Кіріспе

Қаржы саласында, акциялық туынды құралдар – құндылығы бір немесе бірнеше негізгі акциялық қағаздардан кем дегенде ішінара туындайтын туынды құралдар класы. Опциялар мен фьючерстер ең көп таралған акциялық туынды құралдар болып табылады, алайда, белсенді сауда-саттыққа шығарылатын көптеген басқа да акциялық туынды құралдар түрлері бар.

Акционерлік опциялар

Акция опциондары – акция туындыларының ең көп таралған түрі. Олар белгілі бір уақыт аралығында (мерзімі бітуге дейін) белгілі бір бағамен (страйк бағасы) акциялардың белгілі бір көлемін (1 келісімшарт = 100 акция) сатып алуға (колл опцион) немесе сатуға (пут опцион) құқық береді, бірақ міндеттейді емес.

Ордерлер

Қаржы саласында, уоррант – бұл иесіне оны шығарған компанияның акцияларын белгілі бір бағамен сатып алуға құқық беретін бағалы қағаз, ол шығарылған кезде акция бағасынан әлдеқайда төмен болады. Уорранттар жиі облигацияларға немесе міндетті акцияларға қосымша беріледі, бұл эмитенге төмен пайыздық ставкалармен немесе дивидендтермен төлеуге мүмкіндік береді. Олар облигацияның табысын арттыруға және оны потенциалды сатып алушылар үшін тартымдырақ етуге қолданылуы мүмкін.

Конвертиляцияланатын облигациялар

Конвертируемый облигациялар – эмитент компанияның акцияларына белгілі бір шарттарда айырбасталатын облигациялар. Бұл қарыздық және акционерлік қағаздардың ерекшеліктерін біріктіретін гибридті құрал. Инвесторлар оны акцияларға ұқсас табыс алу үшін, сонымен қатар облигацияларға тән төлемдер арқылы тәуекелдерден қорғану үшін пайдалана алады.

Акция фьючерстері, опциондары және своптері

Инвесторлар фьючерстер, опциондар және своптар арқылы акция нарығына қатысуға мүмкіндік алады. Бұл жеке акциялар, акциялардың жекелеген тізбесі немесе акциялар индексі бойынша жасалуы мүмкін. Осы акциялық туынды құралдардың құны негізгі акцияның немесе акциялардың бағасынан туындайды.

Қор нарығының индекстеріндегі фьючерстер

Фьючерстік нарықтық индекстер – нарықтық индекстің өсім-төменін бейнелеуге арналған фьючерстік келісімшарттар. Олар қолданыстағы акциялық позицияны сақтандыруға немесе индекстің болашақ қозғалысына құмар ойын ойнауға пайдаланылуы мүмкін. Фьючерстік индекстерге S&P 500, FTSE 100, DAX, CAC 40 және басқа да G12 елдерінің индекстері сияқты белгілі индекстер кіреді. OTC өнімдеріне арналған индекстер шамамен ұқсас, бірақ көбірек икемділік береді.

Акциялар қоржынындағы туындылар

Акциялар қоржыны деривативтері – фьючерстер, опциондар немесе своптар, олардың негізгі құралы акциялар индексі емес, акциялар жиынтығы болып табылады. Олар акциялар индексі деривативтерімен ұқсас сипаттамаға ие, бірақ акциялар жиынтығының анықтамасы акциялар индексі сияқты стандартталмағандықтан, олар әрқашан OTC (бір-бірімен тікелей келісім бойынша, яғни белгілі институционалдық инвесторлар арасында) саудаланады. Бұлар көбінесе корреляциялық саудаға қолданылады.

Бір акцияның фьючерстері

Жеке акция фьючерстері – биржада сауда-саттыққа арналған, акция индексіне емес, жекелеген акцияға негізделген фьючерстік келісімшарттар. Олардың көрсеткіштері негізгі акцияның өзіне ұқсас, бірақ фьючерстік келісімшарттар ретінде олар көбінесе үлкен қаржылық левереджбен саудаланады. Тағы бір ерекшелік – жеке акция фьючерстерінде ұзақ позицияны ұстағандар әдетте дивидендтер алмайды, ал қысқа позицияны ұстағандар дивидендтер төлемейді. Жеке акция фьючерстері мерзімі біткенде қолма-қол ақшамен немесе негізгі акцияларды беру арқылы физикалық түрде есептесуге болады, бірақ АҚШ-та нарықтағы спекуляцияны болдырмау үшін тек физикалық есептесу қолданылады.

Акциялар айырбастау

Акциялық своп – екі тарап арасындағы болашақ ақша ағымдарын айырбастау болып табылады, бұл әр тарапқа бастапқы активтерін сақтап, белгілі бір кезеңде табыстарын диверсификациялауға мүмкіндік береді. Своп шартының талаптарына сәйкес, номиналды түрде тең болатын екі ақша ағыны жиынтығы айырбасталады, бұл акциядан түсетін ақша ағынының (мысалы, қор активінен) белгілі бір кірістіліктің ақша ағынымен (мысалы, эталондық ставкамен) ауыстырылуын қамти алады, бірақ бұл міндетті емес. Диверсификация және салық артықшылықтарынан басқа, акциялық своптар ірі мекемелерге өз портфельдеріндегі нақты активтерді немесе позицияларды сақтандыруға мүмкіндік береді.

Биржада сауда-саттық жасалатын туындылар

Акция туынды құралдарының басқа мысалдары биржалық инвестициялық қорлар және Intellidex индекстерін қамтиды.