Ирма Грезе: «Гиена Освенцима» және концлагерь сақшысының тағдыры
Irma Grese
Ирма Грезе: Аушвиц және Берген-Бельсен концлагерьлеріндегі SS күзетшісі. Қылмыстары үшін өлім жазасына кесілді, ең жас сотталған әйел. Тарих, концлагерь.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Германиядағы концлагерь күзетшісі (1923–1945)
German concentration camp guard (1923–1945)
Ирмгард Ильзе Ида Грезе (7 қазан 1923 – 13 желтоқсан 1945) – Равенсбрюк және Аушвиц концлагерьлерінде нацистік күзетші, ал Берген-Белсендегі әйелдер бөлімінің бастығы болған. Ол SS-тің ерікті мүшесі еді. Грезе Аушвиц және Берген-Белсен концлагерьлерінде еврей тұтқындарына қатысты жасалған қатыгездік пен кісі өлтіру қылмыстары үшін айыпталып, Белсен сотында өлім жазасына кесілді. 22 жасында өлім жазасына кесілген Грезе 20 ғасырда британдық заң бойынша сот арқылы өлім жазасына кесілген ең жас әйел атанды. Аушвиц тұтқындары оны "Аушвиц гиенасы" ("die Hyäne von Auschwitz") деп атады.
Irmgard Ilse Ida Grese (7 October 1923 – 13 December 1945) was a Nazi concentration camp guard at Ravensbrück and Auschwitz, and served as warden of the women's section of Bergen Belsen. She was a volunteer member of the SS. Grese was convicted of crimes involving the ill treatment and murder of Jewish prisoners committed at Auschwitz and Bergen Belsen concentration camps, and sentenced to death at the Belsen trial. Executed at 22 years of age, Grese was the youngest woman to die judicially under British law in the 20th century. Auschwitz inmates nicknamed her the "Hyena of Auschwitz" ("die Hyäne von Auschwitz").
Ерте өмір
Ирмгард Ильзе Ида Грессе 1923 жылдың 7 қазанында Берта Грессе мен Альфред Грессе, екеуі де сүт шаруашылығында жұмыс істегендер, отбасында дүниеге келді. Ірма үш қарындасы мен екі інісі бар үшінші бала еді. Тарихшы Питер Вронский Альфред Грессенің 1937 жылы нацистік партияға қосылып, 1939 жылы қайта үйленгенін болжады. 1938 жылы, 14 жасқа келгенде Грессе мектепті бітірді. Ол алты ай шаруа қожалығында, содан кейін дүкенде, одан соң екі жыл СС басқаратын ауруханада жұмыс істеді.
Irmgard Ilse Ida Grese was born to Berta Grese and Alfred Grese, both dairy workers, on 7 October 1923. Irma was the third eldest (three sisters and two brothers). Historian Peter Vronsky speculated that Alfred Grese joined the Nazi Party in 1937 and remarried in 1939. In 1938, at the age of 14, Grese left school. She worked on a farm for six months, then in a shop, then at a hospital run by the SS for two years.
Концлагерь күзетшісі
Жасөспірім шағында Грес, әпкелері сияқты, Гитлер жастарының қыздар бөлімшесі – Неміс қыздары лигасына (Bund Deutscher Mädel) қосылғысы келді, бірақ әкесі оған рұқсат бермеді. 17 жасқа толуына дейін ол Равенсбрюкке жақын орналасқан СС әйелдер-көмекшілерінің оқу базасына көшірілді. 1945 жылдың басында Грес Аушвицтен Равенсбрюкке тұтқындарды эвакуациялау тобымен бірге болды. Наурыз айында ол Равенсбрюктен көптеген тұтқындармен бірге Берген-Белсенге аттанды.
By her teenage years, Grese, like her sisters, wanted to join the League of German Girls (Bund Deutscher Mädel), the branch of the Hitler Youth for girls, but her father forbade it. Before her 17th birthday, she moved to the SS Female Helpers' training base, which was located near Ravensbrück, the all female concentration camp. In early 1945, Grese accompanied a prisoner evacuation transport from Auschwitz to Ravensbrück. In March, she went to Bergen Belsen, along with a large number of prisoners from Ravensbrück.
