Кіріспе

1962 жылы Агата Кристидің "Мисс Марпл" романы "Күлектің екі жағынан да жарылуы" 1962 жылы Ұлыбританияда, ал бір жылдан кейін АҚШ-та "Күлектің жарылуы" деген атпен жарық көрді. Оқиғада әуесқой детектив Мисс Марпл Сент-Мэри Мидтегі құпияны ашады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Джейн Марпл Сент-Мэри Мидте жүріп бара жатып құлады. Оған Хизер Бадкок көмектеседі, ол оны өз үйіне демалуға алып келеді. Сәй ішіп отырып, Хизер Мисс Марплге американдық актриса Марина Греггпен қалай танысқанын айтады, ол жақында осы аймаққа көшіп келіп, Мисс Марплдің досы Доли Бантриден Госсингтон Холлді сатып алды. Марина және оның соңғы күйеуі, кино продюсері Джейсон Радд, Сент-Джон Амбулаториясының құрметіне мереке ұйымдастырды. Қонақтар арасында миссис Бантри, актриса Лола Брюстер, Маринаның досы Ардвик Фенн және Хизер күйеуі Артурмен бірге. Хезер Маринаны бұғаулап, жылдар бұрын олар қалай танысқаны туралы ұзақ әңгімеге кіріседі, ол кезде Марина Бермудаға барып, Хезер жұмыс істеді. Хезер науқас болған, бірақ Маринаның үлкен жанкүйері болғандықтан, ол өзінің сүйікті жұлдызымен кездесу үшін ауру төсегінен шығып, оның автографын алды. Жақын жерде тұрған миссис Бантри Хизердің монологы кезінде Маринаның бет-әлпетінде таңғажайып көрініс байқайды. Көп ұзамай Хизер құлап, қайтыс болады. Миссис Бентри оқиғаларды Мисс Марплге айтып бергенде, ол Маринаның бет-әлпетінде көрген көзқарасын сипаттау үшін "Шалот ханым" поэмасының жолдарын қолданады. Жергілікті полицияның детектив инспекторы Франк Корниш істі тергей бастайды, ол есірткі Марина өзіне ішімдік құйғаннан кейін берген дайкириде болғанын біледі. Корниш істі Скотланд-Ярдтың бас инспекторы Дермот Краддокқа тапсырады, ол округтің көмек сұрауына жауап ретінде оған тағайындалады. Крэддок болжамды нысананың күрделі өткенін зерттейді. Балалы болуды қатты аңсаған ол ақыл-есі бұзылған ұл туып, жүйке күйзелісіне ұшырағанға дейін үш баланы асырап алған. Бала асырап алғандардың бірі Марго Бенс той күні Госсингтон-холлда болды. Өзінің асырап алған анасына деген жаман сезімдеріне қарамастан, ол Маринаның ішімдіктеріне есірткі құюды мойындамайды. Тергеу барысында тағы екі адам қаза табады: Елла Зиелински, Джейсонның әлеуметтік хатшысы, оның көк қызуы үшін пайдаланатын атомды цианидпен уландырғаннан кейін қайтыс болады; және Джузеппе, Маринаның уәзірін, сол түні Лондонда күнді өткізгеннен кейін және банк шотына 500 фунт стерлинг салып бергеннен кейін атып өлтіреді. Ардвик Фен Крэддокқа бірнеше күн бұрын Хизерді өлтірген деп айыптайтын телефон қоңырауын алғанын және ол жасырын қоңырау шалушыны Зиелински деп танығанын айтады. Осы арада Джейсон Маринаны өлтіруді көздеп отыр деп күдіктенді; ол бірнеше қатерлі хаттар алды, ал оған ұсынылған кофеде мырыш бар екені анықталды. Мисс Марплдің тазалаушысы, Черри Бейкер, Мисс Марплге оның досы Глэдис Диксонның, ол той күні Госсингтон-холлдың сервері болған, Маринаның атаулы түрде Хизердің сусындысын төккеніне және Джузеппемен ол қайтыс болғанға дейін кездесетіндігіне сенетінін айтады. Глэдис кенеттен Борнмут қаласына демалуға кеткеннен кейін, Мисс Марпл Госсингтон Холлға барып, Маринаның шамадан тыс дозадан қайтыс болғанын біледі. М. Марпл Джейсонмен сөйлесіп, оған және инспектор Крэддокқа қалайша Марина кісі өлтіруші болуы керектігін түсіндіреді. Бермудада Маринаның автографын сұрап жүрген кезінде Хизер қызылшамен ауырып қалған. Ол кезде жүктіліктің алғашқы кезеңінде болған Марина осы аурумен ауырады, бұл оның баласының мүгедек болып тууына және кейіннен жүйке ісігінен қалуына әкелді. Маринаның бет-әлпетіне, бауырлас Бантридің байқауында, Маринаның Хизердің артындағы қабырғадағы Мәриям мен Баланың суретін қарап, не болғанын түсінуі себеп болды. Сезімге толы Марина Calmo-ны өзінің дайкириіне құйып, Хизердің қолын сілкініп, ішімдігін құйып жіберді, содан кейін Хизерге оның орнына есірткі коктейлін берді. Өз қылмысын жасыру үшін Марина бәрін өзі өлтіруге тырысқанына сендіріп, қорқынышты хаттарды өзі жазып, кофесіне мырыш қоспасын құйды. Ол Элла мен Джузеппеді оның қатысы бар екенін біліп, шантаж жасағаннан кейін өлтірді. Марпл мырза Глэдисті Маринаның келесі құрбаны болудан қорғау үшін жіберген. М. Марпл мырза Джейсон Маринаның басқа бір адамды өлтіруіне жол бермеу үшін оған дозаны берді деп ойлайды. Ол тек әйеліне сұлулығы мен оның төзіп жүрген азаптары туралы ғана айтады.

