Салют-7: 1982 жылы ұшырылған кеңістік стансасы. Қосқандағы порттар, күн панельдері, жабдықтары (пеш, суытқыш) және инфекцияға қарсы технологиялар туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ғарыш станциясы 1982 жылдың 19 сәуірінде ұшырылды.
Space station launched on 19 April 1982
a space station
Жабдық
Оның екі түйісу порты болды, станцияның әр екі шетінде біреуден, «Прогресс» көлігімен түйісу үшін, ал алдыңғы түйісу порты кеңірек, «Heavy Kosmos» модулімен қауіпсіз түйісуді қамтамасыз ету үшін. Ол үш күн панелімен жабдықталған, екеуі бүйірлік және біреуі дорсальды бойлық орналасуда, бірақ енді олардың бүйірлеріне қосымша панельдерді орнату мүмкіндігі болды. «Салют-7» ішінде электр пештері, тоңазытқыш, тұрақты ыстық су және басқару консолінде жаңа дизайнмен жасалған орындықтар (велосипед орындықтарына ұқсас) болды. Екі терезе ультракүлгін сәулелерді өткізеді, инфекцияларды жоюға көмектеседі. Ғарышта өсімдіктерді өсіру жөніндегі эксперименттерді қолдау үшін бірнеше өсімдіктерді тіршілікпен қамтамасыз ету жүйелері орнатылды: Oasis 1A, Vazon, Svetoblok, Magnetogravistat, Biogravistat және Fiton (Фито́н) 3. «Фито́н» 3-те Арабидопсис тұқымдарын ғарыштағы гравитациясыз жағдайда гүлдеп, өндіретін алғашқы өсімдік болды. «Салют-7» – «Салют» сериясының ең жетілген және ыңғайлы ғарыш станциясы болды. Ішкі кеңістікте жасалған бірқатар өзгерістер оны тұруға қолайлырақ етті. «Салют-7» шамамен 20 терезеге ие болды, олардың барлығында көлеңкелер болды. Терезелердің ішкі бетін қорғау үшін олар алынып-қойылатын шыны панельдермен жабылды. Түс схемасы жақсартылды және тоңазытқыш орнатылды. «Салют-7» төбесінің түсі ақ, сол қабырғасы алма жасыл, оң қабырғасы беж түсті, бұл интерьер дизайны бойынша шебер Галина Балашова жасаған ерекше стиль болды. Ол тәжірибелі космонавттармен бірлесіп, «тіршілікке қалуды» «жайлылыққа» алмастыруға тырысып, тұру жағдайларын жақсартты және оларды «үйге» жақындатуға ұмтылды. Сыртқы жағынан, бұрынғы бірінші буын станцияларынан өзгешеліктері бар, үлкен ғылыми құралдарды орналастыратын үлкен диаметрлі операциялық бөлім ерекше қоңыр-қызыл және ақ жолақты өрнекпен боялды. Бұл оны сырттан ұқсас «Салют-6» станциясынан ажырату үшін жасалды, ол бірнеше ай бойы орбитада бір уақытта болды.
It had two docking ports, one on either end of the station, to allow docking with the Progress uncrewed resupply craft, and a wider front docking port to allow safer docking with a Heavy Kosmos module. It carried three solar panels, two in lateral and one in dorsal longitudinal positions, but they now had the ability to mount secondary panels on their sides. Internally, the Salyut 7 carried electric stoves, a refrigerator, constant hot water and redesigned seats at the command console (more like bicycle seats). Two portholes were designed to allow ultraviolet light in, to help kill infections. To support experiments in cultivating plants in space, several different plant life support systems were installed: Oasis 1A, Vazon, Svetoblok, Magnetogravistat, Biogravistat and Fiton(Phyton) 3. It was in Fiton 3 that Arabidopsis became the first plants to flower and produce seeds in the zero gravity of space. Salyut 7 was the most advanced and comfortable space station of the Salyut series. A set of modifications to the interior made it more liveable. There were approximately 20 windows with shades on the Salyut 7. To protect the inside of the windows, they were covered with removable glass panels. The colour scheme was improved and a refrigerator was installed. The ceiling on the Salyut 7 was white; the left wall was apple green and the right one beige, a signature design by interior design architect, Galina Balashova, who carried on the concept through Soyuz to Mir and Buran, in an effort to replace 'survive' with 'comfort', working with seasoned cosmonauts to make living conditions better and 'closer to home'. Externally, in a departure from previous first generation stations, the large diameter operations section which housed the large scientific apparatus, was colored in a distinctive brown red and white stripe pattern. This was done to differentiate between it and the outwardly similar Salyut 6 that, for several months of its life, was in orbit at the same time.