Соғыс қылмыстары бойынша сот
Грессе 45 адамның бірі болып, Люнебург, Төменгі Саксонияда өткен Белсен сот процесінде соғыс қылмыстарымен айыпталды. Ол сот процесінің алғашқы кезеңінде (1945 жылдың 17 қыркүйегі – 17 қарашасы) сотталды, ал оны майор Л. Кранфилд қорғады. Сот процесі 1929 жылғы Женева конвенциясының тұтқындарға қатысты ережелеріне негізделген британдық әскери заң бойынша жүргізілді. Оған тағылған айыптаулар лагерьдегі тұтқындарды қатыгездікпен қарым-қатынас жасау және өлтірумен байланысты болды. Тікелей тексеру кезінде Ирма Грессе өзінің өмір жолы туралы куәлік берді:
«Мен 1923 жылдың 7 қазанында дүниеге келдім. 1938 жылы бастауыш мектепті бітіріп, алты ай шаруашалық жұмыстарда фермада жұмыс істедім, содан кейін алты ай Лихендегі дүкенде жұмыс істедім. 15 жасқа келгенімде Хоэнлихендегі ауруханаға түстім, онда екі жыл болдым. Мен медбике болуға тырыстым, бірақ Еңбек биржасы рұқсат бермеді және мені Фюрстенбергтегі сүт зауыдына жіберді. 1942 жылдың шілдесінде тағы да медбике болуға тырыстым, бірақ мен қарсылық білдірсем де, Еңбек биржасы мені Равенсбрюк концлагеріне жіберді. 1943 жылдың наурызына дейін сол жерде болдым, содан кейін Аушвицтегі Биркенау лагеріне барып, 1945 жылдың қаңтарына дейін болдым. Басқа әйел күзетшілердің (барлығы 16 адам) де Грессеге тағылғандай ауыр айыптамалары болғанымен, ол өлім жазасына кесілген үш күзетшінің бірі болды. Оның кейінгі шағымы қабылданбады.»
Grese was among the 45 people accused of war crimes at the Belsen Trial which was held in Lüneburg, Lower Saxony. She was tried over the first period of the trials (17 September – 17 November 1945) and was represented by Major L. Cranfield. The trials were conducted under British military law, based on charges derived from the Geneva Convention of 1929 regarding the treatment of prisoners. The accusations against her centred on her ill treatment and murder of those imprisoned at the camps. Under direct examination, Irma Grese testified about her background:
<blockquote>I was born on 7 October 1923. In 1938 I left the elementary school and worked for six months on agricultural jobs at a farm, after which I worked in a shop in Lychen for six months. When I was 15 I went to a hospital in Hohenlychen, where I stayed for two years. I tried to become a nurse but the Labor Exchange would not allow that and sent me to work in a dairy in Fürstenberg. In July 1942, I tried again to become a nurse, but the Labour Exchange sent me to Ravensbrück Concentration Camp, although I protested against it. I stayed there until March 1943, when I went to Birkenau Camp in Auschwitz. I remained in Auschwitz until January 1945. Although the charges against some of the other female warders (a total of 16 were charged) were as serious as those against Grese, she was one of only three female guards to be sentenced to death. Her subsequent appeal was rejected.
