Кіріспе

Латын әрпінің E әрпі - латын әліпбиінің бір әрпі. Ағылшын тілінде ол қарыз сөздерде (мысалы, француз тілінен алынған резюме), романдау кезінде (жапон тіліндегі Покемон) немесе кейде поэзияда дұрыс айтуға көмектесу үшін қолданылады. Тілдер é әрпін белгілі бір дыбысты (француз тілінде), буынды басалауды (испан тілінде), дыбыстың ұзақтығын (чех тілінде) немесе әуенді (вьетнам тілінде) көрсету үшін, сондай-ақ қарыз сөздерді жазу үшін немесе бірдей естілетін сөздерді ажырату үшін (голланд тілінде) пайдаланады. Пиньин (стандартты қытай тілі) сияқты кейбір романдық жүйелер де әуенді білдіру үшін é қолданады. Кейбір тілдерде бұл әріп тек белгілі бір жағдайларда ғана қолданылады, мысалы, индонезиялық сөздіктерде.

Африкаанс тілі

Африкаанс тілінде é әрпі мағынаны және сөз түрлерін ажырату үшін қолданылады. Мысалы, бір сөз (ішінде e дауыстысы бар) әртүрлі мағынада немесе нақтылықта қайталанғанда, мағынаның немесе нақтылықтың өзгешелігін көрсету үшін сол сөздің бір кездесуіндегі e әрпі é әрпімен алмастырылуы мүмкін. Бұған қоса, э-ді шетел тілдеріндегі, әсіресе француз тіліндегі сөздерді жазу кезінде сақтау қажет; сондай-ақ, ағылшын тіліндегі курсивтер сияқты, сөздерге көзді тартып, назар аудару үшін де қолданылады.

Каталон тілінде

Каталон тілінде é дыбысын [e] деп көрсетеді, мысалы, séc [sek] "қаттау".

Чех және словак тілдері

É – чех әліпбиінің 9-шы әріпі, словак әліпбиінің 12-ші әріпі және [дыбыс] белгілейді.

Дания, Норвегия және Швеция тілдері

Дания, Норвегия және Швеция тілдерінде "é" әрпі е дауыстысымен аяқталатын буынның басымды екенін көрсетеді, және көбінесе мағына өзгерген жағдайда ғана қолданылады. Толығырақ ақпарат үшін Жедел акцент туралы қараңыз. Бұған қоса, Дания тілінде кейбір алынған сөздерде /i/ дыбысын беру үшін é қолданылады.

Нидерланд тілі

Ағылшын тіліндегідей, «э» әрпі шет тілдердегі, әсіресе француз тіліндегі сөздерді жазғанда сақталады. Ол сонымен қатар «een» деген сөзді, ағылшын тіліндегі «a» немесе «an» сөздерімен мағынасы бірдей мақаласын, және «één» – бір санын ажырату үшін де қолданылады. Сондай-ақ, ағылшын тілінде курсивпен жазу сияқты, сөздерге көзді тартып, визуалды түрде баса назар беру үшін де қолданылады. Голланд тілінде кейбір адамдар «hé» деген сөзді «hey» немесе «hi» сияқты амандасу ретінде қолданады.

Эмилиан

Эмиль тілінде é дыбысы [e] дыбысын көрсетеді, мысалы, récc [rekː] "бай".

Ағылшынша

Ағылшын тілінде e acute (э) кейбір қолданыстарда кездеседі, көбінесе француз тілінен алынған сөздерде, мысалы née, résumé, fiancée, sauté және coupé; сондай-ақ Бейонсе, Брене, ДжонБенет және Тео сияқты есімдерде. Көбінесе бұл белгінің мақсаты – оқырманға соңғы әріптің үнсіз еместігін еске салу. Pokémon, жапондық видео ойын компаниясы және корпорациясы Nintendo-ға тиесілі медиа франшиза, катакананың ケ әрпінің дұрыс айтылуын көрсету үшін [k]é қолданады.

Француз тілі

Әрпі (айтылуы ) è әрпінен (айтылуы ) өзгеше, және француз тілінде жиі қолданылады.

Галисия тілі

Галисия тілінде é әрпі, ерекше екпінге түсетін сөздерде (мысалы, inglés және café) және сөздердің минималды жұптарындағы айырмашылықты көрсету үшін қолданылады.

Венгрия тілі

"Е" – венгр әліпбиінің 10-шы әрпі және [е] дыбысын көрсетеді.

Исландия тілі

Э – исланд алфавитіндегі жетінші әріп және дыбысты көрсетеді.

Индонезия тілі

Индонезия сөздіктерінде Е, е әрпіне қарама-қарсы қолданылады.

Ирландия

Ирланд тілінде жіктелген белгі (fada) ұзын дауыстыны көрсетеді, сондықтан é осылай айтылады.

