Кіріспе
Юнгфрау темір жолы (Jungfraubahn, JB) – Швейцарияның Берн Альп тауларында орналасқан таулық тісті дөңгелек темір жолы. Ол Берн Оберлендідегі Клейне-Шейдеггті Валь кантонының шекарасы арқылы Юнгфраухохқа жалғастырады. Бұл Швейцария мен Еуропадағы ең биік темір жол, ол Клейне-Шейдегг станциясынан Юнгфраухохқа дейін, мәңгілік қар сызығынан жоғары бойлап өтеді. Осының салдарынан темір жол негізінен көршілес Эйгер және Мёнх тауларына салынған Юнгфрау туннелі арқылы өтеді, бұл жолды қар мен қауіпті ауа-райынан қорғау үшін жасалған. Юнгфрау темір жолы өзінің атын жобаның бастапқы мақсаты болған үш биік шыңның ең биігінен алды: Юнгфрау (; ). Алғашқы жоспар бойынша Юнгфрау шыңы жер асты темір жолымен байланысатын лифт құрылысын көздеген. Бірақ 1912 жылы жоба Мёнх пен Юнгфрау арасындағы Юнгфраухохта аяқталды. Ол ашылған кезде әлемдегі ең биік темір жолдардың бірі болды. Клейне-Шейдеггте Юнгфрау темір жолы Wengernalpbahn (WAB) темір жолымен жалғасады, ол таудан төмен екі бағыт бойынша жүреді – Лаутербруннен және Гриндельвальд ауылдарына. Екі ауылдан да Бернер Оберланд Банының (BOB) тармақтары Швейцария Федералдық темір жолына Интерлакенде қосылады. Бұл жол Jungfraubahn AG компаниясына тиесілі, ол Jungfraubahn Holding AG компаниясының еншілес кәсіпорны. Jungfraubahn Holding AG сол аймақтағы бірнеше тау темір жолдарына, кабельдік темір жолдарға, қонақүйлерге, мейрамханаларға және саяхат агенттіктеріне иелік етеді. Ол холдинг компания арқылы Allianz Jungfrau Top of Europe маркетингтік альянсының құрамына кіреді, сонымен қатар жеке меншіктегі Berner Oberland Bahn және Schynige Platte Bahn да осы альянстың құрамында.
The Jungfrau Railway (Jungfraubahn, , JB) is a mountain rack railway in the Bernese Alps, Switzerland, connecting Kleine Scheidegg in the Bernese Oberland to the Jungfraujoch, across the Valais border. It is the highest railway in Switzerland and Europe, running from the station of Kleine Scheidegg to the Jungfraujoch , well above the perennial snow line. As a consequence, the railway runs essentially within the Jungfrau Tunnel, built into the neighbouring Eiger and Mönch, to protect the line from snow and extreme weather. The Jungfrau Railway got its name from the highest of the three high peaks above it: the Jungfrau (; ), which was the initial goal of the project. A lift connecting the summit of the Jungfrau with an underground railway was planned. In 1912, the project ultimately ended at the Jungfraujoch, the saddle between the Mönch and Jungfrau. It was one of the highest railways in the world at the time of its inauguration. At Kleine Scheidegg the Jungfrau Railway connects with the Wengernalpbahn (WAB), which has two routes down the mountain, running respectively to the villages of Lauterbrunnen and Grindelwald. From both villages, branches of the Berner Oberland Bahn (BOB) connect to the Swiss Federal Railways at Interlaken. The line is owned by the Jungfraubahn AG, a subsidiary of the Jungfraubahn Holding AG, a holding company that owns several mountain railways, cable railways, hotels, restaurants and travel agencies in the same region. Through that holding company it is part of the Allianz Jungfrau Top of Europe marketing alliance, which also includes the separately owned Berner Oberland Bahn and Schynige Platte Bahn.