Атқару
Венди Адель Мари Сартидің айтуынша, өлім жазасына кесілуінен бір түн бұрын Грезе Йоханна Борманмен таңғы сағаттарға дейін нацистік әндер шырқады. 1945 жылғы 13 желтоқсанда Хамелин түрмесінде Грезе екінші болып дарға ілінді. Әйелдер жеке-жеке ұзын ілмекпен дарға асылды, ал ерлер жұптап. Британ армиясының полк сержанты майоры Ричард Энтони О'Нилл палач Альберт Пьерпойнтқа көмектесті: Біз сотталғандар күтіп тұрған камераларға қарай баспалдақпен көтерілдік. Дәліздік есікте тұрған неміс офицері есікті кең жапты, біз қатар тұрған адамдардың беттерінен өтіп, жазалау камерасына кірдік. Офицерлер әскери қимылмен тұрды. Бригадир Пэтон Уолш қол сағатын көтеріп тұрды. Ол маған сигнал берді, және камерада демді босатудың шуылы естілді, мен дәлізге шықтым. «Ирма Грезе», – деп шақырдым. Неміс күзетшілері дереу он екі тексеру тесігінің торларын жапты да, бір есікті ашты. Ирма Грезе шықты. Камера маған кіруге тым кішкентай болды, сондықтан мен оны дәлізde ұстауға мәжбүр болдым. «Менің соңымнан ер», – дедім ағылшын тілінде, ал О'Нил [sic] бұйрықты неміс тілінде қайталады. Сағат 9:34-те ол жазалау камерасына кірді, айналасында тұрған лауазымды тұлғаларға бір сәт қарады, содан кейін тұзақтың ортасына қарай басып өтті, онда мен борпен белгі салып қойған едім. Ол осы белгіде нық тұрды, мен оның басына ақ қалпақ кигізгенімде, ол әжуалы дауысымен «Шнелль» деді. [Ағылшын тілінде: «Жылдам»]. Ілмек түсіп, дәрігер менімен бірге шұңқырға түсіп, оның қайтыс болғанын анықтады. Жиырма минуттан кейін мәйітті алып, жерлеуге дайын табытқа салды. Монтгомери бекіткен түпнұсқа жазалау қаулылары, жаза орындалғаннан кейін қайтарылып, екі британдық армия офицері куә болғанда, Элизабет Волкенрат үшін 09:34, ал Ирма Грезе үшін 10:03 уақытын көрсетті, бұл Грезе екінші болып дарға асылғанын білдіреді. Үшінші дарға асылған Йоханна Борман болды, ол 10:38-де дарға ілінді. 2019 жылы аукционда сатылған Пьерпойнттың жеке жазалау күнделігінде де Грезе екінші болып дарға асылғаны жазылған.
According to Wendy Adele Marie Sarti, the night before her execution, Grese sang Nazi songs until the early hours of the morning with Johanna Bormann. On 13 December 1945, in Hamelin Prison, Grese was the second to be led to the gallows. The women were executed individually by long drop hanging and then the men in pairs. British Army Regimental Sergeant Major Richard Anthony O'Neill assisted the executioner, Albert Pierrepoint:We climbed the stairs to the cells where the condemned were waiting. A German officer at the door leading to the corridor flung open the door and we filed past the row of faces and into the execution chamber. The officers stood at attention. Brigadier Paton Walsh stood with his wristwatch raised. He gave me the signal, and a sigh of released breath was audible in the chamber, I walked into the corridor. 'Irma Grese', I called. The German guards quickly closed all grilles on twelve of the inspection holes and opened one door. Irma Grese stepped out. The cell was far too small for me to go inside, and I had to pinion her in the corridor. 'Follow me,' I said in English, and O'Neil [sic] repeated the order in German. At 9.34 a. m. she walked into the execution chamber, gazed for a moment at the officials standing round it, then walked on to the centre of the trap, where I had made a chalk mark. She stood on this mark very firmly, and, as I placed the white cap over her head, she said in her languid voice, Schnell. [English translation: 'Quickly']. The drop crashed down, and the doctor followed me into the pit and pronounced her dead. After twenty minutes the body was taken down and placed in a coffin ready for burial. The original warrants of execution authorized by Montgomery, when returned after sentence was carried out, and witnessed by two British Army officers record a time of 09:34 for Elisabeth Volkenrath; and a time of 10:03 for Irma Grese, indicating that Grese was the second to be hanged. The third to be hanged was Johanna Bormann at 10:38. Pierrepoint's own Execution Diary, which was sold at auction in 2019, also records Grese as being the second to be hanged.
Драмалық көріністер
Грес екі фильмде маловаты кейіпкер ретінде көрсетілген: «Пьерпойнт» (2005), онда оның Бельсендегі соғыс қылмыстарына қатысты соттан кейін атқарылуы бейнеленеді; және «Күлден» (2003). Екі фильмде де басқа әйел күзетшілер өте шағын рөлдерде пайда болады. Грес «Аушвиц: Нацистер және «Соңғы шешім»» (2005) фильмінде сөйлемейтін қайта жаңғырту эпизодында қысқаша көрсетілген.
Grese has been portrayed as a minor character in two films: Pierrepoint (2005), which portrays her execution following the Belsen war crimes trial; and Out of the Ashes (2003). Both films feature additional female guards in much smaller roles. Grese was briefly portrayed in a nonspeaking reenactment in Auschwitz: The Nazis and the 'Final Solution' (2005).