Кіріспе
1992-1999 жылдар аралығында Ирландиядағы солшыл партия – Демократиялық солшыл (Daonlathas Clé). Бұл партия 1992-1999 жылдар аралығында Ирландиядағы солшыл саяси партия ретінде құрылды. Ол Жұмысшылар партиясының араздасуы нәтижесінде пайда болды және жеті жылдан кейін 1999 жылы Еңбек партиясына біріктірілді. Демократиялық солшыл 1994 жылдың желтоқсанынан 1997 жылдың маусымына дейін Fine Gael және Еңбек партиясымен бірлескен үш партиялық коалициялық үкіметте, "Радуга коалициясы" ретінде қызмет етті.
Democratic Left (Daonlathas Clé) was a left wing political party in Ireland between 1992 and 1999. It came into being after a split in the Workers' Party, and after seven years in existence it was incorporated into the Labour Party in 1999. Democratic Left served in a three party coalition government with Fine Gael and the Labour Party, termed the Rainbow Coalition, from December 1994 to June 1997.
Шығу тегі
Демократиялық солшылдар партиясы 1970 жылы «Синн Фейн» партиясында болған бөліністен кейін құрылған Жұмысшылар партиясының тағы бір бөлінуі нәтижесінде пайда болды. Бұл партия ресми түрде коммунистік партия деп аталмаса да, демократиялық централизм принциптеріне негізделген ішкі ұйымға ие болды, КСРО-мен тығыз байланыста болды және социалистік саясатты қолдады. 1980-ші жылдарда, Ирландиядағы кезеңдік қиындықтар мен шектеулер кезінде партия қолдаушылардың қатарын кеңейтті, 1989 жылғы жалпы сайлауда 7 депутат (TD) және 1991 жылғы жергілікті сайлауда 24 кеңесшіні сайлауға қол жеткізді. Алайда, 1989-1992 жылдар аралығында Жұмысшылар партиясы бірқатар мәселелерге тап болды. Шығыс Еуропадағы коммунизмнің құлауы КСРО-ға бағынышты көптеген партияларды қорғанысқа түсірді және олардың кейбіреулерін өздерінің негізгі идеологиялық нанымдарын қайта қарастыруға мәжбүр етті. Проинсиас Де Росса басқарыған топ партияның марксистік ұстанымын сайлаудағы одан әрі табысқа кедергі келтіретін фактор деп есептеп, партияны еркін нарық экономикасын қабылдауға бағытталды. Партияның рейтингі төмендеді және партияның сайланған өкілдері – Де Росса, Пэт Раббит және Эмон Гилмор мен Шон Гарланд басқаратын партияның Орталық Атқару Комитетінің белсенділері мен ұйымдастырушыларынан құралған топ арасындағы шиеленіс күшейді. Соңында, 1991 жылдың маусым айында BBC Spotlight бағдарламасының эфирі партияның Ресми ИРА-мен байланысы туралы күмәндер тудырды. Ресми ИРА 1972 жылдан бері соғыс қимылдарын тоқтатқан болатын, бірақ олар жиі қарақшылық, ақша жылыстыру және басқа да қылмыстық әрекеттерге қатысқан деп айыпталды. 1992 жылдың 15 ақпанында Дун Лаухейрде партияны қайта құру мақсатында арнайы конференция өтті. Конференцияға дейін өткен екі апта ішінде Де Росса мен Гарландтың жақтастары арасында бірнеше партия жиналыстарында қақтығыстар болды. Де Росса мен бас хатшы Дес Герагти ұсынған ұсыныс партияның қазіргі құрамын таратуды, 11 мүшеден тұратын уақытша атқару комитетін сайлауды және партия құрылымында бірнеше маңызды өзгерістер жасауды көздеді. Бастапқыда жақтастары ұсыныстың қабылданатынына сенгенімен, ол 9 дауыспен жеңіліске ұшырады. Дауыс беру нәтижелері жарияланғаннан кейін Де Росса делегаттарға: «Шешім сіздердікі. Шын мәнінде, бұл дұрыс емес шешім деп санаймын, бірақ сіздер оны қабылдадыңыз», – деді. Екі тарап та бір-бірін дауыс жинауға тырысқандықтарын айыптады.
