Гай Семпроний Гракх: Рим саяхатшысы және реформаторы

Кіріспе

Б.з.б. 2 ғасырдағы Рим саясаткері және реформаторы Гай Семпроний Гракх (шамамен б.з.б. 154 – б.з.б. 121 жж.) – б.з.б. 2 ғасырында өмір сүрген реформатор Рим саясаткері және әскери қызметкері. Ол ең бастысы 123 және 122 жылдардағы трибунатымен танымал, онда ол кең ауқымды заңдар жиынтығын ұсынды, соның ішінде Италиядан тысқары жерлерде колониялар құру, жер реформасын одан әрі жүргізу, сот жүйесін және провинцияларға тағайындау жүйесін реформалау, сондай-ақ Римге субсидияланған астықпен қамтамасыз ету туралы заңдарды ұсынды. Оның трибунатынан кейін саяси қарсыластары оның және оның саяси одақтастарының тудырған саяси тәртіпсіздігін оның жақтастарына шабуыл жасауға және әскери жағдай жариялауға сылтау ретінде пайдаланды, бұл оның өліміне әкелді. Оның өлімінен кейін оның саяси одақтастары бірқатар сот процестерінде қуғынға түсті, бірақ оның көптеген заңдары өзгеріссіз қалды. Оның інісі реформатор Тиберий Семпроний Гракх болды. Екеуі де, Gracchi ағайындылары ретінде белгілі, б.з.б. 177 және 163 жылдары консул болған Гракхтың ұлдары еді.

Өмірбаян

Гай Гракх өте жақсы байланысқа ие саяси отбасында дүниеге келді. Оның әкесі, Тиберий Семпроний Гракх, б.з.б. 2 ғасырындағы өте табысты саясаткер болды: ол б.з.б. 177 және 163 жылдары консул қызметін атқарды, ал б.з.б. 169 жылы цензор болып сайланды. Сонымен қатар, ол 170-ші жылдары екі жеңіске жетті, оның бірі Испанияда жиырма жылдық бейбітшілікті орнатумен байланысты болды. Оның анасы – Корнелия, Сципион Африканның қызы, Гракхтарға зор ықпал еткен асыл текті әйел. Ол күйеуі, егде саяхаткер Гракхтың қайтысынан кейін жесір қалды, бірақ Мысыр патшасы Птолемей VIII-нің неке ұсынысын қабылдамай, балаларын тәрбиелеуге өмірін арнауды жөн көрді. Гайдың ағасы Тиберий Гракх үйлену арқылы отбасын Клавдий Пулхрилермен байланыстырды, әйел тарапынан Корнелий Сципиондармен байланысы болса да, екі отбасы арасында тарихи бәсекелестік болған. Дегенмен, екі Гракх ағайындысы да екі отбасының да ықпалды өкілдерімен байланысқа түскен болуы мүмкін.

Алғашқы саяси мансап

Гай Гракх б.з.б. 133 жылы Нумантин соғысының соңғы науқаны кезінде Сципион Эмилианның қол астында рим әскерінде қызмет етті. Ол сол жерде әскери трибун қызметін атқарған болуы мүмкін. Ағасы Тиберийдің трибунаты кезінде ол кедей отбасыларға мемлекеттік жерлерді бөлу жөніндегі Гракхан жер комиссиясының комиссары болып сайлану арқылы саяси мансабын бастады. 126 жылы ол Марк Фульвий Флаккстің саяси бағдарламасын қолдады. Римде ол римдіктер емес адамдардың рим қалаларына қоныстануына тыйым салатын және осылай қоныстанғандарды қуғынға салуды көздейтін трибун заңына қарсы шықты. Содан кейін ол квестор болып сайланды және консул Луций Аврелий Оресттің басшылығымен Сардиния провинциясына, ондағы көтерілісшілермен күресу үшін жіберілді. Ауыр қыс мезгілінде Гракх сардиниялықтардан қиын жағдайдағы рим әскерлеріне азық-түлік әкелуде сәтті болды. Оресттің Сардиниядағы өкілеттігі екінші рет ұзартылды, бұл Гай мансабын жалғастыру үшін кеткісі келген сәтке дейін созылды. Плутарх, мүмкін Гракхтың өзінің айтуынша, оның командирінің өкілеттігінің ұзартылу себебі сенаттың оны Римнен алыс ұстау қалауы болды деп хабарлайды, бұл "көзге ұрып тұратын абсурд": өкілеттіктің ұзартылу себебі, әрине, Оресттің науқаны толыққан жоқ және Орест жеңісін тойлауға ниеттенгендіктен болды. Гракх, оған қарамастан, Сардинияны тастап, командирінің рұқсатынсыз ерте оралды. Оралғаннан кейін цензорлар оны қызметінен неге кеткені туралы сұраққа тартып алды: Гай рострадан сөз сөйлеу әдісін де өзгертті. Бұрын спикер форумда сөз сөйлегенде, құрияға, сенат үйіне және комитиумға қарай оңға бұрылатын. Ал Гай керісінше, жүзін солға, Форумға қарай бұрып, Сенатқа арқасын бұрды.

