Түн ортасы және күндердің ауысуы

Кіріспе

Күндізден келесі күндізге өту уақыты – кез келген заңнамалық аумақ үшін жергілікті ресми уақыт бойынша күндің ауысу сәті. Сағат бойынша, түн ортасы түскі уақыттан 12 сағатқа қарама-қарсы келеді. Күннің түн ортасы – күннің түскі уақытына қарама-қарсы уақыт, осы кезде Күн жер бетіне ең жақын болады, ал түн, көктем мен жаздың арасында теңдей болады. Уақыт белдеулерінің және жарық үнемдеу уақытының енгізілуіне байланысты, күннің түн ортасы сирек жарты түнгі 12-ге сәйкес келеді. Күннің түн ортасы уақыт белдеуіне емес, бойлыққа және жыл мезгіліне байланысты. Ежелгі римдіктерде түн ортасы күн бату мен күн шығудың арасындағы жарты уақыт деп есептелген (яғни, күннің түн ортасы), ол маусымға қарай өзгерген. Кейбір славян тілдерінде "түн ортасы" сөзі "солтүстік" ұғымымен қосымша географиялық байланысқа ие ("түскі уақыт" "оңтүстікпен" байланысты болғандай). Қазіргі поляк, белорус, украин және серб тілдері бұл байланысты "түн ортасы" немесе "жарты түн" (północ, поўнач, північ, пoнoħ) сөздері арқылы сақтап қалған, бұл сөздер "солтүстік" деген мағынаны да білдіреді.

Күннің басталуы мен аяқталуы

Түн ортасы – әлем бойынша әр күннің басталуы мен аяқталуы. Бір күн мен екінші күннің арасындағы шешім нүктесі ретінде түн ортасы алдыңғы немесе келесі күннің бөлігі ретінде қарапайым жіктелуге келмейді. Бұл мәселеде жаһандық келісім болмаса да, көбінесе түн ортасы жаңа күннің басталуы деп есептеледі және 00:00 сағатымен байланыстырылады. Қатаң айтқанда, түскі немесе түн ортасына қатысты "a. m." және "p. m." пайдалану дұрыс емес. "A. m." аббревиатурасы – ante meridiem, яғни түске дейін, ал "p. m." – post meridiem, яғни түстен кейін дегенді білдіреді. Түскі сағат түске дейін де, кейін де емес, ал түн ортасы түске дейін 12 сағат, түстен кейін 12 сағат болғандықтан, екі аббревиатура да дұрыс емес. Дегенмен, уақыттың көптеген цифрлық көрсеткіштері "a. m." немесе "p. m." белгісін талап етеді, бұл түн ортасында мұндай белгілердің дұрыс болмауына кедергі келтіреді. Мұндай жағдайларда, осыны реттеу үшін халықаралық стандарт жоқ. АҚШ және Канадада цифрлық сағаттар мен компьютерлер түн ортасында 12:00 көрсетіледі. АҚШ Үкіметінің стильдік нұсқаулығының (2008) 30-шы басылымы 9.54 және 12.9b бөлімдерінде түн ортасы үшін "12 a. m.", ал түскі сағат үшін "12 p. m." пайдалану ұсынылған. Алайда, АҚШ Мемлекеттік баспа кеңсесінің стильдік нұсқаулығының (2000) 29-шы басылымының 12.9-бөлімінде керісінше ұсынылған. Бұл өзгерістің себебін растайтын қосымша мәлімет жоқ. АҚШ Ұлттық стандарттар және технология институты (NIST) "11:59 pm" немесе "12:01 am" және күнді көрсету арқылы шатасудан толығымен сақтануды ұсынады, "түн ортасы" немесе "12:00 am" орнына. Күннің нақты басталуын және аяқталуын анықтау үшін бірнеше жалпы тәсіл бар. 24 сағаттық формат қолдану екіұштылықты жояды. Күннің соңы 24:00, ал күннің басы 00:00 деп белгіленсе, "түн ортасы" терминін мүлдем болдырмауға болады. Екі жазба да уақыт бойынша бір мезгілге сәйкес келсе де, жазбаны таңдау оны өткен түнмен немесе ертеңгі таңмен байланыстыруға мүмкіндік береді. "Түн ортасы" терминіне қосымша түсіндірулер қосуға болады. Мысалы, күн мен уақытты бірге көрсетуге болады: "сенбі күні түн ортасында". Сондай-ақ, түн ортасы екі күннің арасындағы шешім нүктесі ретінде көрсетілуі мүмкін: "сенбі/жексенбі түн ортасы" немесе "14/15 желтоқсан түн ортасы". NIST ұсынған тәсіл ("12:01 am" немесе "11:59 pm" орнына "түн ортасы") келісімдер мен басқа да құқықтық құжаттар сияқты маңызды салдарлары бар жағдайларда өте пайдалы болуы мүмкін. Сол сияқты, дәстүрлі араб уақытында күн батуы әр жаңа күннің басталуын білдіретін, сағаттар 12:00-ге қайта орнатылған. Алайда, жоғарыда айтылғандай, мұндай конвенциялар немесе анықтамалар әрқашан біркелкі сақталмайды. Халықаралық стандарттау ұйымы (ISO) ISO 8601 спецификациясында: "00:00:00" күнтізбелік күннің басындағы сәт, ал "24:00:00" күнтізбелік күннің соңындағы сәт ретінде қарастырылады. "AP Stylebook" нұсқаулығында "түн ортасы" аяқталатын күнді білдіреді, басталатын күнді емес.

