Кіріспе
1986 жылғы ғылыми фантастикалық роман – Лоис Макмастер Буйолдтың «Афонның Итаны». Американдық автор Лоис Макмастер Буйолдтың 1986 жылғы ғылыми фантастикалық романы «Афонның Итаны» доктор Итан Уркхартты, Севарин ауданының Афон планетасындағы көбейткіш орталығының биология бөлімінің бастығын басты кейіпкер ретінде көрсетеді. Ол маңызды жұмыртқалық тіндерінің культураларының партиясымен не болғанын анытау үшін жіберіледі. Буйолдтың «Воркозиган сагасы» әлемінде орын алатын бұл романда әдеттегі басты кейіпкер Майлз Воркозиган есімдерін атап өтеді, бірақ оны көрсетеді. Бүгінгі күнге дейін Буйолд өзінің көптеген келесі романдарының бірінде Афон немесе Клайн станциясына оралған жоқ, бірақ «Афонның Итаны» оқиғаларына «Шекаралардың шегінде» (1989) және «Цетаганда» (1995) романдарының кейінгі бөлімдерінде тікелей сілтеме жасалған. Буйолд «Афонның Итаны» романын жазған кезде өзінің алғашқы романдары «Кұрмет сынықтары» және оның жалғасы «Жауынгердің шәкірті» жарық көрмеген болатын. Бұл автономды туынды қасақана қысқа болды, себебі сол кездегі жаңадан жазушылар арасында редакторлар қысқа қолжазбаларды оқуға көбірек бейім деген қаңқу тараған. Үш роман да кейін сатылып, 1986 жылы жарық көрді. Буйолд Афонды, тек ер адамдардан тұратын колония ретінде құрылған және осы бір жынысты құрылымды қолдайтын планеталық дін мен идеологияға ие планетаны грек Афон тауының атымен атады.
Ethan of Athos is a 1986 science fiction novel by American author Lois McMaster Bujold. The title character is Dr. Ethan Urquhart, Chief of Biology at the Sevarin District Reproduction Centre on the planet Athos, who is sent to find out what happened to a shipment of vital ovarian tissue cultures. Set in the fictional universe of Bujold's Vorkosigan Saga, the novel mentions but does not feature her usual protagonist Miles Vorkosigan. To date, Bujold has never revisited the settings of Athos or Kline Station in her many subsequent novels, but the events of Ethan of Athos are later referred to indirectly in the novels Borders of Infinity (1989) and Cetaganda (1995). Bujold had written her first novel Shards of Honor and its sequel The Warrior's Apprentice — both unpublished — when she wrote Ethan of Athos, a standalone work that was purposely short "because the current cargo cult rumor amongst the wanna be published back then was that editors would be more likely to read a short manuscript." All three novels were subsequently sold, and published in 1986. Bujold named Athos, a planet founded and maintained as an exclusively male populated colony with a planetary religion and ideology supporting this single sex structure, after the Greek Mount Athos,
Ethan of Athos has been reprinted several times, and appeared in the 2001 Bujold omnibus Miles, Mystery and Mayhem alongside Cetaganda and the novella "Labyrinth". The novel was released on audio cassette in September 1999 narrated by Michael Hanson and Carol Cowan, and as a digital audiobook in March 2009 narrated by Grover Gardner.
«Афонның Итаны» бірнеше рет қайта басылды және 2001 жылы Буйолдтың «Майлз, құпия және хаос» жинағында «Цетаганда» және «Лабиринт» повесімен бірге жарық көрді. Роман 1999 жылдың қыркүйегінде Майкл Хэнсон мен Кэрол Коуэннің оқылуымен аудиокассетада, ал 2009 жылдың наурызында Гровер Гарднердің оқылуымен цифрлық аудиокітап ретінде шықты.
