Кіріспе

Математикалық функция. Математикада Гаусс функциясы, көбінесе жай ғана Гаусс деп аталады, мына негізгі формадағы функция:

және кез келген нақты тұрақты a, b және нөлдік емес c үшін параметрлік кеңейтілім:

Ол математик Карл Фридрих Гаусс атымен аталған. Гаусс функциясының графигі – ерекше симметриялық «қоңырау қисығы» пішіні. Параметр a – қисықтың ең жоғары нүктесінің биіктігі, b – ең жоғары нүктенің орны, ал c (стандартты ауытқу, кейде Гаусс функциясының RMS ені деп аталады) «қоңыраудың» енін анықтайды. Гаусс функциялары жиі нормальды таралым заңына бағынған кездейсоқ шаманың ықтималдық тығыздық функциясын көрсету үшін қолданылады, оның математикалық күтілуі μ = b және дисперсиясы болады. Бұл жағдайда Гаусс функциясы мынадай формада болады:

Гаусс функциялары статистикада қалыпты үлестірулерді сипаттау үшін, сигналдарды өңдеуде Гаусс сүзгілерін анықтау үшін, екі өлшемді Гаусс функцияларын Гаусс бұдырауы үшін қолданатын бейне өңдеуде, сондай-ақ математикада жылу теңдеулерін және диффузия теңдеулерін шешу үшін және Вейерштрасс түрлендірмесін анықтау үшін кеңінен қолданылады.

Параметрлерді бағалау

Жұлдыздық фотометрия, Гаусс сәулесінің сипаттамасы және эмиссиялық/сіңіру сызықтық спектроскопия сияқты бірнеше салалар Гаусс функцияларымен жұмыс істейді және функцияның биіктігі, орны және ені параметрлерін дәл бағалау қажет. 1D Гаусс функциясы үшін үш белгісіз параметр бар (a, b, c), ал 2D Гаусс функциясы үшін бес параметр бар.

Гаусс параметрлерін бағалаудың ең көп қолданылатын әдісі – деректердің логарифмін алып, нәтижедегі деректер жиынтығына параболаны сәйкестендіру. Бұл қарапайым қисыққа сәйкестендіру процедурасын ұсынады, бірақ алынған алгоритм кішкентай деректер мәндерін артық салмақтауы мүмкін, бұл профильді бағалауда үлкен қателерге алып келуі мүмкін. Бұл мәселені салмақты ең кіші квадраттар әдісі арқылы, кішкентай деректер мәндерінің салмағын азайту арқылы ішінара шешуге болады, бірақ бұл да Гаусс функциясының құйрығының сәйкестікке үлкен әсер етуіне мүмкіндік беру арқылы қиындауы мүмкін. Бұл қиылысты жою үшін, қайталап салмақталған ең кіші квадраттар процедурасын қолдануға болады, онда салмақтар әр итерацияда жаңартылады. Өлшенген профильдегі шу i.i.d. Гаусс немесе Пуассон таралуымен сипатталады. Үлгілер арасындағы аралық (яғни деректерді өлшейтін пиксельдер арасындағы қашықтық) біркелкі болады. Максимумы "жақсы үлгіленген", сондықтан максимум астындағы ауданның немесе көлемнің 10% -дан азы (1D Гаусс үшін аудан, 2D Гаусс үшін көлем) өлшеу аймағынан тыс жатады. Максимумының ені үлгі алу орналасулары арасындағы қашықтықтан әлдеқайда үлкен (яғни детектор пиксельдері Гаусс функциясының FWHM-нен кемінде 5 есе кіші болуы керек). Бұл шарттар орындалғанда, келесі ковариациялық матрица K 1D профиль параметрлері үшін i.i.d. Гаусс шуы және Пуассон шуы жағдайында қолданылады:

мұнда – бүтін тәртіптегі модификацияланған Бессель функцияларын білдіреді. Бұл үздіксіз Гаусс функциясының дискретті аналогы, өйткені ол дискретті кеңістік пен үздіксіз уақыт үшін дискретті диффузия теңдеуінің шешімі болып табылады, дәл сияқты үздіксіз Гаусс функциясы үздіксіз диффузия теңдеуінің шешімі болып табылады.