Тарих
1860 (шамамен) – Юнгфраудағы тау темір жолының көптеген жоспарлары жасалған, бірақ қаржылық қиындықтарға байланысты ешқайсысы іске аспады. 1894 – Индустриалдық Адольф Гюйер Зеллер Вегернальпбан (WAB) компаниясының Kleine Scheidegg темір жол станциясынан басталатын, Эйгер мен Мёнх тауларынан өтіп, Юнгфрау шыңына жететін ұзын туннельді салуға концессия алады. 1896 – Құрылыс жұмыстары басталады. Жұмыс қарқынды жүреді. 1898 – Юнгфрау темір жолы Эйгердің етегіндегі Эйгерглецшер темір жол станциясына дейін ашылады. 1899 – Жарылыс салдарынан алты жұмысшы қаза болады. Жұмысшылар төрт ай бойы ереуілде болады. Адольф Гюйер Зеллер 3 сәуірде Цюрихте қайтыс шағады. Эйгерглецшер стансасынан Ротсток стансасына дейінгі бөлік 2 тамызда ашылады. 1903 – 28 маусымда Ротсток стансасынан Эйгерванд стансасына дейінгі кезең ашылады. 1905 – 25 шілдеде Эйгерванд стансасынан Эйсмер стансасына дейінгі бөлім ашылады. 1908 – Эйгерванд стансасында жарылыс орын алады. 1912 – 21 ақпанда, құрылыс басталғаннан кейін 16 жыл өткен соң, туннель қазушылар тобы Жунгфраухох мұздығын бұзып шығады. Jungfraujoch станциясы 1 тамызда салтанатты түрде ашылады. 1924 – 14 қыркүйекте Юнгфраухохтағы «Бұлттар үстіндегі үй» ашылады. 1931 – Юнгфраухохтағы ғылыми-зерттеу станциясы құрылады. 1937 – Сфинкс обсерваториясы ашылады. Қар тазартатын машина сатып алынып, жыл бойы жұмыс істеуге мүмкіндік туады. 1942 – Компания кеңселері Цюрихтен Интерлакенге көшіріледі. 1950 – Сфинкс обсерваториясына күмбез орнатылады. 1951 – Эйсмер станциясы мен Jungfraujoch станциясы арасындағы тік теміржол бөлігі тісті дөңгелекке ауыстырылады. 1955 – Kleine Scheidegg-де екінші қойма салынады. Пошта кеңсесі Юнгфраухохтағы релелік станциясын ашады. 1972 – Эйгерванд және Эйсмер станцияларында панорамалық терезелер орнатылады. 21 қазанда Юнгфраухох тау үйі мен туристік үй өртеніп кетіп, қирап қалады. 1975 – Жаңа туристік үй ашылады. 1987 – 1 тамызда жаңа тау үйі ашылады. 1991 – Юнгфраухохта жаңа станция залы ашылады. 1993 – Kleine Scheidegg шағын қоймасы кеңейтіледі. 1996 – Сфинкс обсерваториясының жабық бақылау алаңы ашылады. 1997 – Жылдық келушілер саны алғаш рет 500 000-нан асып түседі. 2000 – 1 маусымда күніне 8148 келушіні қабылдап, рекорд орнатылады.
Операциялар
Jungfrau темір жолының бес жұмыс істейтін станциясы бар. Kleine Scheidegg базалық станциясы Еуропадағы темір жолдың ең биік басталу нүктесі, ал Jungfraujoch жоғарғы аялдамасы Еуропадағы ең биік темір жол станциясы болып табылады. Ашық ауадағы бастапқы бөлім Эйгерглецшерден (2320 м) кейін, шамамен 2350 метр биіктікте аяқталады, бұл желіні Швейцариядағы екінші ең биік ашық ауадағы темір жолға айналдырады. Қалған екі станция Юнгфрау туннелінде орналасқан, онда жолаушылар қысқа уақытқа түсіп, тау беткейіне орнатылған терезелер арқылы көрші тауларды қарап тамашалай алады. Төменгі станция, Эйгерванд, Эйгердің солтүстік бетіне қараған терезелерге қол жеткізуге мүмкіндік береді. Жоғарғы станция, Eismeer, Эйгердің шығыс бетіне қараған терезелерге қол жеткізуге мүмкіндік береді, сонымен қатар Eismeer ("мұз теңізі") көрінісін ұсынады. 2016 жылдан бері пойыздар енді Эйгерванд станциясында тоқтамайды, тек Eismeer станциясында тоқтайды. Бұл өзгеріс, жаңа вагондармен бірге, жол жүру уақытын 17 минутқа қысқартуға мүмкіндік берді.
