Доминика музыкасы: жанрлар мен дәстүрлер

Кіріспе

Доминика музыкасы

Доминика музыкасы әлемдегі барлық танымал жанрларды қамтиды. Популярлы музыка кеңінен таралған, көптеген доминикандық орындаушылар калипсо, регги, сока, компа, зоук және рок-н-ролл сияқты импортталған жанрларда ұлттық даңққа ие болды. Доминиканың өзінің популярлы музыка индустриясы буйон деп аталатын стильді жасады, ол бірнеше стильдердің элементтерін біріктіреді және Доминикада кең жанкүйерлерге қол жеткізді. WCK (Windward Caribbean Kulture) тобы, сондай-ақ Насио Фонтейн, Лазо, Брат Мэтью Люк сияқты регги орындаушылары, Офелия Мари, (Exile One, Grammacks) сияқты кадан орындаушылары және The Wizzard сияқты калипсо орындаушылары отандық және шетелдік ареналарда танымал болды. "Cadence lypso", Доминиканың кадан музыкасы, зоук және буйон (тағы бір доминикалық туынды) сияқты аймақтың маңызды музыкалық дамуына жол ашты. Кіші Антиль аралдарындағы басқа франкофондық музыкалар сияқты, доминикалық халық музыкасы да африкалық және еуропалық элементтердің қосындысы болып табылады. Квадрилл француз Антиль мәдениетінің маңызды символы болып табылады және Доминикада әдетте джинг-пинг тобы деп аталатын ансамбльмен орындалады. Бұдан өзге, Доминиканың халықтық дәстүріне bélé деп аталатын халық әндері, kont деп аталатын дәстүрлі әңгіме айту, маскарад, балалар мен жұмыс әндері, сондай-ақ карнавал музыкасы кіреді. 1950 жылдардың соңына дейін аралдың көп бөлігіндегі афро-доминикандық мәдениет отаршылдық үкімет пен Рим-католик шіркеуінің ықпалымен басып тасталды, олар африкалық музыканың жаман, зұлым және мәдениетсіз екенін үйретті. Бұл көзқарас 20-ғасырдың ортасы мен соңында өзгерді, Cissie Caudeiron сияқты насильшілердің жұмысы арқылы афро-доминикандық мәдениет құрметтендірілді.

Сипаттамалары

Доминиканың жері қиын-қыстау, бұл аймақтың ерекше дәстүрлерін қалыптастырды. Аралдың солтүстік, шығыс, оңтүстік, батыс және орталық бөліктері музыкалық аймақтар болып табылады. Уэсли және Мариго ауылдары аралдың қалған бөлігіндегі француздық стильге қарағанда ағылшын тілі мен музыкасын сақтау бойынша ерекшеленеді. Квадрилль – Доминика халықтық дәстүрінің ең маңызды билерінің бірі, сонымен қатар лансе және еуропалық стильдерден алынған бірнеше билердің ерекше түрлерін қамтиды. Биджин (бигуин), меренг (меренге), сотис (шоттиш), полка пил (таза полка), вальс о вьенн (Вена вальсі) және мазук (мазурка) кеңінен таралған. Дәстүрлі билер ер және әйел бишілер арасындағы стилдік құдалықты бейнелейді, олар тиісінше кавалье және данм деп аталады. Беле әндеріне беле соте, беле приорите, беле джуба, беле контрданец, беле рикети және беле питже кіреді. 1940 жылдарға дейін, аккордеондар енгізілгенге дейін, бамбук флейталары джинг пин ансамбльдерін жетектеді. Ұлттық тәуелсіздік сайыстарынан кейін қайта жаңғырғанға дейін, қосымша серенадаларда қолданылуына қарамастан, Доминика флейтасы дәстүрі төмендеді.

