Кіріспе

Латын әрпі S-тің карон белгісімен (Š, š) әр түрлі жағдайларда қолданылады, мысалы, "show" сөзіндегідей sh дыбысын көрсетеді. Әдетте, бұл дауыссыз тіл алды фрикативті /ʃ/ немесе оған ұқсас дауыссыз кері тіл фрикативті /ʂ/ білдіреді. Халықаралық фонетикалық әліпбиде бұл дыбыс ʃ немесе ʂ әрпімен белгіленеді, бірақ америкалық фонетикалық жазуда, сондай-ақ урал фонетикалық әліпбиінде кіші š әрпі қолданылады. Ол түрік тіліндегі Ş әрпімен, румын тіліндегі Ș (S үтір) әрпімен, еврей және идиш тіліндегі ש әрпімен, геэз (эфиопия) тіліндегі ሠ әрпімен және араб тіліндегі ش әрпімен бірдей дыбысты білдіреді. Компьютерлік жүйелерде пайдалану үшін Š және š әріптерінің Unicode кодтық нүктелері U+0160 және U+0161 (кірістіру үшін Alt 0138 және Alt 0154) болып табылады. HTML кодында Š және š жазбаларын осы әріптерді көрсету үшін де қолдануға болады.

Негізгі қолданылуы

Бұл символ 15 ғасырда Ян Гус реформасымен енгізілген чех әліпбиінен бастау алады. Одан кейін 1830 жылы Людевит Гай хорват әліпбиіне сол дыбысты білдіру үшін оны алғаш рет енгізді, содан кейін латыш, литва, словак, словен, карель, саам, вепс және сорб тілдері сияқты басқа орфографияларға тарады. Болгар, македон және серб кириллицасында "ш" әрпі қолданылады, ол латын әліпбиінде "š" дыбысын білдіреді. Сонымен қатар, босния, хорват және қарамонталық стандартты тілдер кириллицамен қатар Гайдың хорват алфавитін қабылдады, осылайша "š" әрпін пайдаланды, ал осы алфавит македон тілін романдау үшін де қолданылады. Белоруссия және болгар латын әліпбиінің кейбір нұсқаларында да бұл әріп қолданылады. Фин және эстон тілдерінде "š" тек қана қарыз сөздерде кездеседі. Поляк және венгр тілдері "š" әрпін қолданбайды. Поляк тілінде "sz" диграфы қолданылады. Венгр тілінде негізгі латын әрпі "s" және "sz" диграфы қолданылады, бұл басқа көптеген тілдердегі "s" әрпіне балама болып табылады.

Еуропадан тыс, сириялық латын әліпбиі бұл әріпті қабылдады, бірақ ол, басқа диакритикалық әріптермен бірге, сирек қолданылады. Бұл алфавит сол тілді жазу үшін туылған емес, оның орнына сирия алфавиті қолданылады. Сондай-ақ, бұл әріп Лакота, Шайен және Кри (Мыс Кри сияқты диалекттерде), классикалық малай (19 ғасырдың соңына дейін) және Солтүстік Сото және Сонгхай сияқты кейбір африкалық тілдерде қолданылады. Ол парсы латын (Руми) әліпбиінде де қолданылады, ол "ش" әрпіне балама болып табылады.

Транслитерация

Символ сонымен қатар ISO 9 стандартында және ғылыми транслитерацияда кириллицаның "ш" әрпін латын әрпімен жазу үшін қолданылады, сондай-ақ македон, болгар, серб, белорус, украин және башқыр тілдерінің латын графикалық жүйелерінде де қолданылады. Бұдан өзге, бұл графема шумер және аккад тілдерінің клинопись орфографиясындағы немесе , және (аккад орфографиясына сүйенген) хетт тілінің фонемасын, сондай-ақ семит тілдерінің фонемасын – "шин" (финикиялық және оның туыс тілдері) транслитерациялайды, ол кириллицаның "ш" әрпінің тікелей алдастысы болып табылады.