Кіріспе
Америкалық жазушы, юморист және журналист Дональд Роберт Перри Маркис (29 шілде 1878 – 29 желтоқсан 1937) – американдық юморист, журналист және автор. Ол романдар, өлеңдер, газетке жазатын мақалалар және пьесалар жазған. Ол ең әйгілі Архи және Мехитабель кейіпкерлерін жасағандығы үшін танымал, олар әзіл-қалжың өлеңдерінің авторлары деп есептеледі. Өмірінде ол тағы бір ойдан туған кейіпкерді, "Ескі Ішкімші" атты екі кітаптың, Бродвейдегі сәтті пьесаның (1922–23), үнсіз фильмнің (1926) және дыбысты фильмнің (1937) тақырыбына айналдырды.
the humorist and journalist
Donald Robert Perry Marquis ('/m//ɑr//k//w//ɪ//s/ MARkwis; July 29, 1878 – December 29, 1937) was an American humorist, journalist, and author. He was variously a novelist, poet, newspaper columnist, and playwright. He is remembered best for creating the characters Archy and Mehitabel, supposed authors of humorous verse. During his lifetime he was equally famous for creating another fictitious character, "the Old Soak," who was the subject of two books, a hit Broadway play (1922–23), a silent film (1926) and a talkie (1937).
Өмір
Маркиз Иллинойс штатының Уолнат қаласында туып өсті. Оның інісі Дэвид 1892 жылы 20 жасында қайтыс болды; әкесі Джеймс 1897 жылы қайтыс болды. 1894 жылы Уолнат орта мектебін бітіргеннен кейін, 1896 жылы Нокс колледжі ұйымдастырған, қазір құрылмайтын дайындық бағдарламасына қатысты, бірақ үш айдан соң оқуын тастады. 1909 жылы Маркиз Рейна Мелхерге үйленді, олардан Роберт (1915–1921) ұл және Барбара (1918–1931) қыз дүниеге келді. Рейна 1923 жылғы 2 желтоқсанда қайтыс болды, ал үш жылдан кейін Маркиз актриса Марджори Поттс Воннегутқа үйленді. Оның бұрынғы күйеуі, актер Уолтер Воннегут, бестселлер автор, драматург және сатирик Курт Воннегут кішінің туысы болған. Марджори 1936 жылғы 25 қазанда ұйқыда қайтыс болды. Маркиз Нью-Йорк қаласында инсульттан қайтыс болды, бұған дейін үш рет инсультқа ұшырап, денсаулығы нашарлаған болатын. 1943 жылғы 23 тамызда АҚШ Әскери-теңіз күштері оның құрметіне «Дон Маркиз» атты бостандық кемесін суға түсірді.
Мансап
1902 жылдан 1907 жылға дейін Маркиз «Атланта журналының» редакциялық алқасында қызмет етті, онда ол өзінің баспагері Хок Смит пен болашақ Пулитцер сыйлығының иегері Кларк Хоуэлл арасындағы қызу губернаторлық сайлау кезінде көптеген редакциялық мақалалар жазды (Смит жеңіске жетті). 1912 жылы ол «Нью-Йорк Evening Sun» газетінде жұмыс істей бастады және келесі он бір жыл бойы «The Sun Dial» атты күнделікті бағананы редакциялады. 1922 жылы ол «The Evening Sun» газетінен (1920 жылы «The Sun» деп қысқартылды) «New York Tribune» газетіне (1924 жылы «New York Herald Tribune» деп қайта аталды) ауысты, онда оның «The Tower» (кейін «The Lantern») атты күнделікті бағанасы үлкен сәттілікке ие болды. Ол «Saturday Evening Post», «Collier’s» және «American» журналдарына тұрақты түрде бағаналар мен әңгімелер жазды, сондай-ақ «Harper’s», «Scribner’s», «Golden Book» және «Cosmopolitan» журналдарында жарияланды. Маркиздің ең танымал туындысы – Архи, ойдан шығарылған тарақан (1916 жылы жасалған кейіпкер), ол бұрынғы өмірінде еркін өлеңдер жазған және Маркиздің терілгіш пернесіне секіріп өлеңдер қалдырған деседі. Архи көбінесе тек кіші әріптерді ғана, тыныш белгілерінсіз жазатын, себебі ол shift пернесін басқара алмады. Оның өлеңдері – әлеуметтік сатираның бір түрі болды және Маркиз оларды «архи және мехитабель» атты газет бағаналарында пайдаланды; мехитабель – Архидің кейде серігі және Архи өлеңдерінің кейбір тақырыбы. «Архи және мехитабель» суреттерін карикатурист Джордж Херриман салған, ол кейінгі ұрпаққа «Krazy Kat» газет комиксінің авторы ретінде жақсы танымал. Маркиз жасаған басқа кейіпкерлер – Пит-ит, Кларенс-періште және Уорти Блиггинс есімді өзіне ғашық бақа. Маркиз шамамен 35 кітаптың авторы болды. Ол «Спорт парақтары», «Шинбоун аллеясы», «Жақсы ескі соқ» және «Скиппи» фильмдерін жазуға бірлесіп қатысты (немесе қайтыс болғаннан кейін үлесін қосты). 1926 жылы түсірілген «Круиз по Яспер Б» фильмі 1916 жылы жарық көрген осы аттас романына негізделген деген болжам бар, бірақ сюжеттерінің арасында көп ортақ емес.