Қолданбалар

Гаусс функциялары табиғат ғылымдары, әлеуметтік ғылымдар, математика және инженерия салаларында көптеген жағдайларда кездеседі. Мысалдар: Статистика және ықтималдықтар теориясында Гаусс функциялары орталық шектеу теоремасына сәйкес келетін күрделі қосындылардың шекті ықтималдық таралуын сипаттайтын қалыпты таралудың тығыздық функциясы ретінде қолданылады. Гаусс функциялары (гомогенді және изотроптық) диффузия теңдеуінің (және сол теңдеумен бірдей болатын жылу теңдеуінің) Грин функциясы болып табылады, бұл диффузия кезінде масса тығыздығының уақыт бойынша өзгеруін сипаттайтын ішінара дифференциалдық теңдеу. Атап айтқанда, егер t=0 уақытындағы масса тығыздығы Дирак дельтасымен берілсе, яғни масса бастапқыда бір нүктеде шоғырланған болса, онда t уақытындағы масса таралуы Гаусс функциясымен сипатталады, мұнда a параметрі 1/мен, ал c параметрімен сызықтық байланыста болады; осы уақытқа байланысты өзгеретін Гаусс функциясы жылу ядросымен сипатталады. Егер бастапқы масса тығыздығы φ(x) болса, онда кейінгі масса тығыздығын алу үшін φ функциясын Гаусс функциясымен конволюциялау керек. Функцияның Гаусс функциясымен конволюциясы Вейерштрасс түрлендіруі деп те аталады. Гаусс функциясы кванттық гармоникалық осциллятордың негізгі күйінің толқындық функциясы болып табылады. Есептеу химиясында қолданылатын молекулалық орбитальдар Гаусс орбитальдары деп аталатын Гаусс функцияларының сызықтық комбинациялары болуы мүмкін (негіз жиынтығын да қараңыз). Математикалық тұрғыдан алғанда, Гаусс функциясының туындыларын Гермит функцияларын қолдана отырып көрсетуге болады. Бірлік дисперсиясы үшін Гаусс функциясының n-ші туындысы Гермит полиномының n-ші дәрежесіне көбейтілген Гаусс функциясының өзіне тең, масштабқа дейін. Осыған байланысты, Гаусс функциялары кванттық өріс теориясындағы вакуумдық күймен де байланысты. Гаусс сәулелері оптикалық жүйелерде, микротолқынды жүйелерде және лазерлерде қолданылады. Масштабты кеңістікте Гаусс функциялары компьютерлік көру және бейне өңдеуде көп масштабты бейнелерді жасау үшін тегістеу ядролары ретінде қолданылады. Атап айтқанда, Гаусс функциясының туындылары (Гермит функциялары) көптеген визуалды операцияларды анықтау үшін негіз ретінде қолданылады. Гаусс функциялары жасанды нейрондық желілердің кейбір түрлерін анықтау үшін қолданылады. Флуоресценциялық микроскопияда 2D Гаусс функциясы Аэри дискісін жуықтау үшін қолданылады, ол нүктелік көзден туындаған интенсивтілік таралуын сипаттайды. Сигналды өңдеуде олар Гаусс сүзгілерін анықтау үшін қолданылады, мысалы, бейне өңдеуде 2D Гаусс функциялары Гаусс бұдырауы үшін қолданылады. Цифрлық сигналды өңдеуде дискретті Гаусс ядросы қолданылады, оны биномдық коэффициент арқылы немесе Гаусс функциясын дискреттеу арқылы жуықтауға болады. Геостатистикада олар күрделі оқулық суретінің үлгілері арасындағы айырмашылықты түсіну үшін қолданылды. Олар ядролық әдістермен бірге ерекшелік кеңістігіндегі үлгілерді кластерлеу үшін қолданылады.