Кіріспе

Математикалық символдар (+ және -)

Плюс белгісі (+) және минус белгісі (-) – математикалық символдар, олар тиісінше оң және теріс шамаларды көрсету үшін қолданылады. Сонымен қатар, + белгісі қосу операциясын, нәтижесінде соманы, ал – белгісі алу операциясын, нәтижесінде айырманы білдіреді. Олардың қолданылуы басқа да көптеген, осыған ұқсас мағыналарға дейін кеңейтілген. "Плюс" және "минус" сөздері латын тілінен келген терминдер, олар тиісінше "көп" және "кем" деген мағынаны білдіреді. Бұл белгілердің пішіні әлемнің көптеген елдерінде қолданылады. Басқа нұсқаларға плюс (+) және минус (-) кіреді.

Қосымша белгі

Плюс белгісі – 1=2 + 3 = 5 сияқты қосуды білдіретін бинарлық оператор. Ол сондай-ақ өз аргументін өзгеріссіз қалдыратын униарлық оператор болып та танылуы мүмкін (+x, x-ке тең). Бұл жазу тәсілі санның оң екенін, әсіресе теріс сандардан (+5 пен -5) ажырату үшін қолданылуы мүмкін. Плюс белгісі қарастырылып отырған математикалық жүйеге байланысты көптеген басқа операцияларды да білдіре алады. Векторлық кеңістіктер және матрицалық сақиналар сияқты көптеген алгебралық құрылымдарда қосу деп аталатын немесе қосуға эквивалентті операциялар бар. Дегенмен, плюс белгісін көбінесе тек коммутативті операцияларды белгілеу үшін қолдану қабылданған. Бұл символ химия және физика салаларында да қолданылады. Толығырақ ақпарат алу үшін қараңыз.

Таңдау ретінде пайдалану

Саннан кейін қойылғанда, плюс белгісі сандардың ашық диапазонын білдіре алады. Мысалы, "18+" жиі "18 және одан жоғары жастағылар" дегенді қысқартқан түрде қолданылады. Бағалау жүйелерінде (мысалы, емтихан бағаларында) плюс белгісі бір деңгей жоғары, ал минус белгісі бір деңгей төмен бағаны көрсетеді. Мысалы, "B минус" бір бағамен төмен. Кейде бұл екі плюс немесе минус белгісіне дейін кеңейтіледі (мысалы, екі бағамен жоғары). Брендтерде, әсіресе ағымдық бейне қызметтерінде кең таралған үрдіс – бренд атауларының соңына плюс белгісін қосу, мысалы, Google+, Disney+, Paramount+ және Apple TV+. "Плюс" сөзі артықшылықты немесе қосымша мүмкіндікті білдіретіндіктен, мұндай "+" белгілері өнімнің қосымша мүмкіндіктері немесе пайдалары бар екенін көрсетеді. Оң және теріс белгілер кейде "+" және "-" деп қысқартылады.

Математика

Математикада бір жақты шек x → a^(+) дегеніміз – x оң жақтан a-ға жақындасады (яғни оң жақты шек), ал x → a^(−) дегеніміз – x сол жақтан a-ға жақындасады (яғни сол жақты шек). Мысалы, 1/x x → 0^(+) болғанда +∞-ға ұмтылады, ал 1/x x → 0^(−) болғанда −∞-ға ұмтылады.

Қан

Қан тобы көбінесе Rh факторының болуын немесе болмауын көрсету үшін плюс немесе минус белгісімен толықтырылады. Мысалы, А+ – Rh факторы бар А тобындағы қанды, ал В− – Rh факторы жоқ В тобындағы қанды білдіреді.

Музыка

Музыкада үлкейтілген аккордтар плюс таңбасымен белгіленеді, бірақ бұл практика барлық жерде қолданылмайды (осы аккордтарды жазудың басқа да тәсілдері бар). Мысалы, "C+" "C үлкейтілген аккорды" деп оқылады. Кейде плюс белгісі үстін сызықпен жазылады.