" Шырқайтын әндер "

Канте мастың (маскарадтық ән) дәстүрі калипсоға дейінгі карнавал музыкасына негізделген, оны тойға қатысушылар жауап беру стилінде орындайды. Доминика карнавалының маскарады екі күнге созылып, көшелерде шеру тастайды, онда әнші танбу-леледегі барабаншының алдында артқа қарай билейді. Канте мас әндерінің мәтіндері әдетте қаңқу мен құпияларға негізделген, және басқалардың жеке кемшіліктеріне бағытталған. Көптеген доминикалық халық әндерінен өзгеше, балалар әндері мен музыкалық ойындар көбінесе ағылшын тілінде болады. Бұрын олар аралдың қалған бөлігіндегідей креол тілінде айтылған, бірақ қазір негізінен ағылшын, шотланд және ирланд тілдерінен алынған. Балалар музыкалық дәстүрлеріне сақина ойындары мен дөңгелек билер, сондай-ақ жамбасқа соққы беру және дөңгелек бимен бірге музыка кіреді.

Ертедегі танымал музыка

Доминиканың танымал музыка тарихы 1940-1950 жылдарға дейін жетеді, сол кезде "Казимир ағайындары" және кейіннен "Свинг Старс" сияқты би тобы бүкіл аралда танымал болды. Олардың музыкасы – кубалық болеро, бразилиялық самба, Доминика Республикасының меренге, Тринидад калипсосы және американдық фанк сияқты Кариб теңізі мен Латын Америкасының көптеген танымал музыка жанрларының биге арналған нұсқасы еді. 1960 жылдардың басында калипсо және Тринидад стальпан музыкасы Доминикадағы ең танымал музыка стиліне айналды, ол chanté mas және lapo kabwit сияқты дәстүрлі карнавал музыкасын ығыстырды. Бұл дәуірдегі алғашқы жазушылар қатарында Swinging Busters, The Gaylords, De Boys an Dem және Los Caballeros болды, ал хорлық топтар, әсіресе Lajenne Etwal, Siflé Montan'y және Dominica Folk әншілері де жанкүйерлерге ұнады. Осы алғашқы танымал музыканттардың арасында жергілікті әсерді пайдалануды бастаған пионерлер де болды. The Gaylords-тың "Ti Mako", "Pray for the Blackman", "Lovely Dominica" және "Douvan Jo" сияқты хиттері ағылшын тілінде немесе жергілікті креол тілінде (kwéyòl) болды. 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында американдық рок-н-ролл, соул және фанк Доминикаға жетіп, терең әсер қалдырды. Voltage Four, Woodenstool және Every Mother's Child сияқты фанк-рок тобылары танымал болды. 1970 жылдары Доминикалық топтар оны ілгерілетуге тырысты, және ол Доминика музыкасының халықаралық деңгейде танылуын алғаш рет қамтамасыз еткен стилі болды. Доминиканың каденс музыкасы Доминика мен Кариб/Латын ырғақтарының, сондай-ақ АҚШ-тың рок-н-роллы, соул және фанк музыкасының ықпалымен дамыды. 1970 жылдардың соңында Гордон Хендерсон Cadence lypso-ны "Кариб және Африка музыкалық үлгілерінің синтезі, дәстүрлі мен заманауиды біріктіретін" деп анықтады. Exile One-дан басқа, Grammacks, Black Roots, Black Machine, Naked Feet, Belles Combo, Mantra, Black Affairs, Liquid Ice, Wafrikai, Midnighte Groovers және Milestone сияқты топтар да болды, ал ең танымал әншілер Билл Томас, Чабби Марк, Гордон Хендерсон, Линфорд Джон, Джанет Азуз, Синки Рабесс, Тони Валмонд, Джефф Джозеф, Майк Моро және Энтони Гасси еді. Офелия Мари 1980 жылдарда каденс липсоның танымал әншісі болды. Каденс липсо растафари және қара күшті жақтаған ұлтшыл қозғалыстың ықпалына түсті. Көптеген топтар идеологиялық ұстанымдарды көрсететін әндер орындады, ал репертуардың көп бөлігі жергілікті креол тілінде болды. Exile One-ның жетекшісі және негізін қалаушы Гордон Хендерсон толық мүйіз секциясын қолданған және синтезаторларды кадандарда алғаш рет пайдаланған толық құрамында "Cadence lypso" деген атауды ойлап тапты. Гаити мен Француз Антиль аралдарындағы көптеген мини-джаз топтары осы форматты ұстанды. Кейбірлер бұл топты соканың алғашқы пионерлерінің бірі деп санайды. 1970 жылдардың басында олар каденс пен калипсоны біріктіріп, кейін сока музыкасына айналған "Cadence lypso" деген жаңа стильді құрды. Exile One Кариб теңізіндегі ең ірі креолдық топ болды. Олар Barclay Records үлкен лейблымен өндіріс шартына қол қойған алғашқы топ болды. Кадан музыкасын әлемнің төрт бұрышына – Жапонияға, Үнді мұхитына, Африкаға, Солтүстік Америкаға, Еуропаға және Кабо-Верде аралдарына экспорттаған алғашқы топ.

