Кіріспе

Шахматқа қабілетті кішкентай бала

Шахмат дарыны – бұл жасына қарағанда шахмат ойынына ерекше қабілеті бар кішкентай бала. Олардың керемет таланты көбінесе тәжірибелі ересек ойыншыларды және тіпті атақты шахмат шеберлерін жеңуге мүмкіндік береді. Кейбір шахмат дарындары әлем чемпионы атағын алған.

Шахматтың алғашқы ғажайыптары

Шахматтағы алғашқы дарынды ойыншылардың қатарында Пол Морфи (1837–1884) және Хосе Рауль Капабланка (1888–1942) болды, екеуі де 12 жасында күшті ересектерге қарсы матчтарда жеңіске жетті, ал Самуэль Решевский (1911–1992) алты жасында бірнеше ойыншыға бірдей көрсетілімдер өткізді. Морфи, әлем чемпионы атағы ресми түрде пайда болмас бұрын, әлемдегі жетекші ойыншы болды. Капабланка үшінші әлем чемпионы атанды, ал Решевский – атаққа ие болмаса да – көптеген жылдар бойы әлемнің элиталық ойыншыларының қатарында болды. Артуро Помар (1931–2016) тағы бір дарынды ойыншы ретінде шахмат жазушылары тарапынан танылды. Ол алғашқы халықаралық турниріне (Мадрид, 1943) 11 жасында қатысып, Испанияның алғашқы гроссмейстері атанды.

Ұлы шеберді жеңген ең жас

Жас ойыншы Грандмастерді жеңген кезде, стандартты турнир ойынында болсын, немесе одан да бейресми жағдайларда болсын, көбінесе көп назар аударылады.

Ресми шарттар

Стандартты уақыт бақылауы бойынша гроссмейстерді жеңген ең жас ойыншы – Ашват Каушик, ол 2024 жылдың ақпан айында 8 жас 6 ай 11 күндік шақта Жацек Стопаны жеңді. Бұрынғы рекордты Леонид Иванович 2024 жылдың қаңтарында Сербияның Белград қаласындағы Novogodisnji рейтингтік турнирінде 8 жас 11 ай 7 күндік шақта Милко Попчевті жеңу арқылы орнатқан.