Бірінші трибунаты (б. з. д. 123)

Бірінші жылы, б.з.д. 123 жылы трибунның бірі ретінде ол екі бастапқы шараны ұсынды: 1) халықтан босатылған магистраттардың қайтадан лауазымға түсуіне тыйым салу туралы заң жобасы және 2) өлім жазасынан қорғау ісінде халыққа шағымдану құқығын қайта бекіту заңы, бұл заңға сәйкес, кінәлі магистраттар қудалануға жазаланатын болар еді. Бірінші заң жобасы анасы Корнелияның өтініші бойынша алынып тасталды. Халықтың қолдауымен құрылмаған, өлім жазасын қолданатын соттар экс-пост факто заңсыз деп жарияланды, бұл б.з.д. 132 жылғы бұрынғы консул Публий Попиллий Леннің елден қуылтуына әкеп соқты. Содан кейін ол астықтың бір модиусына (шамамен 8,7 литр) алты есектің үштен бір бөлігіне ең жоғары баға белгілеуді көздейтін астық заңын ұсынды және Тиберийдің жерді қайта бөлу туралы заңын қайта қабылдады. Субсидияланған астық төмен бағада сатып алынып, мемлекеттік қоймаларда сақталар еді; бағаның өзі "егіннен кейін бидайдың бағасынан сәл төмен болуы мүмкін". Оның ағасының аграрлық заңы сәтті болды: Gracchan шекара тастары бүкіл Оңтүстік Италияда табылды, бұл шамамен 1,3 миллион югера (немесе 3268 шаршы километр) жерді бөлуді көрсетеді, онда 70-тен 130 мыңға дейін қоныстанғандар орналасатын еді. Гайдың жер реформасының мазмұны одан да аз белгілі: "көздер Гайдың аграрлық іс-қимылдары туралы өте тұманды". Моммсен консулдардан жер дауларын шешу құқығын комиссияға беру арқылы оны қайта жандандырды деп мәлімдеді, бірақ мұндай нақты дәлел жоқ. Жаңа заң қайта бөлуге болатын жерді нақтылады, алайда оның трибун қызметінің бірінші жылынан кейін Апулия аймағында жерді қайта бөлуде сәтті болғанын көрсететін шекара тастары (cippi) табылды. Ол сондай-ақ Сколациум мен Тарентте жаңа римдік колонияларын құруға рұқсат беретін заңдарды ұсынды. Италиядан тыс жерлерде колониялар құру саясаты оны "Италиядағы жердің барлық тұрғындарды қамтамасыз етуге жеткіліксіз екенін бірінші болып түсінген адам" етті. Заңнамалық бағдарламаға сонымен қатар әскери киімдерді мемлекеттік қазынадан қамтамасыз етуді және он жеті жасқа толмағандарды әскерге шақыруды тыйымдайтын lex militaris заңы да кірді. Әскерге шақырудың жас шегі бұрыннан заңда белгіленген болса да, "Гракхтың бұл ережені ең төменгі жасқа жетпеген адамдардың әскерге шақырылуының жақындағы жағдайларына байланысты енгізгендігі айтылады"; бірақ бұл сенімсіз деп есептеледі. Заң, көбінесе, әскери қызмет шарттарын қайта бекітті. Осыдан кейін Азиядағы шаруашылық өнімдерінен ондық салық алу туралы заң қабылданды, бұл "фактически провинция халқын салық жинаушылардың ірі корпорацияларына тапсырды", бұл эквестрлер арасында қолдауды нығайту мақсатында жасалды. 300 немесе 600 эквестрді сенатқа қосу туралы тағы бір заң жобасы, ықтимал, нәтиже бермеді. Ол сондай-ақ сенаттың консулдық провинцияларды сайлау алдында тағайындауын көздейтін lex Sempronia de provinciis consularibus заңын ұсынды. Ол сондай-ақ сенаторлық тағайындауларды трибун ветосынан қорғады; Эрнст Бадиан: "Бұл заң оның "демократ" болудан қаншалықты алшақтағанын көрсетеді". Lex de provinciis consularibus-тің мақсаты консулдардың сайлау комиссияларындағы лауазымдарын провинциялық тағайындауларға дұрыс ықпал ету үшін пайдалануына жол бермеу болды. Жалпы алғанда, оның реформалары әкімшіліктегі маңызды мәселелерді шешуге бағытталған. Сонымен қатар, ол "мақтанышпен аристократ" болды және сенатты саясатты басқаруға және оны әкімдердің орындауына, халықтың қатаң бақылауымен және жемқорлыққа қарсы заңдармен қалдырды. Алайда, оның заңдарының соңғы нәтижесі эквестрлік публиканды "дәстүр немесе заң алдындағы жауапкершілікпен шектелмейтін жаңа қанаушы класс" ретінде құру болды; бұл салдар бір ұрпақтан кейін ғана айқын болды. Тағы бір заңнамалық актілерге жаңа кедендік баждарды белгілеу кірді. Плутархтың айтуынша, б.з.д. 123 жылғы сайлауда Гай сайлауға түспеді, керісінше, тайпалар оны өздігінен сайлады, сайлау төрағалық етуші магистратпен бекітілді. Қайта сайлау оның жоспарларына сәйкес келмеуі мүмкін еді – Гай Карфагендегі колония құрылысын қадағалау үшін Африкаға қажет болды, бірақ ол достарымен бірге трибунатқа қайта сайланды: Марк Фульвий Флакк осы трибун әріптестерінің бірі болды, ал Гай Фанний консул болды.