Dominican popular music history can be traced back to the 1940s and '50s, when dance bands like the Casimir Brothers and, later, The Swinging Stars, became famous across the island. Their music was a dance oriented version of many kinds of Caribbean and Latin popular music, such as Cuban bolero, Brazilian samba, the merengue from the Dominican Republic, Trinidadian calypso, and American funk. By the beginning of the 1960s, calypso and Trinidadian steelpan became the most popular styles of music on Dominica, replacing traditional Carnival music like chanté mas and lapo kabwit. Early recording stars from this era included Swinging Busters, The Gaylords, De Boys an Dem and Los Caballeros, while chorale groups also gained fans, especially Lajenne Etwal, Siflé Montan'y and the Dominica Folk singers. Of these early popular musicians, a few pioneering the use of native influences. The Gaylords’ hits, such as "Ti Mako", "Pray for the Blackman", "Lovely Dominica" and "Douvan Jo", were either English or the native Creole, (kwéyòl). By the end of the 1960s and beginning of the 1970s, American rock and roll, soul and funk had reached Dominica and left lasting influences. Funky rock based bands like Voltage Four, Woodenstool and Every Mother's Child became popular. It was pushed in the 1970s by groups from Dominica, and was the first style of Dominican music to find international acclaim. Dominica cadence music has evolved under the influence of Dominican and Caribbean/Latin rhythms, as well as rock and roll, soul, and funk music from the United States. By the end of the 1970s, Gordon Henderson defined Cadence lypso as "a synthesis of Caribbean and African musical patterns fusing the traditional with the contemporary". Aside from Exile One, other bands included the Grammacks, Black Roots, Black Machine, Naked Feet, Belles Combo, Mantra, Black Affairs, Liquid Ice, Wafrikai, Midnighte Groovers and Milestone, while the most famous singers included Bill Thomas, Chubby Marc, Gordon Henderson, Linford John, Janet Azouz, Sinky Rabess, Tony Valmond, Jeff Joseph, Mike Moreau and Anthony Gussie. Ophelia Marie is a popular singer of cadence lypso in the 1980s. Cadence lypso was influenced by nationalist movement that espoused Rastafari and Black Power. Many groups performed songs with intensely ideological positions, and much of the repertoire was in the vernacular Creole language. Gordon Henderson, Exile One's leader and founder, coined the name "Cadence lypso" in his full band that used a full horn section and was the first to use the synthesizers in kadans. Many mini jazz from Haiti and the French Antilles followed this format. The band is considered by some to be one of the pioneers of soca. During the early 1970s, they initiated a fusion of cadence and calypso "Cadence lypso" that would later become soca music. Exile One was the most promoted Creole band of the Caribbean. The first to sign a production contract with major label Barclay Records. The first to export kadans music to the four corners of the globe: Japan, the Indian Ocean, Africa, North America, Europe, The Cape Verde islands.