Кейіпкерлер

Мисс Марпл: Сент-Мэри-Мидтегі аурудан жазылып жатқан қарт әйел. Шерри Бейкер: Мисс Марплдың үйін тазалайтын әйел. Джим Бейкер: Шерридің күйеуі, Мисс Марплға түрлі шаруа жұмыстарын жасайды. Мисс Найт: Мисс Марплдың күтімі, оны Марплдың жүрегі жақын туысы Реймонд Уэст оның сауығуына көмектесу үшін жіберді. Долли Бентри: Мисс Марплдың досы, Госсингтон Холлда өткен мерекеде болған. Ол алғаш рет "Кітапханадағы дене" романында пайда болды. Доктор Хейдок: Сент-Мэри-Мидтегі Мисс Марплдың дәрігері. Ол алғаш рет "Викарийдегі кісі өлтіру" романында пайда болды. Марина Грегг: орта жастағы киножұлдыз, көп рет үйленген, соңғы кезде күйеуімен бірге Англияға фильм түсіру үшін келген. Оның көңіл күйі қуаныштан ренжіске дейін жиі өзгереді, күйеуі мұны оның актерлік талантына байланысты деп санайды. Джейсон Радд: Греггтің күйеуі, кинорежиссер. Джузеппе: Госсингтон Холлдағы батлер. Доктор Гилкрист: Греггтің дәрігері, ол Холлда тұрады. Элла Зиелински: Раддтың хатшысы. Глэдис Диксон: киностудияның кафетерінде жұмыс істейтін тігінші. Хизер Бадкок: Сент-Джон жедел жәрдем корпусының еріктісі. Артур Бадкок: Хизердің күйеуі, жылжымайтын мүлік саласында жұмыс істейді. Ол Греггке киножұлдыз болғанға дейін үйленген, кейін атын өзгерткен. Марго Бенс: мерекедегі портрет суретшісі. Грегг оны балалық шағында асырап алған. Лола Брюстер: тойға күтпеген жерден келген американдық актриса. Ол Греггтің бұрынғы күйеулерінің біріне үйленген. Ардвик Фенн: бір кезде Марина Грегге жақын болған американдық ер адам. Дермот Крэддок: Скотланд-Ярдтың бас инспекторы, Бадкоктың өлімін тергеу үшін Сент-Мэри-Мидке жіберілді. Ол Марплдың жақын досы сэр Генри Клитерингтің құдасы. Крэддок осы істі жиі онымен талқылайды. Ол "Жарланған жаңалық" романында таныстырылды. Уильям Тиддлер: Крэддокқа көмектесетін сержант, оны "Том" деп атайды, себебі оған аллитерация ұнайды. Фрэнк Корниш: жергілікті полиция инспекторы.

Корея теледидары

Роман сонымен қатар корей телесериалы «Ма ханым, Немезис» бөлігі ретінде бейімделді.