In his first year, as one of the tribunes for 123 BC, he proposed two initial measures: (1) a bill to prohibit any magistrate deposed by the people from standing again for office and (2) a law to reaffirm appeal to the people in capital cases which made transgressing magistrates liable for prosecution. The first bill was withdrawn at the request of his mother, Cornelia. Courts with capital punishment, not set up by the people, were now declared illegal ex post facto, which saw the former consul for 132 BC, Publius Popillius Laenas, driven into exile. He then proposed a grain law establishing a maximum price of six and a third asses for a modius (about 8.7 litres), of grain and re enacted Tiberius' law on agricultural land redistribution. The subsidised grain would be bought when prices were low and stored in public granaries; the price itself was "probably a little below the price fetched by wheat immediately after the harvest". His elder brother's lex agraria had been successful: Gracchan boundary stones are found all over southern Italy, and suggest distribution of some 1.3 million jugera (or 3,268 square kilometres) of land, accommodating somewhere between 70 and 130 thousand settlers. The contents of Gaius' further land reform are less clear: "the sources are rather vague about the agrarian activities of Gaius". Mommsen asserted that he revitalised the commission by transferring to it jurisdiction over land disputes from the consuls, but of this there is no explicit evidence. The new law did clarify which land could be redistributed, however, and after his first year as tribune there are boundary stones (cippi) showing that he was successful in redistributing land around Apulia. He also probably carried laws authorising new Roman colonies at Scolacium and Tarentum. His novel policy of establishing colonies outside of Italy made him "apparently the first to realise that the amount of land in Italy was insufficient to provide for all inhabitants of the peninsula". The legislative programme also included a law, the lex militaris, to provide soldiers' clothing from the public treasury and prohibit conscription of men below the age of seventeen. While the conscription age limit had already previously been law, "it is commonly said that Gracchus [included] this provision because [of] recent cases of persons below the minimum age being conscripted"; but this is rejected as implausible. The law more likely simply restated the conditions of military service. This was followed by a law to establish farming tithes in Asia, "which in effect handed [the people of the province] over to the large corporations of tax farmers", to shore up support among the equestrians. A further bill to incorporate either 300 or 600 equestrians into the senate was probably ineffectual. He also proposed a law, the lex Sempronia de provinciis consularibus, for the senate to assign consular provinces before elections to the consulship. He also made such senatorial assignments immune from tribunician veto; Ernst Badian notes "this law shows how far he was from being a 'democrat. The purpose of the lex de provinciis consularibus was to prevent sitting consuls from using their positions in the electoral comitia to influence provincial assignments improperly. In general, his reforms were addressing major issues in administration. At the same time, he was a "proud aristocrat" and left the senate in charge of directing policy and its execution by magistrates, under more stringent checks by the people and anti corruption laws. The ultimate result of his laws, however, was to set up the equestrian publicani as "a new exploiting class, not restrained by a tradition of service or accountability at law"; these consequences did not become clear for a generation. Further legislation included some laws establishing new customs duties. At the elections of 123 BC, according to Plutarch, Gaius did not stand for election at all; rather, the tribes elected him spontaneously, with the election ratified by the presiding magistrate. Re election might not have suited his plans – Gaius was needed in Africa to supervise construction of a colony at Carthage – but he was returned to the tribunate with friends: Marcus Fulvius Flaccus would be one of this tribunician colleagues and Gaius Fannius would be consul.