Соңғы танымал музыка

1980 жылдары каденстік липсоның танымалдылығы күрт төмендеді. Офелия сияқты кейбір доминикандық орындаушылар сол кезеңнің аса танымал әншісі ретінде әйгілі болып қала берді. Осы жылдарығы танымал музыканың көп бөлігі – зоук болды, оны француз Антиль аралдарынан шыққан Kassav тобы Мартиника мен Гваделупа халық музыкасының үлгілерін пайдаланып жаңартқан. Тринидад музыкасының бір түрі – сока да сол кезде танымал болды, осылайша Windward Caribbean Kulture сияқты топтар пайда болды. 80-ші жылдары джазға қызығушылық артып, бірнеше джаз тобы құрылды, ал Exile One сияқты топтар джин-пинг пен лапо кабуттан дәстүрлі ырғақтарды зерттеуге кірісті.

Зоук-оқырман

Zouk Love – бұл француз Антиль аралдарының каденсі немесе компасы, ол баяу, жұмсақ және сезімтал ырғақпен сипатталады. Әндердің мәтіні көбінесе махаббат және сезімдік мәселелер туралы айтады. Анголаның кизомбасы және Кабо-Вердедегі кабо-лав музыкасы да осы француз Антиль компас стилінен туындаған, ол негізінен бірдей дыбыстайды, бірақ бұл жанрларға көбірек танысқаннан кейін айқын айырмашылықтарды байқауға болады. Бұл жанрдың негізгі өкілі – Доминикадан шыққан Офелия Мари. Zouk Love өнерпаздары Француз Батыс Индиясы, Нидерланды және Африкадан да келеді. Граммакс, Exile One, Ophelia Marie және көптеген доминикалық топтар каденс-липсо (Доминика Кадансы) орындады, ол кейіннен француз Антиль аралдарындағы зоук махаббатына әсер етті. Бүгінде зоук махаббаты француз Антиль аралдарының каденсі немесе компасы деп аталады. Танымал өнерпаздардың қатарында француздық Вест-Индиядан шыққан Эдит Лефел және Николс, сондай-ақ Нидерландыда тұратын Сюзанна Лубрано және африкалық өнерпаз Кайша Гил Семедо бар.