Италиялық

É - жіті акценті бар E әрпінің түрі; ол тоник акцентті көрсетеді. Бұл әріп тек сөздің соңғы әрпі болған жағдайда ғана қолданылады, сөздіктерде немесе сөздің мағынасын өзгерте алатын басқаша айтылуда болмаса: perché ("неге"/"себебі", perˈke) және pésca ("балық аулау", ˈpeska) сөздерін, гравис акценті бар caffè ("кофе", kafˈfɛ) және pèsca ("шабдалы", ˈpɛska) сөздерімен салыстыруға болады.

Кашуб тілі

É – кашуб әліпбиінің 8-ші әрпі, сөз соңында [э] және [jэ] дыбыстарын көрсетеді. Кейбір диалекттерде [э] дыбысын, ал Пак пен Картузи аралығындағы аймақта [jэ] дыбысын білдіреді.

Навахолар

Навахо әліпбиінде é әдемі ортаңғы алдыңғы қысқа дауысты дыбысын және жоғары тонды көрсетеді.

Польша тілі

Поляк тілінде, é әрпі тарихи түрде [e], [ɨ] немесе [i] дыбысталатын, диалектіге байланысты e pochylone немесе e ścieśnione деп аталатын дауысты дыбысын белгілеу үшін қолданылған. 1891 жылдан бері стандартты поляк тілінде é қолданылмайды және оның орнына қарапайым е әрпі қолданылады. Дегенмен, рифма оны i немесе y ретінде айтуды ұсынатын поэзия басылымдарында бұл әріп сақталған.

Португал тілі

Португал тілінде é әрпі сөз ішіндегі басылған буынының орны болжамсыз болатын сөздерде, мысалы, péssimo (өте жаман) сөзінде, басылған буынды көрсету үшін қолданылады. Егер басылған буынның орны болжамды болса, онда жіті акцент қойылмайды. Ал é әрпі ("е") – ser ("болу") етістігінің үшінші жақ, жекеше түрінің қазіргі уақыттағы формасы болып табылады.

Романьол

Романьоль тілінде é дыбысы [eː] дыбысын көрсетеді, мысалы, lédar [ˈleːdar] – "ұрылар" (Равенна және Форливезе аймақтарында).

Ресей

Орыс тілінде é әрпі BS 2979:1958 орыс транслитерациясы жүйесінде Э әрпінің орнына қолданылады.

Шотландтық гэль тілі

Бір кезде шотланд гаэлі тілінде қолданылған, бірақ қазір көбінесе "è" әрпімен алмастырылды. Оны әлі де көруге болады, бірақ қазіргі стандартты жазу жүйесінде қолданылмайды.

Испан тілі

Испан тілінде é – дауысты әріптің үстінен қойылған белгісі бар әріп, ол "e" /e/ ретінде айтылады. Бұл белгі "экстазис" немесе "бебе" сияқты әдеттен тыс буынға түсетін сөздердегі соқтықсыма буынды көрсетеді. Толығырақ ақпарат алу үшін диакритикалық белгілер және жіті акцент туралы бөлімдерге қараңыз.

Стандартты қытай/мандарин (пиньин)

É немесе é пиньинде – стандартты қытай тілі үшін қолданылатын латын әрпімен жазылу жүйесінде, көтеріңкі тонмен ([ɤ̌]) қолданылады.

Сунда тілі

É сунда тілінде 1975 жылдан бері, Kamus Umum Basa Sunda (Жалпы сунда тілінің сөздігі) жарық көргеннен бастап, /e/ жақын ортаңғы алдыңғы дөңгеленбеген дауысын білдіру үшін қолданылады, бұл бұрын қолданылған е әрпін алмастырды. E әрпі қазір /ə/ ортаңғы орталық дауысын білдіру үшін қолданылады, бұрын ол ê деп жазылатын.

Туарег берберлері

Алжирдің оңтүстігінде, Ливияның оңтүстік-батысында, Малидің солтүстігінде және Нигердің солтүстігінде сөйленетін туарег тілінде é жеті маңызды дауысты әріпінің бірі болып табылады.

Вьетнамдық

Вьетнам тілінде "é" әрпі көтеріңкі әуенді көрсетеді. Ол "ê" әрпімен бірігіп "ế" әрпін де құрай алады.

Уэльс тілі

Уэльс тілінде сөздің басымдығы көбінесе соңғы буыннан бұрынғысына түседі, бірақ соңғы (қысқа) дауыстыға басымдық берудің бір жолы – өткір акцентті пайдалану арқылы, ол көбінесе қарыз сөздердегі e әрпінде кездеседі: personél "персонал", sigarét "сигарет", ymbarél "зонт".