Кіріспе
"Қайран құдай" - Джон Брейннің 1964 жылы алғаш рет жарық көрген романы. Оқиға 1960 жылдардың басында Йоркширдегі шағын қаланың ирландтық католик қауымдастығында өтеді. Кітап 30 жастағы ер адамның өзіне билік етіп, басып алатын анасынан құтылуға жасаған әрекеттері туралы. Атауы анасының өзінің "сүйікті" ұлының, жасы үлкен болса да, дін қызметкері болуын қалауына сілтеме жасайды. 2005 жылы осы кітап бойынша фильм түсірілді.
Қорытынды
Винсент Дунгарван – католик мектебінің тарих пәнінің мұғалімі. Оның ағалары Мэтью мен Пол көп жылдардан бері үйленген, балалары бар. 30 жасында ол әлі де бойжеткен. Ол бір-екі католик қызбен танысқан, бірақ оларды тым сыртымшы және қызықсыз санап, қарым-қатынасты тоқтатқан. Бір күні жергілікті кітапханада ол жаңа кітапханашы Лорамен кездеседі. Оның әдемілігіне ғашып, (өзінің пікірінше) күнәлі құштарлыққа ие болып, ол әдетте ұялатын болса да, онымен кездесуге шақырады. Лора келіседі, олар бірден ғашық болып, тұрақты түрде кездесе бастайды. Бірақ ол өзінің қатал мінезді анасына оның бар екенін айтпауға, тіпті үйіне шақырмауға тырысады. Келесі апталарда Лораға қатысты бірқатар жайттар Винсенттің өмірін қиратады. Ол Лораның протестант екенін және шіркеуге баруды тоқтатқанын естіп көңілі қаяды. Сонымен қатар, Лораның бөлмелес әйелі Руттың қасақана жасаған қиындығы арқасында Лораның ажырасқанын біледі. Католик ретінде ол үшін бұл үйленген әйелмен қарым-қатынас жасап отырғанын білдіреді, сондықтан оның кінәсі мен жағдайға қатысты әлсіздігі күрт артады. Осылайша, олар ажырасады. Біраз уақыттан кейін Винсент ағасы Мэтью қаладан кеткенде және балалар ұйықтағанда, қайын сіңлісі Моринмен бойжеткендігінен айырылады. Келесі күні анасының үйінде ол кеше болған оқиғаны еске алады: [ ] Ол өзіне ләззат туралы түсінігін өзгертуге қабілетті жалғыз нәрседен әдейі бас тартты; ол басқа күнәларды жалқаулық немесе бейжайлықтан жасады, олардың құнын есептеуге ешқашан тырыспады. Ол күлімсіреді: сен ұнатып жасаған күнә де, ұнамай жасаған күнә де бірдей. Джеймс I туралы мектеп оқушыларына айтқан күні, ол жұмыртқасын жеп отырып, антиклимакс екенін ойлады [ ]. Ол өзіне күлімсіреді: егер ол жабайы болғанда, арнайы белгі тағуға құқылы болар еді [ ]. "Сенің осылай көңілді болғаныңа қуаныштымын", - деді анасы. "Бұл Guardian газетінде жазылған", - деді ол. Содан кейін Винсент осы күні жоғары дәрежелі дін қызметкерімен кездесіп, дін қызметкері болудан біржола бас тартады. Ол сондай-ақ Лорамен қайтадан кездесуге шешім қабылдайды. Осы уақыт аралығында ол жеке пәтерде тұрып, олар алғаш рет жыныстық қатынас жасайды, бірақ Винсент Лораға өзінің қайын сіңлісімен жақында жақындық құрғанын айтпайды. Бірнеше аптадан кейін Морин тағы жүкті екенін хабарлағанда, ол баланың әкесі өзі болуы мүмкін деп қорқады. Қызғаныштан Морин Лораның бұрынғы күйеуі Робертке жасырын хат жазып, әйелімен қайтадан табысуға шақырады. Лора күйеуінің ниетіне сенімсіз болғандықтан Винсент пен Лора тағы да ажырасады. Соңында екі «deus ex machina» жағдайы күрделі жағдайды шешеді. Біріншіден, Морин түсік тастайды, осылайша Винсентті босатады. Содан кейін Роберт өзіне-өзі қол жұмсайды, бұл Винсент пен Лораның католик шіркеуінде үйленуіне жол ашады, олар өткенді ұмытып, басқа жерде жаңа өмір бастауды жоспарлап отыр.
[ ] He had deliberately denied himself the one pleasure that had the power to transform his very notion of pleasure; he had committed all the other sins because of indolence or indifference, never stopping to calculate the price. He smiled; it was the same for the sin you enjoyed as the sin that you didn't. To spend the day talking to schoolboys about James I was, he reflected over his scrambled eggs, an anticlimax [ ]. He smiled to himself: if he had been a savage he'd have been entitled to wear some special insignia [ ]. "I'm glad you're so cheerful," his mother said. "It was something in the Guardian," he said. That very day, Vincent has an appointment with a senior clergyman about his vocation and once and for all makes up his mind not to become a priest. He also decides to see Laura again. In the meantime she has settled down in a flat of her own, and this is where they have sex for the first time, without Vincent confessing to Laura that he has recently made love to his own sister in law. When, some weeks later, Maureen announces that she is pregnant again, he is afraid that he might be the father of her baby. Out of jealousy, Maureen writes Laura's ex husband Robert an anonymous letter, urging him to make up with his wife again. Vincent and Laura split up again as Laura is not certain about her husband's intentions. In the end two instances of deus ex machina resolve the complicated situation. First, Maureen has a miscarriage, freeing Vincent. Then Robert commits suicide, paving the way for a Catholic wedding between Vincent and Laura, who are planning to leave the past behind and start a new life somewhere else.
Фильм
Роман 2005 жылы жазушы-режиссер Стивен Вудкок түсірген көркем фильмге бейімделді. Джейсон Мерреллс Винсент рөлін, Дениз Уэлч Морин рөлін, ал Мейрид Карты Лора рөлін ойнады. Басқа актерлер қатарында Марсия Уоррен (Дунгарван ханым), Эндрю Данн (Мэтью) және Рой Уокер (Монсиньор) болды.