Екінші трибунат (б. з. д. 122 ж.)

Екінші трибунатқа қайта сайланғаннан кейін немесе екінші трибунатының өзінде ол сыбайлас жемқорлық соттарының қазылар алқасын (quaestio de repetundis) атшыларға беру туралы заң қабылдады. Бірақ бұл заң "элитаның бір тобынан екінші тобына ғана ықпалды ауыстырды" және "репетунда соттарын демократияландырмады, тек басқаруды сенатор емес элита мүшелеріне берді". Бұл заң Римдегі қылмыстық іс жүргізуді де өзгертіп, одақтастарға жемқорлық үшін бұрынғы шенеуніктерді (тікелей немесе делдал арқылы) соттауға мүмкіндік берді. Италияда қоныстандыруға жеткілікті жер табу қиын болды, себебі итальяндық одақтастардан жер алу саяси жағынан мүмкін емес еді, өйткені бұл "олардың мүдделеріне ауыр зиян келтірер еді". Сондықтан Гай және оның одақтастары итальяндық және шетелдік отарлау бағдарламаларын іске асыруға кірісті. Гракх бағдарламасының бір бөлігі ретінде Гай Гракхтың одақтасы Гай Рубрий Карфагенде колония құру туралы заңды қабылдады. Осы жылы басқа трибун, Марк Ливий Друз, Гай мен Рубрийдің бағдарламасына қарсы шығып, әрқайсысы үш мың мұқтаж отбасыдан тұратын он екі колония құруды ұсынды, сондай-ақ жерді жалға алусыз беруді ұсынды. Друздың ұсыныстары да қабылданды, бірақ "еш нәтиже бермеді". Дегенмен, бұл отарлау бағдарламаларын басқару үшін үш адамнан тұратын кеңестер құрылуына әкелді. Бұл ұсыныстарды Ливий Друз Сенаттың Гракхтың танымалдылығына қарсы тұратын адамды табуына байланысты жасады деп есептеледі. Гай да, екі азаматтық заң жобасында, латындықтарға азаматтық, ал итальяндық одақтастарға латын құқығын беруді ұсынды. Гайдың себептері жер реформасымен байланысты болуы мүмкін: латындықтарға азаматтық беру туралы бірінші заң жобасына Друз вето қойды, ал итальяндықтарға латын құқығын беру туралы екінші заң жобасы оларға толық азаматтық құқығын беруі мүмкін еді. Бірақ Фанний Гракхтың одақтасы болғанымен, ол екінші заң жобасына қарсы болды. Друз Гайдың итальяндық азаматтығы туралы заң жобасына олардан дене жазасын алып тастау туралы, көлемі шағын заң жобасымен жауап берді, ол қабылданды. Фанний өз тарапынан, азаматтықты кеңейтуге қарсылықты ұйымдастыра алды, халыққа азаматтықты кеңейту олардың жеңілдіктерін бөлісуді талап ететінін сендірді. Фаннийдің сөйлеген сөзінің бір бөлігі сақталған: Мәселе жыл соңына дейін консулдық сайлауларға дейін жалғасты, одан кейін Фанний итальяндықтарды Римнен қуу туралы жарлық шығарды, ал Гай оған қарсы жарлық шығарды, ол Римде қалған итальяндықтарға трибун қорғауын уәделеді (бірақ бұл уәде орындалмады). Ол сондай-ақ, римдік дауыс беру топтарын (центуриялар) дәстүрлі ретпен емес, кездейсоқ ретпен дауыс беруге мүмкіндік беретін заң жобасын ұсынды, онда ең бай центуриялар бірінші болып дауыс беретін. Бұл римдік комициясында байлардың ықпалын азайта қоймаған болар еді, бірақ "кедей азаматтардан қолдау тапқандардың мүмкіндіктеріне зиян келтірмес еді". Алайда, бұл заң жобасы қабылданғанына ешқандай дәлел жоқ. Екінші трибунаты кезінде ол қаладан кетіп, Сенаттың мақұлдауымен Карфагендегі колонияның құрылысын қадағалауға барып, ол жаман белгілермен ауырған деп есептеледі. Азаматтық заң жобаларының сәтсіздігі оның танымалдылығының төмендегенін көрсетті, және ол үшінші рет қатарынан трибун болып сайлануға үміткер болғанда жеңіліске ұшырады.