Midnight marks the beginning and ending of each day in civil time throughout the world. As the dividing point between one day and another, midnight defies easy classification as either part of the preceding day or of the following day. Though there is no global unanimity on the issue, most often midnight is considered the start of a new day and is associated with the hour 00:00. Strictly speaking, it is incorrect to use "a. m." and "p. m." when referring to noon or midnight. The abbreviation a. m. stands for ante meridiem or before noon, and p. m. stands for post meridiem or after noon. Since noon is neither before nor after noon, and midnight is exactly twelve hours before and after noon, neither abbreviation is correct. However, many digital representations of time are configured to require an "a. m." or "p. m." designation, preventing the correct absence of such designators at midnight. In such cases, there is no international standard defining which arbitrary selection is best. In the United States and Canada, digital clocks and computers commonly display 12 a. m at midnight. The 30th edition of the U. S. Government Style Manual (2008), in sections 9.54 and 12.9b, recommended the use of "12 a. m." for midnight and "12 p. m." for noon. However, the previous 29th edition of the U. S. Government Printing Office Style Manual (2000), in section 12.9, recommended the opposite. There is no further record documenting this change. The US National Institute of Standards and Technology (NIST) recommends avoiding confusion altogether by using "11:59 pm" or "12:01 am" and the intended date instead of "midnight" or "12:00 am". There are several common approaches to identifying and distinguishing the precise start and end of any given day. Use of a 24 hour clock can remove ambiguity. The "midnight" term can be avoided altogether if the end of day is noted as 24:00 and the beginning of day as 00:00. While both notations refer to the same moment in time, the choice of notation allows its association with the previous night or with the following morning. "Midnight" can be augmented with additional disambiguating information. A day and time of day may be explicitly identified together, for example "midnight Saturday night." Alternatively, midnight as the division between days may be highlighted by identifying the pair of days so divided: "midnight Saturday/Sunday" or "midnight December 14/15." The approach recommended by the NIST ("12:01 a. m." or "11:59 p. m." instead of midnight) can be particularly helpful when any ambiguity can have serious consequences, such as with contracts and other legal instruments. Similarly, in traditional Arabic time at sunset, which marked the start of each new day, clocks were reset to 12:00. As noted above, however, such conventions or definitions may not be uniformly observed. The International Organization for Standardization (ISO) in specification ISO 8601 states: "00:00:00" may be used to refer to midnight corresponding to the instant at the beginning of a calendar day; and "24:00:00" to refer to midnight corresponding to the instant at the end of a calendar day. The AP Stylebook assigns "midnight" to the day that is ending, not the day beginning.