болуы мүмкін, бірақ популяция азайған кезде ұялаудың сәтсіздік деңгейі төмендеген. Басқа зерттеулер орман құрылысы мен өсімдік түрлерінің әртүрлілігінің төмендеуі, ішінара, еліктердің жайылуының салдарынан, құстың азаюына себеп болып табылады екенін көрсетті. RSPB/BTO қайталанатын орман құстарының мониторингіне жататын 157 орманның деректері 2003-2004 жылдары батпақ сүрегінің санының жер бетінен 2-4 метр биіктіктегі өсімдіктермен, яғни бұталы қабатпен байланысты екенін көрсетті. 1980 жылдардағы деректер осылай нәтиже көрсетпесе де, 2003-2004 жылдары батпақ сүрегінің саны бұталы орманды жерлерде көбейді. Зерттеу нәтижесінде бұталы қабаттың зақымдануы, мысалы, еліктердің шамадан тыс жайылуы орманды батпақ сүрегі үшін қолайсыз етеді деген қорытындыға келді. Бұл - қоңыржай Еуропа мен Солтүстік Азияда кең таралған және тұрақты мекендейтін құс. Ол Солтүстік Испаниядан Солтүстік Шотландияға дейін және шығыстан Батыс Ресейге дейін, Батыс Азияда үлкен үзіліспен, ал Шығыс Азияда Алтай тауларынан шығысқа қарай Солтүстік Жапонияға және Солтүстік және Батыс Қытайға дейін таралған. Бұл түр көшпелі емес, көбінесе мекендеу аумағында қысқа мерзімді қозғалыстар жасайды, бірақ Солтүстік Еуропада кейбіреулері қысқы маусымда оңтүстікке қарай көшеді. Дегенмен, батпақ сүрегі басқа сүректілерге тән кездейсоқ көшулер жасамайды. Көптеген батпақ сүрегі жыл бойы көбейетін аумағында қалады; бұл олардың азық сақтау стратегиясымен байланысты болуы мүмкін. Ұлыбританиядағы сақиналау деректерін талдау көрсеткендей, 108 қалпына келтірілген құстың (сақиналанған құс өлген немесе басқа сақиналаушы ұстаған кезде) 85%-ы бастапқы ұсталған жерден 5 км-ден аз қашықтықта болды, ал тек 1%-і 20 км-ден асып кетті. Жастар аралас топтарға қосылады; ересектер де өтіп бара жатқанда топтарға қосылады, бірақ өз аумағынан алыс кетпейді. Ұлыбританияда жүргізілген тағы бір зерттеуде қысқы маусымда және азық іздеу кезінде батпақ сүрегі көк сүрегіне қарағанда ағаш төңірегінде көбірек уақыт өткізетіні, ал орманның астыңғы және төменгі қабаттарында көбірек уақыт өткізетіні анықталды. Сонымен қатар, 10 көбейетін аумақтағы ағаштар мен бұталар салыстырылды. Ағаштар аумақтар арасында айтарлықтай өзгеше болды, бірақ бұталардың сипаттамалары өзгермеді, бұл бұталар құстар үшін маңыздырақ екенін көрсетеді. Оксфордширдегі Уайтам Вудс орманында батпақ сүрегі тығыз шатыры бар, бірақ бұталы өсімдігі аз аймақтарда "көбінесе кездеспеді". Англияның Глостершир графтығындағы Буртон Вудс орманындағы зерттеуде, ұялардың тек 20%-ы ғана бірнеше жыл қатарынан қолданылғаны анықталды.
The marsh tit has a worldwide Extent of Occurrence of around 10 million square kilometres. The global population includes between 6.1 million and 12 million birds in Europe alone. The species is classified as Least Concern, though there is some evidence of a decline in numbers. For example, between the 1970s and 2007, marsh tit numbers declined in the United Kingdom by more than 50% and consequently it is on the Red List of species compiled by the UK's Joint Nature Conservation Committee. Research suggests that the cause may be low survival rates from year to year, though the nest failure rate has fallen during the decline. Other studies have shown that reduced diversity of woodland structure and plant species, partly because of the impact of deer browsing, is the cause of the bird's decline. Data from 157 woodlands covered by the RSPB/BTO Repeat Woodland Bird Survey showed that the abundance of marsh tits in 2003–2004 corresponded with the vegetation present 2–4 metres above the ground, the shrub layer. Data from the 1980s did not show the same results, but marsh tit numbers had increased by 2003–2004 in woods with the most shrub cover. The study concluded that damage to the shrub layer, caused by overgrazing by deer, for example, may make woodland less suitable for marsh tits. It is a widespread and common resident breeder throughout temperate Europe and northern Asia. It occurs from northern Spain north to south eastern Scotland and east to western Russia, with a broad gap in western Asia and present again in eastern Asia from the Altai Mountains east to northern Japan and northern and western China. This species is sedentary, making short post breeding movements in most of its range, but in northern Europe some move southward in winter. However, marsh tits seem not to perform the occasional irruptions that other members of the tit family do. Most marsh tits stay in their breeding territories year round; presumably this is related to their food storing strategy. Analysis of UK ringing data showed that of 108 recoveries (when a ringed bird is found dead or caught by another ringer), 85% were less than 5 km from where the bird was originally caught, and only 1% further than 20 km. Young birds join mixed roaming flocks; adults also join the flocks when they pass through, but do not stray from their territory. Another study in the United Kingdom found that during winter and while foraging, marsh tits spent more time than blue tits in the wood's understorey, and more time lower in the woodland canopy and understorey. Trees and shrubs in 10 breeding territories were also compared. The trees varied significantly between territories, but the shrub characteristics did not, suggesting that the shrubs were more important to the birds. In Wytham Woods, Oxfordshire, marsh tits were "largely absent" from parts of the wood with a dense canopy but poor shrub cover. A study in Bourton Woods, Gloucestershire, England, found that nestboxes were used by marsh tits in successive years in only 20% of cases.