Кіріспе

Македониялық офицер (б.з.д. 360–281)

Лисимах (/l//I//'//s//I//m//@//k//@//s/; грекше: Λυσίμαχος, Lysimachos; б.з.д. 360 – б.з.д. 281) – тессалиялық. Ол Агатокл мен оның әйелінен туған екінші ұлы. Тарихи деректерде осы әйелдің аты Арсиноэ болған, ал Лисимахтың әкесінің әкесі Альцимах деп аталған болуы мүмкін. Оның әкесі – жоғары мәртебелі дворян, Македонияның Филипп II-нің жақын досы, Филипп II-нің кеңестеріне қатысып, Аргеад сарайындағы сүйікті тұлға болған. Лисимах пен оның бауырлары македониялықтардың дәрежесімен өсті; осы бауырлардың барлығы Лисимахпен бірге Александрдың төңірегіндегі маңызды лауазымдарды иеленді.

Паусанияс пен тарихшы Юстин екеуі де Александрдың жаза ретінде Лисимахты арыстанға тастағаны туралы әңгіме айтады. Юстинге сәйкес, бұл Лисимахтың Александр өлімге кесіп жіберген адамға у таратқаны үшін болған. Паусанияс пен Юстиннің екеуі де Лисимахтың жалаңаш қолымен арыстанды жеңіп, содан кейін Александрдың сүйіктілерінің бірі болғанын хабарлайды. Лисимах патшалық құрған кезде шығарылған кейбір монеталардың бір жағында оның суреті, екінші жағында арыстан бейнеленген. Ол, мүмкін, Филипп II тұсында Соматофилак қызметіне тағайындалған. Б.з.д. 324 жылы Сузада ол Үндістандағы іс-қимылдары үшін салтанатты тәжбен марапатталды. Б.з.д. 323 жылы Александр қайтыс болғаннан кейін, ол Тракияны басқаруға стратег болып тағайындалды, бірақ тракиялық патша Сеутестен кейбір қиындықтарға тап болды. Дегенмен, ол Қара теңіз жағалауындағы қалалардың көтерілісін басып, өзінің аумақтарының шығысында билігін нығайта алды. Б.з.д. 302 жылы Кассандр, Птолемей және Селевк арасындағы екінші одақ жасалғанда, Лисимах Кассандрдың әскерлерімен күшейіп, Кіші Азияға кірді, онда ол аз қарсылыққа тап болды. Антигонның жақындауымен ол Гераклея маңындағы қыстауға шегініп, оның жесір ханышасы Амастрис, парсы ханшайымымен үйленді. Б.з.д. 301 жылы Селевк оған қосылды, ал Ипсус шайқасында Антигон жеңіліп, қаза тапты. Антигонның иеліктері жеңімпаздар арасында бөлісті. Лисимахқа Лидия, Иония, Фригия және Кіші Азияның солтүстік жағалауы бұйырды. Селевктің күші қауіпті деңгейге жете бастағанын сезген Лисимах Птолемеймен одақтасып, оның қызы Арсиноэ II-ге үйленді. Амастрис одан ажырасып, Гераклеяға қайта оралды. Антигонның ұлы Димитрий I Грекияда болмаған кезде (б.з.д. 297), жаушылықты жаңартқанда, Лисимах Кіші Азиядағы оның қалаларын басып алды, бірақ б.з.д. 294 жылы Димитрийдің Македонияның билеушісі ретінде танылуымен аяқталған бейбіт келісімге келді. Ол билігін Дунайдан тысқары жерлерге жеткізуге тырысты, бірақ гета патшасы Дромихетес (немесе Дромихете) тарапынан жеңіліп, тұтқынға алынды. Алайда, ол б.з.д. 292 жылы Лисимахтың басып алған Дунай маңындағы жерлерін қайтару шартымен достық қарым-қатынаспен босатылды.