Құрылу
Конференциядан кейін бөлініс болуы сөзсіз екені анық болды. 22 ақпанда Дублин қаласындағы Уиннс қонақ үйінде өткен Ard Chomhairle отырысында партияның алты TD-і, Ard Chomhairle мүшелерінің жартысынан астамымен бірге партиядан кетіп қалды. Партиядан кеткендердің арасында партия басшысы Проинсиас Де Росса және партияның Dáil Éireann-дегі жеті депутатының тағы бесеуі (Пэт Раббит, Эмон Гилмор, Эрик Бёрн, Пэт Маккартэн және Джо Шерлок) болды. Партияның соңғы 30 жылдағы президенті Томас МакДжолла оқшаулануға қосылудан бас тартты және жұмысшылар партиясында қалды, бірақ ол конституциялық түзетулерді өте ойсырап қолдаған болатын және конференциядан кейін партиядан кетуді де қарастырған еді. Жаңа партия алдымен «Жаңа бағдарлама» деп аталды, ал Де Росса жаңа партияның басшысы болды. Лейбористтік TD Эммет Стаггтың жаңа топқа қосылуы мүмкін деген болжамдар тарады. Лейборист партиясының сол қанатында болған Стагг, жұмысшылар партиясы бөлінуге дейін партиялық тәртіптен бас тартқан еді және ол жаңа топқа қосылуы мүмкін екендігі айтылды. Алайда, Стагг ақырында қосылмауды шешті. Партияның үкіметтегі сөйлеу құқығы, басымдық сұрақтар қою мүмкіндігі және жұмысшылар партиясы ретінде пайдаланған жеке депутаттардың уақытын бөлу сияқты Dáil артықшылықтарын бірден жоғалтуына себеп болды, себебі ол 7 депутаттың ең төменгі талабына сай келмеді. Жаңа партия партия басшысының жәрдемақысына ие бола алмады, бұл оны маңызды қаржыландыру көзінен айырды. Партия 1992 жылғы 28 наурызда өткен құрылтай конференциясында «Демократиялық солшыл» деп атау алды. Жаңа партия мынадай деп сипатталды:
Сайлау тарихы және үкіметке қатысу
Партияның алғашқы сайысы 1992 жылғы Ұлыбританиядағы жалпы сайлау болды, онда ол Солтүстік Ирландияның екі сайлау округінде қатысып, 2133 дауыс жинады. Сайлау "Жаңа бағдарлама" (немесе "Жаңа күн тәртібі") атты ұранмен өтті. Солтүстік Ирландияда партия 1996 жылы Солтүстік Ирландия форумына сайлауға түсті, бірақ 1% -дан аз дауыс алып, бірде-бір өкіл сайланбады. Партия құрылғанда екі кеңесші болды: Сеймус Линч 1993 жылы Белфаст қалалық кеңесіндегі өкілдігінен айырылды, ал Джерри Каллен 1989 жылы Жұмысшы партиясынан Дунганнон қалалық кеңесіне сайланды және 1993 және 1997 жылғы жергілікті сайлауларда қайта сайланды. 1992 жылғы Ирландиядағы жалпы сайлауда партия алты депутаттық орынның екеуінен айырылды (Эрик Бёрн бір апталық санау мен қайта санаудан кейін шамалы айырмамен жеңіліп қалды, Пэт Маккартэн мен Джо Шерлок орындарынан бас тартысты, ал Лиз Макманус Уиклоу округінде орын жеңіп алды), бұл бұрынғы Жұмысшы партиясының алдыңғы сайлаудағы 5% дауысына қарағанда 2,8% дауысқа ие болды. Джо Шерлок саяси қарсыластары – Прогрессивті демократтармен жасалған сайлау келісімі аясында Еуропалық парламентке (Сенатқа) сайланды. Кейін партия екі орынды қосымша сайлауда жеңіп алды: Эрик Бёрн Дублин Оңтүстік-Орталық округіндегі өкілдігін қайта иеленді, ал Кэтлин Линч Корк Солтүстік-Орталық округінде сайланды. 1994 жылы Фианна Файл мен Лейбористік партиясынан құралған коалициялық үкімет құлағаннан кейін Демократиялық солшылдар Fine Gael және Лейбористік партиясымен жаңа коалициялық үкіметке қосылды. Проинсиас Де Росса Әлеуметтік әл-ауқат министрі болып тағайындалды және Ирландияның алғашқы ұлттық кедейлікке қарсы стратегиясын бастады.
