Кіріспе

Жұмсақ бисквит торттың түрі, ұқсас аталатын британдық торт.

Энжел фуд торт, немесе періште торт – жұмыртқа ақшықтары, ұн және қантпен жасалған жұмсақ бисквит торттың бір түрі. Көбінесе, крем-тартар сияқты көпіргіш зат қосылады. Бұл торттардың басқа түрлерінен майсыз жасалуымен ерекшеленеді. Оның ауалы текстурасы, көпірген жұмыртқа ақшықтарының арқасында пайда болады. Энжел фуд торт АҚШ-та туған және алғаш рет 19 ғасырдың соңында кең танылды. Оның жеңіл, көпірген текстурасы мен ақ түсі салдарынан, оның атымен бірге ерекше атаққа ие болды.

Сипаттама

Періштелер торт жасау үшін жұмыртқаның ақ бөлігін берік көпіршік пайда болғанша арастыру керек. Жұмыртқаның ақ бөлігін тұрақтандыру үшін қоспаға тартар қышқылы қосылады. "The Home Messenger Book of Tested Recipes", 2-басылым, 1878 жыл, Изабелла Стюарттың кітабында "Періштелер тағамы" торттарының алғашқы рецепті жарияланған. Стюарттың егжей-тегжейлі рецептінде он бір жұмыртқаның ақ бөлігі, қант, ұн, ваниль эссенциясы және тартар қышқылы қолданылған. Африкалық американдықтар арасында бұл торт көбінесе жерлеу кезінде беріледі, себебі марқұмның енді періштелермен бірге жұмақта өмір сүретініне сендіреді. Көптеген рецепттерде нан пісірушілерге жұмыртқаның ақ бөлігін мыс ыдыста арастыру кеңес беріледі. Бұл теорияның себебі, араластыру құралының мыс бөлшектерін сіңіруі.

Періштелер торттары бөлме температурасында бірнеше күнге немесе тоңазытқышта бір аптаға дейін сақталады, себебі ылғалдың булануына және көшуіне бейім. Бірнеше күннен кейін торт құрғап, серпімділігін жояды.

Жұмыртқа ақшығы

Жұмыртқаның ақ шайы пісірілген торттың құрылымында маңызды рөл атқарады. Жұмыртқа ақсы көптеген ақуыздардан тұрады; алайда, көлемді періштелік торт жасауға көмектесетін қасиеттері тек овалбумин, коналбумин, лизозим және глобулиндерде ғана бар. Овалбумин мен глобулиндер жұмыртқа ақтарының көлеміне тең немесе одан да үлкен көбік тудырады. Жұмыртқа ақсының ақуыздары пісіруде кеңінен қолданылады, олардың бірі – көбік жасау және оны сақтау қабілеті. Қамшылау (билеу) жұмыртқа ақсының барлық бөлігіне ауа енгізеді, сондай-ақ ақуызды жұқарақтау үшін ақуыздарды денатурациялайды немесе жазады. Көбікке енгізілген ауа мөлшерін сипаттайтын ашығу, жеңілдікке ұқсас ұғым. Періштелік тортта ашығу – ауа қосылу нәтижесінде бастапқы көлемнен арту. Жұмыртқа ақсының көбігінің ашығу көрсеткіші 500-ден 800%-ға дейін жетеді. Яғни, 100 мл жұмыртқа ақсын қамшылау нәтижесінде 500–800 мл ауа көбікке қосылады. Қамшылау кезінде ақуыздың адсорбциясы (сіңуі) көбіктің жылдам түзілуіне мүмкіндік береді. Адсорбция – бетке өте жұқа қабатты өздігінен түзу қабілеті.

