Кіріспе
1 ғасырдағы римдік сарай қызметкері және "Сатирикон" романының авторы, римдік автор Гай Петроний Арбитр (;; шамамен б.з. 27 – 66; кейде Тит Петроний Нигер). Ол сол жерде туып, білім алған болуы мүмкін. Тацит, Плутарх және Плиний Ескі Петронийді император Неронның сарайында "әдемілік сарапшысы" (elegantiae arbiter) деп сипаттайды. 62 жылы консул қызметін атқарды. Кейін ол өзін ләззат пен тойымға арнаған сенаторлар қатарына кірді. Неронмен арақатынасы, көбінесе, сән кеңесшісінің рөліне жақын болды. Тацит өзінің тарихи еңбегі "Анналдарда" (XVI.18) Петроний туралы былай деп жазады:
Ол күндерін ұйқыда, ал түндерін мемлекеттік міндеттерін орындаумен немесе көңіл көтерумен өткізді. Өмірінің босқындығының арқасында ол басқалардың еңбек етуімен жеткеніне тең дәрежеде танымал болды, және ол жалғандыққа бой алмайтын, ләззат шегінде өмір сүретін адам ретінде есептелді. Оның тілдік еркіндігі, тура сөйлеу ретінде қабылданып, оған халықтың құрметін әкелді. Бірақ провинциялық басқару кезінде және кейін консул болып қызмет еткенде де ол күш-қуат пен іскерлік танытты. Соңынан, ол бұрынғы әдетіне оралып, Неронның жақын достарының таңдалған тобына кірді және сән-салтанат мәселелерінде шешімді тұлға ретінде қарастырылды [elegantiae arbiter; Петрониус атының мәнімен байланысты] сәнді өмір сүру ғылымымен байланысты. Ежелгі дереккөздер оның өмірі туралы қосымша мәлімет бермейді және ол жазушы болғанын айтпайды. Дегенмен, 1450 жыл шамасында жазылған "Сатирикон" ромасының ортағасырлық қолжазбасында "Тит Петрониус" оның авторы деп көрсетілген. Әдетте, бұл сілтеме Петрониус Арбитрмен байланыстырылады, себебі роман оның өмірінде жазылған немесе кемінде оның заманында болғандай көрінеді. Алайда, бұл байланыс әлі де болжамдық және даулы болып қала береді.
the Roman author
Gaius Petronius Arbiter (/p//ɪ/'/t//r//oʊ//n//i//ə//s/; ; c. AD 27 – 66; sometimes Titus Petronius Niger) He might have been born and educated there. Tacitus, Plutarch and Pliny the Elder describe Petronius as the elegantiae arbiter (also phrased arbiter elegantiarum), "judge of elegance", in the court of the emperor Nero. He served as suffect consul in 62. Later, he became a member of the senatorial class who devoted himself to a life of pleasure. His relationship to Nero was apparently akin to that of a fashion advisor. Tacitus gives this account of Petronius in his historical work the Annals (XVI.18):
He spent his days in sleep, his nights in attending to his official duties or in amusement, that by his dissolute life he had become as famous as other men by a life of energy, and that he was regarded as no ordinary profligate, but as an accomplished voluptuary. His reckless freedom of speech, being regarded as frankness, procured him popularity. Yet during his provincial government, and later when he held the office of consul, he had shown vigour and capacity for affairs. Afterwards returning to his life of vicious indulgence, he became one of the chosen circle of Nero's intimates, and was looked upon as an absolute authority on questions of taste [elegantiae arbiter; note the pun on Petronius' cognomen] in connection with the science of luxurious living. None of the ancient sources give any further detail about his life, or mention that he was a writer. However, a medieval manuscript written around 1450 of the Satyricon credited a "Titus Petronius" as the author of the original work. Traditionally, this reference is linked with Petronius Arbiter, since the novel appears to have been written or at least set during his lifetime. The link, however, remains speculative and disputed.
Өлім
Көп ұзамай Петронийдің жоғары дәрежесі айналасындағылардың қызғанышына себеп болды. Император сақшыларының қолбасшысы Тигеллиннің қызғанышына ұшырап, ол мемлекетке опасыздық жасады деп айыпталды. 65 жылы Кумеде тұтқындалған, бірақ үкімді күтпеді. Оның орнына ол өз өмірін өзі қиды. Тацит тағы да оның тамаша өзін-өзі өлтіруін жазды, "Анналдардың" он алтыншы кітабында: "Дегенмен, ол өмірді асығыспен тастаған жоқ, ал тамырларын кесіп, содан кейін, көңіл күйіне қарай, оларды байлап, қайта ашты. Ол достарымен сөйлескенде, қаһармандыққа ұмтылған немесе батылдық даңқына ие болатын тақырыптарды талқыламады. Олардың жанның өлмейтіні туралы ойларын немесе философтардың теорияларын емес, жеңіл өлеңдер мен ойын-сауық өлеңдерін айтқанын тыңдады. Кейбіреулеріне ол жомарт сыйлықтар берді, ал басқаларын қамшылады. Ол тамақтанып, ұйқыға кетті, өлім оған мәжбүр болса да, табиғи көрінуі үшін. Тіпті өсиетінде де, көптеген адамдар сияқты, Неронға немесе Тигеллинге немесе басқа билік иелеріне жағымпазданып сөйлемеді. Керісінше, ол ханзаданың арсыз әрекеттерін толық сипаттап, оның ер және әйел серіктерінің есімдерін және олардың жаңалықтарын жазып, мөрленген хатты Неронға жіберді. Содан кейін ол өзінің мөрлі сақинасын сындырып тастады, осылайша ол кейін басқаларға қауіп келтірмеуі үшін. Плинийдің айтуынша: "Т. Петрониус, консул, Неронның қызғанышынан өлімге ұшырағанда, императордың дастарқаны оны мұраламауы үшін флюориттен жасалған шарап құю ыдысын сындырып тастады. Ол 300 000 сестерцийге бағаланған еді". Т. Петрониус пен Г. Петрониус – бір адам болған деседі.
Yet he did not fling away life with precipitate haste, but having made an incision in his veins and then, according to his humour, bound them up, he again opened them, while he conversed with his friends, not in a serious strain or on topics that might win for him the glory of courage. And he listened to them as they repeated, not thoughts on the immortality of the soul or on the theories of philosophers, but light poetry and playful verses. To some of his slaves he gave liberal presents, a flogging to others. He dined, indulged himself in sleep, that death, though forced on him, might have a natural appearance. Even in his will he did not, as did many in their last moments, flatter Nero or Tigellinus or any other of the men in power. On the contrary, he described fully the prince's shameful excesses, with the names of his male and female companions and their novelties in debauchery, and sent the account under seal to Nero. Then he broke his signet ring, that it might not be subsequently available for imperilling others. According to Pliny the Elder: "T. Petronius, a consular, when he was going to die through Nero's jealousy and envy, broke his fluorspar wine dipper so that the emperor's table would not inherit it. It had cost 300,000 sesterces". T. Petronius and G. Petronius have been said to have been the same man.