Сипаттамалары
1000 мм және Strub тісті рельс жүйесін пайдаланады. Jungfrau темір жолы электрлендірілген және әлемде үш фазалы электр қуатымен жұмыс істейтін төрт темір жолдың бірі. Жолда 3 фазалы айнымалы ток (AC) жүйесі қолданылады, бұл пойыздардың екі пантограф арқылы екі жоғарғы сымнан қуат алуын қажет етеді (үшінші фазасы рельске жерленген). Теңіз деңгейінен биіктігі (жоғарғы станция) Биіктік көтерілімі Жұмыс істейтін ұзындығы Рельс ені 1000 мм Тісті рельс түрі Strub Жұмыс жылдамдығы (Eismeer сияқты көлбеу бөліктерде) Ең тік көлбеуі 25% Ең кішкентай қисық радиусы Туннельдер 3 туннель: ең ұзыны; ең қысқасы Туннельдердің жалпы темір жол ұзындығына қатысы 80%. Электрмен жабдықтау жүйесі 3 фазалы, 50 Гц, 1,125 вольт.
Tunnels make up 80% of length of the entire railway. Power system3 phase, 50 Hz, 1,125 volts
Лифт және әуе канат жолы туралы ұсыныс
2008 жылдың басында Jungfraubahn Holding AG компаниясы Jungfraujoch-қа жетудің тиімді және жылдам тәсілін іздестіретінін хабарлады, онда әлемдегі ең ұзын тоннельді лифт жүйесі қолданылуы мүмкін, бұл рельстік теміржолға балама ретінде қарастырылды. Мұндай жүйенің – мысалы, Лаутербруннен аңғарынан Jungfraujoch-қа дейінгі жылдам лифт немесе фуникулердің – ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы тізіміне енген бірегей ландшафты бұзбай жүзеге асыру мүмкіндігін анықтау үшін қосымша зерттеу жүргізілді. Аталған жоспарлар кейіннен тоқтатылды және 2017 жылы компания Interlaken Grindelwald желісіндегі жаңа станциядан және Jungfrau теміржолымен шыңға қарай сапарға қосылатын әуе кабельдік жолын салу жоспарларын жариялады. Eiger Express деп аталатын бұл әуе кабельдік жол 2020 жылдың 5 желтоқсанында көпшілікке ашылды және аңғардан Jungfraujoch-қа жетудің баламалы, жылдам жолын ұсынады.
Жылжымалы құрам
Темір жолдың көп бөлігі туннель ішінде орналасқандықтан, бастапқы жобалау кезінде электр қуатымен жұмыс істеуге есептелген. Қазіргі жылжымалы құрамға бір пойызға 230 адамға дейін тасымалдайтын екі бөліктен тұратын моторвагон кіреді, олар ең тік көтеріліс бөліктерінде жұмыс істейді. Моторлар екі жылдамдық режимінде жұмыс істейді, бұл құрылғыларға көтерілістің азырақ тік бөлігінде (Eismeer станциясынан жоғары) екі есе жылдамдықпен қозғалуға мүмкіндік береді. Моторлар регенеративтік режимде жұмыс істейді, бұл пойыздарға төмен түсетін кезде электр энергиясын өндіруге мүмкіндік береді, ол қуат тарату жүйесіне қайтарылады. Көтерілуге қажетті энергияның шамамен 50% төмен түсу кезінде қалпына келтіріледі. Бұл генерация төмен түсу жылдамдығын реттейді. 1992 жылдан бері пайдалануға берілген жылжымалы құрам (211–224 нөмірлері) енді тікелей қоректенетін үш фазалы моторларды қолданбайды, бірақ қалыпты бір фазалы локомотивтерге ұқсас жабдықталған. Бұл жылжымалы құрам өзгермелі жылдамдықпен қозғала алады, бұл 2016 жылдың 11 желтоқсанында қолданысқа енген кесте бойынша жол жүру уақытын 52 минуттан 35 минутқа дейін қысқартуға мүмкіндік берді. 1992 жылға дейінгі жылжымалы құрамды тұрақты қозғалыста пайдалануға болмайды, ал көптеген бұрынғы пойыздар жойылған. Kleine Scheidegg темір жол станциясы мен Eigergletscher темір жол станциясы арасындағы ашық учаскеде қар тазалау жабдықтары аса қажет. Алғашқыда қар тазалағыштар қолданылған, бірақ соңғы кезде қар үрлеу жабдықтары пайдалануға енгізілді. Темір жол Jungfraujoch-тағы келушілерге арналған объектілерді жабдықтау үшін, соның ішінде қосымша су тасымалдауға арналған резервуармен жабдықталған арнайы жүк вагондарын да пайдаланады.