Ethan of Athos is a 1986 science fiction novel by American author Lois McMaster Bujold. The title character is Dr. Ethan Urquhart, Chief of Biology at the Sevarin District Reproduction Centre on the planet Athos, who is sent to find out what happened to a shipment of vital ovarian tissue cultures. Set in the fictional universe of Bujold's Vorkosigan Saga, the novel mentions but does not feature her usual protagonist Miles Vorkosigan. To date, Bujold has never revisited the settings of Athos or Kline Station in her many subsequent novels, but the events of Ethan of Athos are later referred to indirectly in the novels Borders of Infinity (1989) and Cetaganda (1995). Bujold had written her first novel Shards of Honor and its sequel The Warrior's Apprentice — both unpublished — when she wrote Ethan of Athos, a standalone work that was purposely short "because the current cargo cult rumor amongst the wanna be published back then was that editors would be more likely to read a short manuscript." All three novels were subsequently sold, and published in 1986. Bujold named Athos, a planet founded and maintained as an exclusively male populated colony with a planetary religion and ideology supporting this single sex structure, after the Greek Mount Athos,
Ethan of Athos has been reprinted several times, and appeared in the 2001 Bujold omnibus Miles, Mystery and Mayhem alongside Cetaganda and the novella "Labyrinth". The novel was released on audio cassette in September 1999 narrated by Michael Hanson and Carol Cowan, and as a digital audiobook in March 2009 narrated by Grover Gardner.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Афондағы Севарин аудандық репродукциялық орталығының биология бөлімінің бастығы доктор Итан Уркхарт ұзақ күткен планетадан келген жұмыртқалық ұлпалар мәдениетінің өлі және жануарлар тіндерінен тұратын қолдануға жарамсыз қоспа екенін білгенде қатты ренжіді. Барлығы еркектерден тұратын Афон планетасы көбейту үшін жатыр репликаторы технологиясына сүйенеді, бірақ алғашқы қоныс салушылар әкелген ғасырлар бойы сақталған мәдениеттер жақында қартаю процесіне түсе бастады. Афонның Халық кеңесі Итанды Джексонның бүкіл жеріне – жүктің түпнұсқасы болған және қылмыстық синдикаттардың бірі – Бхарапутра үйі орналасқан жерге жібереді. Оның міндеті – жаңа тіндер партиясын табу және (мүмкін болса) жеткізушіден ақшаны қайтару. Бұл қиын тапсырманы одан да қиындататыны – әйелдермен сөйлесу қажеттігі, себебі афондықтар оларды қасіретті және қорқынышты деп үйренеді. Итан жұлдызаралық торабы Клайн станциясына келгенде бірден әйелмен, Дендари еркін жалдамалы әскерлерінің (және адмирал Нейсмиттің бағыныштысы) бұрынғы есімді барлау офицері, командир Элли Куиннмен кездеседі. Ол жағымды және тіпті көмектеседі, бірақ Итан оған күдікпен қарайды. Бірақ көп ұзамай ол Терренс Си есімді қашқынды іздеп жүрген Цетаганда әскери агенттері тарапынан ұрланып, сұраққа тартылады, сондай-ақ олардың жоғалған тіндер мәдениеттерін де іздейді. Олар Итанның қарсы жақтан келген барлаушы емес екеніне сенгісі келмейді. Элли Итанды өлімнен құтқарады. Олар мәжбүрлі одақтас болады; Элли Бхарапутра үйі оны Цетагандалықтарды қадағалау үшін жалдағанын және өзінің себептерімен тіндер мәдениеттеріне қызығушылықтарын және оның құпия Цетагандалық зерттеу жобасына қалай байланысты екенін анықтауға тырысатынын түсіндіреді. Терренс Итаннан пана сұрап, өзін телепаттарды жасауға бағытталған Цетагандалық генетикалық жобаның соңғы тірі қалғаны екенін ашады. Оның телепатиясы сенімді болғанымен, оның радиусы шағын және тек аз уақытқа тирамин амин қышқылының үлкен дозасын қабылдау арқылы ғана іске қосылады. Терренстің әйел әріптесі Жанин қашып бара жатқанда қаза тапты, бірақ ол оның денесін сақтап алып, Джексонның бүкіл жеріне жеткізе алды, онда ол Бхарапутра үйіне оның гендерін Афонға арналған жұмыртқалық мәдениеттеріне енгізу үшін төледі. Терренс мәдениеттермен бірге Афонға көшіп баруды жоспарлаған, бірақ Клайн станциясына жолда кешігіп, енді мәдениеттер ұрланғанын білгенде үрейленді. Цетагандалықтар Терренстің Джексонның бүкіл жеріне дейін ізін тауып, одан кейін келді. Олар онымен жұмыс істеген Бхарапутра зерттеушілерін өлтіріп, олардың жазбаларын жойды. Содан кейін олар тіндерді Клайн станциясына дейін іздестіріп, Терренс соңынан келетінін білді, бірақ түпнұсқалық мәдениеттерге не болғанын білмейді және оларды қайтаруға асығысқан. Элли мен Итан Цетагандалықтарды Клайн станциясының күзет қызметіне тапсырады, осы кезде станциядағы кішігірім лауазымды шенеунік жеке себептерге байланысты Жаниннің гендерін қамтитын Бхарапутра тіндер мәдениеттерін "тастап", оларды пайдасыз биологиялық материалмен ауыстырғанын анықтайды. Элли Терренсті Дендариге қабылдауға тырысады, бірақ ол бас тартады, бірақ Эллиге шағын генетикалық үлгі береді. Осы уақытта Итан Эллиден жаңа тіндер мәдениетін жасау үшін оның бір жұмыртқашасын сұрап, алады. Оның кеткеннен кейін Бхарапутраның алғашқы жүктісі күтпеген жерден зақымдалмаған және қолдануға жарамды болып табылады. Итан бета-колониядан жапқыш ретінде жұмыртқа бездерінің жаңа партиясын сатып алады, олардың таңбаларын Жаниннің гендерімен қайта таңбалайды және оларды Терренспен бірге Афонға қайтарады.
Афон
Романда Афон планетасы – жұлдызаралық саудадан дерлік тәуелсіз, өзін-өзі қамтамасыз ететін, тек ерлерден тұратын колония. Буйолд оны "монастырь" планетасы деп атаған, ол 200 жыл бұрын әйелдерден қашып, пана табу үшін қоныстанған, ал әйелдер ерлерде "қырсық" тудыратындықтан "шайтандық" деп мифологияланған. Бұл бір жынысты құрылымды қолдайтын планеталық дін мен идеологиямен, кіріп келген барлық ақпарат тексеріледі, сондықтан әйелдер туралы барлық сілтемелер мен суреттер алынып тасталады. Афон алыс орналасқан, ал адамзат өркениетімен физикалық байланыс жыл сайынғы жұлдызаралық санақ курьерімен шектеледі, ол ақпарат, жабдықтар және сирек кездесетін иммигранттарды әкеледі. Халық саны аналық репликатор технологиясы арқылы қамтамасыз етіледі, және тек еркек балалар дүниеге келеді. Әскери және қоғамдық қызмет арқылы афосиандар ұрпақ беру үшін "әлеуметтік борыш кредиттерін" жинайды. Ережелерде "Белгіленген Екінші Ата-ана" да қарастырылған, ол серігінің ұлдарына бірлесіп тәрбиелеу арқылы әлеуметтік борыш кредиттерін жинақтауға мүмкіндік алады. Афонда гомосексуализм көбінесе қалыпты жағдай, ал серіктестіктер әдетте романтикалық және жыныстық сипатта болады, бірақ кейбіреулері қаржы және бала тәрбиесіне негізделген өзара тиімді келісімдер ғана. Афосиандар табиғатынан әйелге жеккөрінішпен қараса да, гомофобия ғаламның басқа жерлерінде де кездеседі және кейде Афон халқына қаратылады. Афон грек Афон тауындағы монастырь атымен аталады, онда әйелдерге, тіпті әйел жануарларға да рұқсат етілмейді. Афонның Этаны Буйолдтың бұрынғы екі кітабынан мүлдем өзгеше екенін атап өткен Джо Уолтон роман туралы былай деп жазды:
blockquote|The thing that makes this good is Ethan's unruffled innocence; the charming utopian Athos, where you have to earn social duty credits to be entitled to a son; the quiet acceptance of homosexuality as the norm on Athos (there is no actual onstage sex in the book); the ecologically obsessed Kline Station; and the fast paced plot that doesn’t give you time to think. She writes:
In this case, the story on the surface is essentially a spy thriller, but there are deeper layers dealing with sexism, the rights of the individual vs. the society, and homophobia. The sexism angle is the most obvious; after all, Athos is a society founded for the express purpose of protecting men from the evil, corrupting influence of women. Watching Ethan deal with the contrast between his indoctrinated beliefs and the reality of meeting actual women was fascinating, and I appreciated that Bujold left him not quite converted and still grappling with his prejudices at the end of the book, rather than taking the easier but less realistic path of a complete epiphany.