Either after re election to a second tribunate or during the second tribunate itself, he passed a law to transfer the jury pool in corruption courts (quaestio de repetundis) to the equestrians. This law, however, "merely reallocated influence from one section of the elite to another" and "did not 'democratise' [the repetundae court], merely hand[ing] control to non senatorial members of the elite". This law also substantially changed Roman criminal procedure by allowing the allies to prosecute (both directly and through an intermediary) ex magistrates for corruption. The difficulty of finding enough land in Italy for resettlement – as taking land from the Italian allies was politically impossible as it would have "wrought serious damage to their interests" – led Gaius and his allies to pursue both Italian and foreign colonisation programmes. An ally of Gaius Gracchus, Gaius Rubrius, as part of the Gracchan programme, successfully carried a law to establish a colony at Carthage. One of the other tribunes in this year, Marcus Livius Drusus, countered Gaius and Rubrius' programme by proposing twelve colonies of three thousand needy families each, with allotments of land free from rent. Drusus' proposals passed also, but "came to nothing"; regardless, the passage led to establishment of a series of three man boards to manage the various colonisation programmes. Supposedly, these proposals from Livius Drusus were brought at the prompting of the senate, which sought to find someone else to rival Gracchus' popularity. Gaius also proposed, in probably two citizenship bills, giving citizenship to the Latins and Latin rights to Italian allies. Gaius' rationale may have been related to the land reform measures:

The first bill, to give citizenship to the Latins, was vetoed by Drusus, and the second bill on Latin rights for the Italians may have also given them full citizenship rights; but, although Fannius was an ally of Gracchus, he opposed the second bill. Drusus countered Gaius' Italian citizenship bill with a much less extensive bill to exempt them from scourging, which passed. Fannius, for his part, was able to mobilise opposition to extending citizenship by convincing the people that extending citizenship would require them to share their privileges. A fragment of Fannius' speech survives:

The issue persisted through the end of the year to the consular elections, when Fannius promulgated an edict expelling Italians from Rome, which was opposed by an edict of Gaius' which allegedly promised tribunician protection for any Italians who remained (but was, in the event unfulfilled). He also proposed a bill to have the centuries (the Roman voting blocs) vote in a random order rather than in traditional order in which the richest centuries voted first. This would not have changed the overweighting of the rich in the Roman comitia, but would have ensured "the chances of those who drew their support from the poorer citizens would not be prejudiced". There is, however, no evidence that this bill passed. During his second tribunate, he left the city – perhaps sanctioned by the senate – to supervise the foundation of the colony at Carthage, which supposedly was plagued with bad omens. The citizenship bills' failure, however, revealed his waning popularity, and he was defeated when he stood for re election to a third consecutive tribunate.

Зорлық-зомбылық

Жаңа жылда Гай мен оның одақтастарының заңнамалық бағдарламаларының бір бөлігі шабуылға ұшырады. Б.з.д. 121 жылғы трибунның бірі Минуций Руф Карфагенде колония құруға рұқсат берген Rubria заңын жоюды қалады. Құрбандық кезінде Гракх пен оның серіктерін мазақтап, қызметкер стилуспен өлтірілген кезде консул Луций Опимий сенат отырысын шақырды, бірақ Гракх пен оның одақтасы Марк Фульвий Флакк оған қатыспады. Сенат отырысында сенат соңғы сенат кеңесін қабылдап, Опимийді Гракх пен оның одақтастарына шабуыл жасауға шақырды. Жауап ретінде Гракх пен Флакк өздерінің жақтастарын қаруландырып, Авентин төбесіндегі Диана храмын басып алды. Опимий әскер шақырып, сондай-ақ кретталық жалдамалы садақшыларды да шақырып, оларға сенат алдында бас ие беруді бұйырды. Содан кейін Опимий әскерімен Авентинге кірді, сыйлық ұсынып, Гайдың басының салмағына тең алтын беретінін уәделеді. Флакк пен оның ұлдары өлтірілді, ал Гракх Тибр өзенінен қашқаннан кейін өлі табылған немесе өз-өзіне қол жұмсаған. Сыйлықты талап етуші миды алып, оны балқытылған қорғасынмен ауыстырып, салмағын арттырып, содан кейін сыйлық алды.

Салдары

Гайдың өлімінен кейін Гракханның жақтастарын тергеу үшін сот тергеуі құрылды. Көрініп тұрғанындай, "көптегендер қысқа тергеуден кейін сот рәсімдерінсіз өлім жазасына кесілді", мыңдаған адамдардың кең ауқымды тазалау жүргізілгені хабарланды. Плутарх сондай-ақ Гай, Флакк және басқалардың мүліктерінің, сондай-ақ оның жесірі Лицинияның қалың малдарының тәркіленгенін айтады; алайда, Плутарх бұл мәселеде жаңылысқан болуы мүмкін; көбінесе олардың үйлері ғана қиратылған, ал мүліктері мұрагерлеріне өтті. Опимий өзінің іс-әрекеттеріне толыққанды бейжай қараған жоқ. Осы қақтығыстан кейін,