Жәбірлеу құралдары

Жұмыртқаның ақ бөлігіндегі ақуыздың көбіктік қасиеттерін жақсартуға көмектесетін құралдар, көбіктің тезірек және берік болуын қамтамасыз етеді. Крем-татар – бұл қышқыл тұз, ол жұмыртқа ақтарының pH деңгейін реттеп, ақуыздардың жақсырақ еруына және араластыру кезінде ақуыздың бұзылуын азайтуға мүмкіндік береді. Крем-татар қолданылмаса, торт максималды көлемге жете алмайды. Крем-татар ұндағы флавон пигменттерін ағартқыштай әсер етеді, нәтижесінде торт жарқын ақ түске ие болады. Торттың ақ түсі крем-татардың өте ұсақ және біркелкі ауа көпіршіктерін жасауының нәтижесінде де пайда болады, бұл тортты пісіргеннен кейін оны ақшыл көрінеді етеді.

Ұн

Пісіру процесінде қамырдың сұйықтан қатты көбікке айналуына себеп болады. Ақуыздар температура шамамен жеткенше денатурациялана бастамайды. Осы температураның өсуі кезінде ауа көпіршіктері кеңейеді, бірігеді немесе жарылады. Жұмыртқа ағының көбігі ішкі температураға жеткенше біркелкі кеңейе береді. Крахмал түйіршіктері өте мықты және қатаң гельдік желілер құрайды. Крахмал гельдік желісі агрегатталған ақуыз желісімен бірге бүкіл құрылымға таралады. Крахмал гелінің қалыптасуы кеңейіп жатқан көпіршіктерге кедергі келтіріп, олардың жарылып, торттан ауаның шығуына себеп болуы мүмкін. Бұл торттың құлауына әкеледі. Сусыздалған жұмыртқаның ұрып-соғу қасиеттерін жақсарту үшін қолданылатын беттік белсенді заттар: натрий дезоксихолат, триэтил цитрат, триацетин, натрий олеат және олеин қышқылы. Мұздатылған жұмыртқа ағы жаңа жұмыртқа ағы сияқты берік немесе тұрақты көбік түзбейді. Жұмыртқа ұзақ уақыт салқындатылған болса, оның pH-ын түзету қажет болуы мүмкін, өйткені олар жаңа жұмыртқаларға қарағанда сілтілі болады. Өндірісте сірке, алма, вин және лимон қышқылы қосылуы мүмкін. Бұл заттар pH-ты төмендету арқылы торттың түсі мен құрылымын жақсартады, бірақ олар крем тартар сияқты тиімді жұмыс істемейді. Таза торт ұнының орнына бидай ұны немесе бидай ұны мен шикі бидай крахмалының қоспасы қолданылады. Бидай ұнын қоңыр пигменттерді жою үшін ағартып, ақ түске бояйды. Ағартылған ұнның pH-ы 3-тен 4,5-ке дейін, ал крахмалдың желатинизациясының оңтайлы pH-ы 3,7-ден 3,9-ға дейін. Осы pH диапазонына жету үшін қышқылдандырғыштар қолданылады. Ұнның оңтайлы ақуыз мөлшері 3%-тен 4%-ке дейін, және 4,5%-дан төмен болуы тиіс. Қоспа қолданылса, оның кем дегенде 20%-ы бидай ұнынан болуы керек. Шағын мөлшерде шикі бидай крахмалын қантқа ұнтақтау үшін қосуға болады. Алдын ала желатинденген крахмалдың жылдамдығын арттыру үшін қосылуы мүмкін. Алдын ала желатинденген крахмалдың бір әдісі крахмал мен су қоспасын гель пайда болғанға дейін қыздырудан басталады. Гельді құрғату үшін оны ыстық ролге жұқа қабатпен жағуға болады. Судың барлығы алынғаннан кейін, ролге крахмал торт қалады. Кейін тортты сыпырып алып, ұнтақтап ұнтақтайды. Алдын ала желатинденген крахмал ұнтағын сумен араластырғанда гель түзеді. Алдын ала желатинденген крахмал суды сіңіруді арттырады. Бұл