Сока

Тринидадтық калипсо орындаушысы Лорд Шорти 1975 жылы өзінің музыкасын «сока» деп бірінші рет анықтады. Оның «Шексіз дірілдер» (Endless Vibrations) әні радиостанцияларда, кештерде және клубтарда ғана емес, сонымен қатар алыс мегаполистерде – Нью-Йорк, Торонто және Лондон сияқты үлкен музыкалық толқын тудырды. Сока бастапқыда «Соках» деп жазылатын, бұл Санскрит әліпбиінің бірінші әрпінен алынған «ках» бөлігімен «Калипсоның жаны» дегенді білдіреді. «Ках» бөлігі қозғалыс күшін және жаңа сока биін қалыптастыруға көмектескен Шығыс Үндістанның ырғақтық ықпалын көрсетеді. Шорти бірнеше сұхбаттарында жаңа сока биінің идеясы 1972 жылы жазылған «Индрани» хитінде қолданған калипсо және Шығыс Үндістан ырғақтарының бірігуінен туғанын айтты. Сока биі Шорти 1974 жылы «Шексіз дірілдер» (Endless Vibrations) хит-әнін жазған кезде көптеген T&T калипсо музыканттары қабылдай бастаған танымал жаңа би ретінде қалыптасты. Шорти сондай-ақ 1975 жылы «Кариб теңізіндегі махаббат» (Love In The Caribbean) атты орта жылдық альбомды жазды, онда альбомды тарату және насихаттау турнесіне шығу алдында бірнеше кроссоверлік сока тректері болды. 1975 жылы «Кариб теңізіндегі махаббат» (Love In The Caribbean) альбомын насихаттау және тарату турнесі кезінде Шорти Тринидадқа қайтып бара жатқанда Доминика аралы арқылы өтіп, Fort Young қонақ үйінде Доминиканың үздік тобы Exile One-ның өнер көрсеткенін көрді. Шорти сока мен каденс-липсоның бірігіп жазылған «E Pete» немесе «Ou Petit» әнін жазуға шабыттанды. Бұл ән осы стильдегі соканың алғашқысы болып саналады. Шорти Доминикада болғанда Доминиканың 1969 жылғы Калипсо королі Лорд Токио және екі креол лирикшісі – Крис Серафин мен Пэт Ааронмен кеңесіп, «E Pete» әнінің хорында қолданған креол тіліндегі мәтінге көмек сұрады. Сөйтіп, «E Pete» әнінің хорында «Ou dee moin ou petit Shorty» («Маған сен кішкентай Шортисің дедің») сияқты нағыз креол тіліндегі мәтін бар, және ол сока, калипсо, каденс-липсо және креолдың үйлесімінен тұрады. Шортидің 1974 жылғы «Шексіз дірілдер» (Endless Vibrations) және «Калипсоның жаны» (Soul of Calypso) альбомдары соканы аймақтық және халықаралық деңгейде танымал етті және Шорти бастаған жылдам дамитын сока қозғалысын нығайтуға көмектесті. Сока 1970-ші жылдардың басында дамыды және 1970-ші жылдардың соңында танымалдылығы артты. Соканың музыкалық жанр ретінде дамуы калипсоның ертедегі үнді музыкалық аспаптарымен, әсіресе dholak, tabla және dhantal аспаптарымен бірігуін қамтыды, бұл Лорд Шортидің «Индрани» (Indrani), «Kalo Gee Bull Bull» және «Shanti Om» классикалық композицияларында жақсы көрінеді.

The calypsonian Lord Shorty of Trinidad was the first to define his music as "soca" during 1975 when his hit song “Endless Vibrations” was causing major musical waves on radio stations and at parties and clubs not just throughout his native T&T but also in far off metropolitan cities like New York, Toronto and London. Soca was originally spelled Sokah which stands for the “Soul of Calypso” with the “kah” part being taken from the first letter in the Sanskrit alphabet and representing the Power of movement as well as the East Indian rhythmic influence that helped to inspire the new soca beat. Shorty stated in a number of interviews that the idea for the new soca beat started with the rhythmic fusion of Calypso rhythms with East Indian rhythms that he used in his hit "Indrani" recorded in 1972. The soca beat was solidified as the popular new beat that most of the T&T Calypso musicians would start adopting by the time Shorty had recorded his big crossover hit “Endless Vibrations” in 1974. Shorty also recorded a mid year album in 1975 called “Love In The Caribbean” that contains a number of crossover soca tracks before setting off on an album distribution and promotion tour. During his 1975 “Love In The Caribbean” album promotion and distribution tour Shorty pass thru the isle of Dominica on his way back to Trinidad and saw Dominica's top band Exile One perform at the Fort Young Hotel. Shorty was inspired to compose and record a Soca and Cadence lypso fusion track called “E Pete” or “Ou Petit” which can be viewed as the first of its kind in that particular Soca style. Shorty sought and got help with the Creole lyrics he used in the chorus of his “E Pete” song by consulting with Dominica's 1969 Calypso King, Lord Tokyo, and two creole lyricists, Chris Seraphine and Pat Aaron while he was in Dominica. The song “E Pete” thus contains genuine Creole lyrics in the chorus like "Ou dee moin ou petit Shorty" (meaning "you told me you are small Shorty"), and is a combination of Soca, Calypso, Cadence lypso and Creole. Shorty's 1974 Endless Vibrations and Soul of Calypso brought Soca to regional and international attention and fame and helped to solidify the rapidly growing Soca Movement led by Shorty. Soca developed in the early 1970s and grew in popularity in the late 1970s. Soca's development as a musical genre included its early fusion of calypso with Indian musical instruments, particularly the dholak, tabla and dhantal, as demonstrated in Lord Shorty's classic compositions "Ïndrani", "Kalo Gee Bull Bull" and "Shanti Om".