Экипаждар мен тапсырмалар
Салют-6-да Космос 1267 ғарыш кемесін пайдаланғаннан кейін, Кеңес Одағы Космос 1443 ғарыш кемесін 1983 жылдың 2 наурызында Протон SL 13 зымыраны арқылы ұшырды. Ол 10 наурызда станциямен түйісті, ал оны "Союз Т-9" экипажы пайдаланды. 23 тамызда ол қалпына келтіру модулін бөліп тастады, ал 19 қыркүйекте атмосфераға қайта кірді. Космос 1686 1985 жылдың 27 қыркүйегінде ұшырылды, 2 қазанда станциямен байланысты. Ол құтқару аппаратын алып жүрмеді және "Союз Т-14" экипажының пайдалануы үшін станциямен жалғасып тұрды. Салют-7-де он "Союз Т" экипажы жұмыс істеді. Салют-7-де бар болғаны екі "Интеркосмос" шақырылған космонавты жұмыс істеді. "Союз Т-10" ұшыруға жасалған алғашқы әрекет, зымыраның базасында өрт шыққандықтан ұшыру алаңында тоқтатылды. Жүгі шығарылды, ал экипаж қауіпсіздікпен құтқарылды. Салют-7 – қалдықтар шығару шлюзінен кішкентай тәжірибелік "Искра-2" спутнигін ұшырған алғашқы пилотирленетін ғарыш кемесі. Бұл, негізінен, АҚШ ғарыш кемесінің спутникті ұшыратын алғашқы пилотирленетін ғарыш кемесі болу мүмкіндігінен айыру мақсатында жасалды.
Following up the use of Kosmos 1267 on Salyut 6, the Soviets launched Kosmos 1443 on 2 March 1983 from a Proton SL 13. It docked with the station on 10 March, and was used by the crew of Soyuz T 9. It jettisoned its recovery module on 23 August, and re entered the atmosphere on 19 September. Kosmos 1686 was launched on 27 September 1985, docking with the station on 2 October. It did not carry a recovery vehicle, and remained connected to the station for use by the crew of Soyuz T 14. Ten Soyuz T crews operated in Salyut 7. Only two Interkosmos "guest cosmonauts" worked in Salyut 7. The first attempt to launch Soyuz T 10 was aborted on the launch pad when a fire broke out at the base of the vehicle. The payload was ejected, and the crew was recovered safely. Salyut 7 was the first manned space vehicle to launch a satellite, when it fired the small experimental Iskra 2 satellite out of its waste airlock. This was performed mainly to deprive the US Space Shuttle of becoming the first manned spacecraft to launch a satellite.
Резиденттік экипаждар
Салют-7 станциасында 6 экипаж тұрды. Бірінші экипаж, Анатолий Березовой және Валентин Лебедев 1982 жылдың 13 мамырында "Союз Т-5" ғарыш кемесімен келді және 1982 жылдың 10 желтоқсанына дейін 211 күн бойы болды.
Salyut 7 had six resident crews. The first crew, Anatoli Berezovoy and Valentin Lebedev, arrived on 13 May 1982 on Soyuz T 5 and remained for 211 days until 10 December 1982.
Қуатты жоғалту
1985 жылдың 11 ақпанында "Салют-7" станциясымен байланыс үзілді. Станция орбитада болжамсыз қозғалыстар жасап, дрейфтеуге түсті және барлық жүйелер істен шықты. Осы кезде станцияда Леонид Кизим, Владимир Соловьев және Олег Атковтың кеткеннен кейін, ал келесі экипаж келгенге дейін ешкім болған жоқ. Станцияны қайта жөндеуге тағы да әрекет жасалды. Бұл жұмысты Владимир Джанибеков пен Виктор Савиних 1985 жылдың маусым айында "Союз Т-13" миссиясы барысында орындады, автор Дэвид С. Ф. Портридің айтуынша, бұл "тарихтағы ғарыштағы ең таңғажайып жөндеу жұмыстарының бірі" болды. Дегенмен, 1980-жылдардың соңы мен 1990-жылдардың басында күтпегендей күннің белсенділігі артуы станцияға атмосфералық қарсылықты күшейтіп, орбиталық ыдырауын жылдамдатты. Нәтижесінде, 1991 жылдың 7 ақпанында станция Аргентинадағы Капитан Бермудес қаласының үстінен бақылаусыз қайта кірді, ол жоспарланған кіру нүктесінен тысқары шығып, қалдықтарының Тынық мұхитының оңтүстік бөлігіне түсуі тиіс еді.
On 11 February 1985, contact with Salyut 7 was lost. The station began to drift, making unpredictable movements in orbit, and all systems shut down. At this time the station was uninhabited, after the departure of Leonid Kizim, Vladimir Solovyov and Oleg Atkov, and before the next crew arrived. It was once again decided to attempt to repair the station. The work was performed by Vladimir Dzhanibekov and Viktor Savinykh on the Soyuz T 13 mission during June 1985, in what was in the words of author David S. F. Portree "one of the most impressive feats of in space repairs in history". However, unexpectedly high solar activity in the late 1980s and early 1990s increased atmospheric drag on the station and sped its orbital decay. It finally underwent an uncontrolled reentry on 7 February 1991 over the town of Capitán Bermúdez in Argentina after it overshot its intended entry point, which would have placed its debris in uninhabited portions of the southern Pacific Ocean.
Танымал мәдениетте
Станцияның "Союз Т-13" арқылы жөндеуі және қайта іске қосылуы 2017 жылғы ресейлік тарихи драма "Салют-7" фильмінің негізгі тақырыбы болып табылады. Осы оқиғалар Бартек Биеджицкийдің "Полова неба" (Half the sky) атты поляк романының сюжеттік негізі болды (алғаш рет 2018 жылы жарық көрген), ал 2020 жылы "Zimne światło gwiazd" жинағына енді.
The repair and reactivation of the station by Soyuz T 13 is the subject of the 2017 Russian historical drama Salyut 7. These events also served as a plot base for the Polish novel Połowa nieba (pol. Half the sky), by Bartek Biedrzycki (first published 2018), collected in Zimne światło gwiazd in 2020.