өз кезегінде қамырдың тұтқырлығын арттырады және қамыр дайындалған кезде және пісіріле бастағанда ауаны ұстап қалуға көмектеседі. Гель әдеттегі крахмал сумен араластырылып, қыздырылса, соншалықты мықты болмайды. Дегенмен, алдын ала желатинденген крахмал мен бидай ұнындағы крахмалдың бірігуі бірге қанағаттанарлық гельді жасайды. Әдетте жүгері крахмалы қолданылады, бірақ басқа да әр түрлі крахмалдар да жарайды. Теңгерілген химиялық көбіктің, мысалы натрий бикарбонатының, және қышқылдандырғыштың қосылуы да тағы бір жалпы ингредиент. Бірге реакцияға түскенде, қышқылдандырғыш натрий бикарбонатынан барлық көмірқышқыл газын босатуға қабілетті. Калий битартрат, шарап қышқылы және динатрий фосфат сияқты әртүрлі қышқылдандырғыштар қолданылуы мүмкін. Қышқылдандырғыштың түрі CO2 қашан шығарылатынына байланысты. Егер шығарылым қамырдың қалыптасуы кезінде тиімді болса, лимон қышқылының жылдам әрекеті жақсырақ болар еді. Қышқылдандырғыштың мөлшері қолданылатын агентке, мысалы натрий бикарбонатына байланысты, өйткені олардың әртүрлі бейтараптандыру нүктелері бар. Сонымен қатар, артық қышқылдандырғыш қосылады, бірақ ол натрий бикарбонатымен бірге қолданылмайды. Оның орнына ол қамырдың pH-ын төмендетіп, крахмалдың желатинизациясын жеңілдетіп, пісірілген тортта жұмыртқа ағының көбіктік көлемін сақтайды. Төмен pH-та жұмыртқа ағының ақуыздары дайындау және пісіру кезінде көбірек ауа ұстап алады. Қамыр үшін оңтайлы pH 5,5-тен 6,8-ге дейін. Бұл сонымен қатар торттың ақ түсін жасауға көмектеседі, бұл тұтынушылар үшін қалаулырақ. Артық қышқылдандырғыш әдетте теңгерілген химиялық көбіктің әрекетіне қолданылатын заттың өзі болады. Сусыздалған жұмыртқа ағының pH-ы жоғары болған жағдайда, pH-ты оңтайлы мәнге өзгерту үшін аз мөлшерде кальций хлориді қосуға болады. Ол ұнның желатинизациялау температурасын да өзгерте алады. Бұл үлкен мөлшерде торттар өндірілген кезде, торттар ең жақсы сапа мен көлемге ие болатынын, ал иіс қабаттары пайда болмайтынын қамтамасыз етеді. Сусыздалған немесе мұздатылған жұмыртқа ағының көбікті қабілетінің төмендеуіне модификацияланған соя ақуызы сияқты көпіршік көмегі көмектеседі. Модификацияланған соя ақуызы - соя ақуызы ерітіндіде, содан кейін тұз қышқылымен қышқылдандырылады. Содан кейін белоктың көбікті қабаттарын күшейту үшін пепсин немесе басқа фермент қосылады. Фермент белсенділігі тоқтағаннан кейін, ферментті деактивациялау үшін ерітінді қыздырылады және pH-ты түзету қажет болса, тағы да тұз қышқылы қосылады. Оксидтелген бидай крахмалы - ангел тортқа жеңіл текстура беру үшін қосылатын жұмсартқыш. Шикі бидай крахмалы натрий гипохлоритімен өңделеді, бейтараптандырылады, тазартылады және кептіріледі. Соңғы крахмалдың молекулалары қысқа тізбектерге ие, бұл гельдік желінің тым мықты болуына кедергі келтіреді. Үйде жасалған ангел торттан айырмашылығы, құрғақ ингредиенттерді арастыру кезінде су қолданылуы мүмкін, сондай-ақ сусыздалған жұмыртқа ағын қайта құру үшін де қолданылуы мүмкін.