Дэйл Эирэн
Сайлау жетекшісі 1-ші дауыс % Орынтар ± Үкімет 1992 Проинсиас Де Росса 47,945 2.8 1997 44,900 2.5 0
Төменгі палата
Сайлау жетекшісі Дауыстар % Орындықтар (Солтүстік Ирландияның жалпы санынан) ± Үкімет 1992 Проинсиас Де Росса 2,133 0.3 Орындықтар жоқ
Солтүстік Ирландияның саяси диалог форумы
Сайлау жетекшісі Дауыстар % Орын 1996 Проинсиас Де Росса 1,215 0.2
Жергілікті сайлау (Ирландия Республикасы)
Сайлау 1-ші дауыс 2.5% Орындықтар +/- 1994 6 264 2,5
Жергілікті сайлау (Солтүстік Ирландия)
Сайлау 1-ші дауыс саны % Орындықтар +/- 1993 2 288 0,4 1997 560 0,1
Еуропалық Парламент (Ирландия Республикасы)
Сайлау 1-ші дауыс саны % Орындықтар +/- 1994 39,706 3,5
Еңбекпен бірігу
1997 жылғы жалпы сайлауда Демократиялық солшылдар алты орынның екеуінен айырылды, олардың екеуі де қосымша сайлауда жеңіске жеткендерінен айырылды. Партия дауыс берудің 2,5%-ын жеңіп алды. Партияның кіші өлшемділігіне байланысты мемлекеттік қаржыға қол жеткізе алмауынан айтарлықтай қаржылық қарызға ұшырады. 1998-1999 жылдар аралығында партия Еңбек партиясымен келіссөздер жүргізіп, 1999 жылы екі партияның бірігуіне келісті. Үлкен серіктестің аты сақталды, бірақ Солтүстік Ирландиядағы мүшелер ұйымдастыру құрамына енбеді. Бұл олардың Дунганнон қалалық кеңесіндегі кеңесшісі Джерри Калленді қиын жағдайға түсірді, ол енді сайлауға түсе алмайтын партияны ұсынуға мәжбүр болды. Біріккен партияның таныстырылысы 1999 жылдың 24 қаңтарында Дублиндегі Ротунда ауруханасының "Құбылыс залында" өтті. Еңбек партиясының жетекшісі Руаири Квинн біріккен партияның жетекшісі болып қалды, ал Де Росса партия президентінің, көбінесе рәсімдік лауазымын иеленді. Арнайы конференцияда Демократиялық солшылдардың делегаттарының 10% ғана бірігуге қарсы дауыс берді. 1999 жылы Де Росса Дублинде өткен Еуропалық парламент сайлауында жеңіске жетті. Ол 2002 жылғы жалпы сайлауда орнынан бас тарғанға дейін Дэйлдегі мандатын сақтап тұрды. 2004 және 2009 жылғы сайлауларда Еуропалық парламентке сайланды. 2002 жылы бұрынғы Демократиялық солшыл депутаттары Пэт Раббит және Лиз Макманус Еңбек партиясының жетекшісі және орынбасары болып сайланды. 2007 жылғы жалпы сайлаудан кейін Раббит Еңбек партиясының жетекшілігінен кеткен соң Гилмор қарсылықсыз оның орнын басты.
In 2002, the former Democratic Left TDs Pat Rabbitte and Liz McManus were elected as Labour Party leader and deputy leader respectively. When Rabbite stepped down as Labour leader after the 2007 general election, Gilmore was elected unopposed as his successor.
Тарихи мұрағаттар
Партиялық мұрағаттар 2014 жылы Ирландияның Ұлттық кітапханасына Еңбек партиясы тарапынан табыс етілді. Мұрағаттық құжаттарға сілтеме нөмірі арқылы қол жеткізуге болады: MS 49,807.