Компьютерлік пайдалану

Математикалық қолданыстан басқа, плюс және минус белгілері компьютерлік техникада басқа да мақсаттарда қолданылуы мүмкін. Плюс және минус белгілері компьютер экранында ағаш тәрізді көріністе папка жиырылған немесе ашық екенін көрсету үшін жиі қолданылады. Кейбір бағдарламалау тілдерінде жолдарды біріктіру осылай жазылады, және нәтижесі болады. Көптеген бағдарламалау тілдерінде, азайту және теріс санға айналдыру ASCII кодын пайдаланатын минус белгісімен көрсетіледі. APL тілінде теріс санды белгілеу үшін жоғары қойылған минус белгісі (мұнда Unicode U+00AF MACRON арқылы жазылған) қолданылады, ал J тілінде теріс сан андерскормен белгіленеді, мысалы. C және басқа да кейбір компьютерлік бағдарламалау тілдерінде екі плюс белгісі арттыру операторын, ал екі минус белгісі кеміту операторын білдіреді; оператордың айнымалыдан бұрын немесе кейін орналасуы жаңа немесе ескі мән одан оқылатынын көрсетеді. Мысалы, егер x 6-ға тең болса, онда x-ті 7-ге арттырып, y-ді 6-ға теңестіреді, ал x және y екеуін де 7-ге теңестіреді. Сонымен қатар, кеңейтілген мағынада, C++ тілінің атауындағыдай, жақсартуды білдіру үшін компьютерлік терминологияда қолданылады. Тұрақты өрнектерде, сәйкес келетін үлгіде "бір немесе одан көп" дегенді білдіру үшін жиі қолданылады. Мысалы, "x әрпінің бірі немесе одан көп" дегенді білдіреді. Бұл Клин плюс белгісі. Математикада теріс нөл деген түсінік жоқ, бірақ компьютерлік техникада -0 нөлден бөлек көрсетілуі мүмкін. IEEE стандартының қозғалатын нүктелік форматында 1 / -0 теріс шексіздік, ал 1 / 0 оң шексіздік болады. Сондай-ақ, шығыста немесе лог файлдарында қосылған жолдарды көрсету үшін де қолданылады.

Басқа қолданыстар

Физикада әр түрлі электр зарядтары үшін плюс және минус белгілерін Георг Кристоф Лихтенберг енгізді. Химияда, 1 оң немесе теріс заряды бар ионды көрсету үшін үстін сызылған плюс және минус белгілері қолданылады (мысалы, NH₄⁺). Егер заряд 1-ден үлкен болса, онда зарядты көрсететін сан белгіден бұрын жазылады (мысалы, SO₄²⁻). Телефон нөмірінің алдындағы плюс белгісі халықаралық тікелей қоңырау шалуға арналған форматты көрсету үшін қолданылады. Оның нақты қолданылуы технология мен ұлттық стандарттарға байланысты өзгереді. Халықаралық фонетикалық әліпбиде сөз дыбыстарының алға немесе артқа қарай артикуляциясын көрсету үшін төмен сызылған плюс және минус белгілері диакритикалық белгілер ретінде қолданылады. Минус белгісі сондай-ақ Дан, Крумен, Караборо, Мван, Ван, Яуре, Вэ, Ньябва және Годие тілдерінің орфографиясында тондық әріп ретінде қолданылады. Тондық әріп үшін қолданылатын Юникод символы (U+02D7) математикалық минус белгісінен өзгеше. Плюс белгісі кейде Хуйчол тілінің орфографиясында қолданылады. Шахмат ойындарын жазу үшін қолданылатын алгебралық нотацияда плюс белгісі қарсыласты шашкаға қоятын қимылды білдіреді, ал екі есе плюс кейде екі шашканы білдіреді. Плюс және минус белгілерінің комбинациялары қимылдың бағасын беру үшін қолданылады (+/−, +/=, =/+, −/+). Тіл білімінде кейде расталмаған тілдік реконструкцияны білдіретін астерискенің орнына үстін сызылған плюс белгісі қолданылады. Ботаникалық атауларда плюс белгісі гибридтік химераны білдіреді. Католик шіркеуінде тегіл есімнің алдындағы плюс белгісі епископты, ал екі есе плюс архиепископты білдіреді.

Балама минус белгілері

Германия мен Скандинавияда қолданылатын коммерциялық минус белгісі бар. Скандинавияда осы символ көшіру амалын білдіру үшін қолданылады. Гиппен-минус символы – цифрлық құжаттарда ең көп қолданылатын гиппен түрі. Көптеген пернетақталарда минус белгісіне немесе сызықшаға ұқсас жалғыз символ ретінде қолданылады, сондықтан осы мақсаттар үшін де пайдаланылады. "Гиппен-минус" атауы бастапқы ASCII стандартынан келген, онда ол "гиппен–(минус)" деп аталған. Контекстке қарай бұл символ гиппен, минус белгісі немесе сызықша деп аталады.

Баламалық плюс белгісі

Еврей дәстүрі, кем дегенде 19 ғасырдан бері сақталған, "+" белгісін осылай жазу болып табылады. Бұл тәжірибе Израиль мектептеріне енгізілді және бүгінгі күні бастауыш мектептерде (оның ішінде зайырлы мектептерде) кең таралған, бірақ орта мектептерде азырақ қолданылады. Сонымен қатар, діни авторлардың кітаптарында да кейде қолданылады, бірақ ересектерге арналған көптеген кітаптар халықаралық белгіні пайдаланады. Мұның себебі – христиан кресіне ұқсайтын белгіні жазудан қашу.