Буйон

Буйон – Цзинпин, Каденс липсо және дәстүрлі билердің, атап айтқанда, bèlè, Quadrille, chanté mas және lapo kabwit, Mazurka, Zouk және Кариб теңізінің басқа да стильдерінің қосылуынан пайда болған музыка жанры. Бұл жанрды Windward Caribbean Kulture (кейін WCK) тобы дамытты. WCK 80-ші жылдардағы Доминика сока тобының ең танымал өкілдерінің бірі болды. Олар lapo kabwit сияқты жергілікті барабан ырғақтарын, джин-пинг топтарының музыкалық элементтерін, сондай-ақ рагга стильіндегі ән салуды қолдана бастады. Буйон Кариб теңізі аймағында кең таралған, ал Гваделупа мен Мартиникада оны "секіру музыкасы" деп атайды. Жанрдың ең танымал тобы – 1988 жылы Jing Ping пен Cadence lypso-ны біріктіру арқылы тәжірибе жасаған Windward Caribbean Kulture ("WCK"). Cadence lypso дыбысы акустикалық барабандарды шығармашылық қолдану, қарқынды гитаралық ритм және жергілікті креол тіліндегі күшті әлеуметтік мазмұнға негізделген. Ал "WCK" тобы жасаған жаңа музыка қазіргі заманғы технологияны пайдалануға және киборд ырғақтарына баса назар аударды. Буйон жанры бірнеше қосалқы жанрларға бөлінді, оларға буйон сока, буйон маффин, рекетанг және буйон гвада жатады.

Буйон сокасы

Буйон сока, кейде Jump up soca деп те аталады, 90-шы жылдардағы ескі буйон ырғақтары мен сока музыкасын үйлестіретін жанр. Буйон сока терминін доминикалық емес продюсерлер мен музыканттар, әсіресе Сент-Люсиядан шыққандар, қолданды. Олар Тринидадтан келген сока мен Доминикадан келген буйон музыкасын қабылдап, осы екі жанрды біріктіруді табиғи санады. Буйон – Доминикада туған музыка жанры, ол өзінің ескі "әріптесі" сокадан ерекшеленеді. Доминикада ара-турала бірігулер болғанымен, буйон әрқашан сокадан анық, танымал және өзгеше стильді сақтап келді. Доминикадан тыс Буйон сока стилі Антигуа, Сент-Люсия, Гваделупа және Мартиника сияқты аралдарда танымал. Бұл 1980-ші жылдары сол аймақтарда танымал болған зук пен сока қоспаларының табиғи дамуы болып табылады.

Альтернативті музыка

Америкалық евангелие музыкасының ықпалымен діни музыка 1990 жылдары Доминиканың халық музыкасының маңызды бөлігіне айналды. Калипсо да, джаз да Доминикада кең танымал. Impact тобы джаз бен Кариб музыкасын үйлестірді. Steelpan да басқа стильдердің қатарында, Dancehall сияқты топтардың күш-жігеріне қарамастан, танымалдылығы төмендеді. Дүниежүзілік креол музыка фестивалі Доминика аралында, Розо қалашығындағы Фестиваль қаласында өтеді, оны Доминика фестивальдер комиссиясы ұйымдастырады. Ұлттық тәуелсіздік сайыстары Доминика музыка мәдениетінің маңызды бөлігі болып табылады. Олар 1965 жылы Доминиканың бас министрі Эдвард Оливье Лебланк құрған, және Доминиканың дәстүрлі музыкасы мен биін насихаттайды. Доминика үкіметі Доминика радиостанциясы арқылы да доминикалық музыканы қолдайды, ол мемлекеттік саясаты бойынша жергілікті музыканың 20-25% бөлігін эфирге береді.