Бұл романды жақсы ететін нәрсе – Этанның табиғи әдемілігі; тартымды утопиялық Афон, онда ұлға ие болу үшін әлеуметтік борыш кредиттерін табу керек; Афондағы гомосексуализмнің қалыпты жағдай ретінде тыныш қабылдануы (кітапта сахнада жыныстық қатынас көрсетілмейді); экологиялық тұрғыдан маңызды Клайн станциясы; және ойлануға уақыт қалдырмайтын қарқынды сюжет. Ол былай деп жазады:
blockquote|The thing that makes this good is Ethan's unruffled innocence; the charming utopian Athos, where you have to earn social duty credits to be entitled to a son; the quiet acceptance of homosexuality as the norm on Athos (there is no actual onstage sex in the book); the ecologically obsessed Kline Station; and the fast paced plot that doesn’t give you time to think. She writes:
In this case, the story on the surface is essentially a spy thriller, but there are deeper layers dealing with sexism, the rights of the individual vs. the society, and homophobia. The sexism angle is the most obvious; after all, Athos is a society founded for the express purpose of protecting men from the evil, corrupting influence of women. Watching Ethan deal with the contrast between his indoctrinated beliefs and the reality of meeting actual women was fascinating, and I appreciated that Bujold left him not quite converted and still grappling with his prejudices at the end of the book, rather than taking the easier but less realistic path of a complete epiphany.
Бұл жағдайда, сырттай қарағанда оқиға – құпия қызбалы триллер, бірақ сексизм, жеке адамның қоғамға қарсы құқықтары және гомофобия мәселелерін қамтитын терең қабаттары бар. Сексизм бұрышы ең айқын; ахир, Афон – ерлерді әйелдердің зұлым, бұзақы ықпалынан қорғау мақсатында құрылған қоғам. Итанның өз қағидалары мен нағыз әйелдермен кездесудің арасындағы қайшылықты қалай шешетінін көру қызықты болды, және Буйолд оны кітабының соңында толыққанды түсінуге жеткізбей, әлі де өз прежудистерімен күресіп, шындыққа жақын жолды таңдағанын бағаладым.
blockquote|The thing that makes this good is Ethan's unruffled innocence; the charming utopian Athos, where you have to earn social duty credits to be entitled to a son; the quiet acceptance of homosexuality as the norm on Athos (there is no actual onstage sex in the book); the ecologically obsessed Kline Station; and the fast paced plot that doesn’t give you time to think. She writes:
In this case, the story on the surface is essentially a spy thriller, but there are deeper layers dealing with sexism, the rights of the individual vs. the society, and homophobia. The sexism angle is the most obvious; after all, Athos is a society founded for the express purpose of protecting men from the evil, corrupting influence of women. Watching Ethan deal with the contrast between his indoctrinated beliefs and the reality of meeting actual women was fascinating, and I appreciated that Bujold left him not quite converted and still grappling with his prejudices at the end of the book, rather than taking the easier but less realistic path of a complete epiphany.