Кіріспе

Синекура (/"s/I/n/I/k/j/U@r/ немесе /"s/aI/n/I/k/j/U@r/; латын сөзі sine, "сыз" және cura, "қамқорлық" дегеннен алынған) – жалақы төленетін немесе басқа да табыс әкелетін, бірақ аз немесе ешқандай жауапкершілік, еңбек немесе белсенді қызмет талап етпейтін лауазым. Бұл термин орта ғасырлық шіркеуде пайда болды, онда ол дін қызметкерінің литургиялық және пастырлық функциялары – "рухани қамқорлыққа" ешқандай жауапкершілігі жоқ лауазымды білдірді. Кейіннен бұл термин, аз немесе ешқандай нақты жұмыс жасамайтын кез келген лауазымға, діни немесе мемлекеттік, қолданыла бастады. Тарихи тұрғыдан синекуралар үкіметтер мен монархтар үшін патронаж таратудың тиімді құралы болды, ал алушылар титулдар мен оңай жалақы алуға мүмкіндік алды. Синекура басқа лауазымда жұмыс істейтін, бірақ сол жұмысты атқару үшін синекуралық титул қажет болатын адамға да берілуі мүмкін. Мысалы, Канададағы Үкімет үйінің басшысына көбінесе министрлік лауазым беріледі, осылайша ол Министрлер кабинетінің мүшесі бола алады. Соған ұқсас мысалдар – Құпия Мөрдің сақтаушысы және Ланкастер Герцогтігінің Канцлері, олардың иелері Құпия Кеңестің экс-официо мүшелері болып табылады және осылайша Ұлыбритания Министрлер кабинетіне қабылдануы мүмкін (формальды түрде бұл Құпия Кеңестің атқару комитеті). Портфелі жоқ министр – осы синекураның жиі кездесетін мысалы, көбінесе коалициялық үкіметтегі барлық серіктестердің жеткілікті мүшелеріне кабинеттік деңгейдегі лауазымдар беру үшін қолданылады. Басқа синекуралар заңдық фикция ретінде жұмыс істейді, мысалы, Ұлыбританиядағы Корольдік үй басқарушысы және Чилтерн жүздігінің сот орындаушысы лауазымдары, Парламенттен отставкаға кетудің заңдық негіздемесі ретінде пайдаланылады.

Тарих

Синекура, бастапқыда жандарды емдеу міндеті жоқ игіліктер үшін шіркеу заңынмен қолданылатын термин, Англия шіркеуінде ректордың жандарды емдеуі болмаған және ол приходта тұрмаған кезде пайда болды, ал оның жұмысын викарий атқарды. Мұндай синекуралық ректориялар меценаттармен нақты берілді. Олар 1840 жылғы Шіркеу комиссарлары заңы бойынша Парламент тарапынан жойылды. Басқа шіркеулік синекуралар – рухани қызметтері жоқ белгілі бір кафедралық лауазымдар немесе халық азаюы сияқты себептермен приходтағы тұрғындардың жоғалып кетуі немесе приход шіркеуінің құлдырауына жол берілген жағдайлар. Мұндай жағдайлар ақырында тоқтатылды. Бұл термин сондай-ақ жалақы, табыс немесе мәртебе берілген, бірақ қандай да бір міндеттері жоқ кез келген лауазым немесе орынға да қолданылады. Мысалы, британдық мемлекеттік қызметі мен патшалық үйі сансыз кеңселермен толы болды, олар уақыт өте келе синекураға айналып, тек саяси қызметтердің сыйақысы ретінде немесе парламентте дауыс беру үшін сақталды. Олар 18 ғасырда кең таралды, бірақ сол және келесі ғасырлардағы заңдармен біртіндеп жойылды.

Қазіргі қолданылуы

Төменде елдер бойынша қазіргі уақытта бар лауазымдардың тізімі келтірілген.