Римдегі көптеген адамдар оның діни талаптарымен келіспеді. Плутархтың айтуынша, бір түні "Ақылсыз келіспеушіліктің туындысы – Конкорд ғибадатханасы" деген жазу қашалған. Осы жылғы оқиғалар келесі жылға да әсер етті. Опимий консулдықтан бас тартқаннан кейін, ол 120 жылғы плебей трибунының бірі – Публий Деций тарапынан Гай қабылдаған және римдік азаматтарды халыққа шағымданусыз өлім жазасына кесуге тыйым салған Sempronia заңын бұзғаны үшін сотталды. Алайда Опимий сенаттың соңғы кеңесіне сілтеме жасап, өзін сәтті қорғады, қарсыластары римдік азаматтарға лайық емес екенін мәлімдеді; оның сәтті қорғанысы осындай сенаторлық шешімдерді "ең қатыгез жазалауға толыққанды рұқсат" ретінде пайдалануға мүмкіндік берді. Күш қолданудың өзі "саяси қатынасқа, келіссөздерге және келісімге қарағанда зорлық-зомбылық логикалық және тиімді балама" екенін көрсететін үрдіс жасады. Алайда Гайдың заңдарының көп бөлігі сақталды, бұл "енді бәсекелестерді жеңудің шұғыл қажеттілігінен гөрі нақты мәселе маңызды емес" екенін көрсетті. Африкалық колониялар туралы заң жойылса да, жаңа аграрлық заң Карфаген маңындағы жерлерді кедейлерге бөлуді жалғастырды, ал Италиядағы колониялық жобалар аз өзгерістермен сақталды. Алайда итальяндықтарға азаматтық беру мәселесі отыз жылға жуық уақыт бойы қайта қарастырылмады. Жалпы алғанда, "аристократияның реакциясы бүлікке қарсы күресіп жатқан генералдың әрекетіне ұқсады, ол көптеген талаптарға келіседі, бірақ тәртіпті сақтау үшін көшбасшыларды жазалайды". Шетелдегі колониялық жобалар да тоқтаған жоқ: бірнеше жылдан кейін сенатқа қарсы Нарбоннада колония құру туралы заң қабылданды. Тек б.з.д. 111 жылы, шамамен он жылдан кейін, Гракхан жер комиссиясы тағы бір аграрлық заңмен (кейде Thoria заңы деп аталады, бірақ авторлығы даулы) таратылды, бұл плутократиялық ықпалдан емес, мемлекеттік жерлерді бөлу жұмысы аяқталғандықтан болды. Gracchan жер реформасы заңдары бойынша бөлінген немесе расталған барлық мемлекеттік жерлер жекешелендірілді. Осы кезде қалған жалғыз ager publicus – жалпы жайылымдық жерлер немесе ұзақ мерзімді жалдамаға берілген жерлер еді, оларды бөлу мүмкін емес еді. Гай Гракхтың субсидияланған астық заңы да оның өлімінен кейін сақталды. Ол ғасырдың соңғы онжылдығында, 122-ден 104 жылға дейін трибун болған Марк Октавий тарапынан ғана жойылды, бірақ Люций Аппулей Сатурнин тарапынан тез қайта жаңғыртылды.

Many in Rome, however, did not share his religious pretensions: according to Plutarch, one night an inscription was carved that read "A work of mad discord produces a temple of Concord." The events of this year also spilled into the next year. When Opimius gave up his consulship, he was prosecuted by Publius Decius – one of the plebeian tribunes for 120 BC – on charges of violating the lex Sempronia which Gaius had passed that prohibited the execution of Roman citizens without appeal to the people. Opimius, however, was able to successfully defend himself by pointing to the senatus consultum ultimum and claiming that his opponents did not deserve treatment akin to that of Roman citizens; his successful defence enabled such senatorial decrees to be used as "carte blanche for the most brutal reprisals". The use of force itself, furthermore, set a precedent "suggest[ing] violence as the logical and more effective alternative to political engagement, negotiation, and compromise". Gaius' legislation, however, mostly survived, revealing again that "it was no longer a specific issue that mattered so much as the urgent necessity to triumph over rivals". While the African colonies law was repealed, a new agrarian law continued distribution of territories around Carthage to the poor, and colonial schemes in Italy survived with minor changes. The matter of citizenship for the Italians, however, was not reintroduced for some thirty years. As a whole, "the aristocracy's reaction resembled that of a general dealing with a mutiny, who accedes to most of the demands but executes the ringleaders to preserve discipline". Overseas colonial projects also did not end: just a few years later, a bill was carried in defiance of the senate establishing a colony at Narbonne. Only in 111 BC, some ten years later, was the Gracchan land commission disestablished by another lex agraria (sometimes called the lex Thoria but attribution is disputed), not because of plutocratic influence, but because the job of distributing public lands was complete. All public land distributed or otherwise confirmed under the Gracchan land reform laws was confirmed and fully privatised. By this point, practically the only remaining ager publicus was common pastureland or land under long term leases, land which could not be distributed. Gaius Gracchus' subsidised grain law also survived past this death. It was repealed only in the last decade of the century, by a Marcus Octavius who was tribune some time between 122 and 104, but was quickly revived by Lucius Appuleius Saturninus.