Кіріспе
Ағылшын тілді елдердің бірігуі – ағылшын-американдық ықпал аймағы, қазіргі таңда тығыз саяси, дипломатиялық және әскери ынтымақтастық сақтайтын елдердің негізгі тобы. Әр түрлі дереккөздерде кіретін елдердің тізімі әртүрлі болғанымен, Англосфера әдетте ағылшын тілі мемлекеттік тіл болып табылатын барлық елдерді қамтымайды, сондықтан ол англофондар аймағымен мағынасы бірдей емес. Дегенмен, көбінесе бұрын Британ империясының құрамына кірген және ағылшын тілін және ағылшын ортақ құқығын сақтап қалған елдер кіреді. Англосфераның негізгі бес елі деп Австралия, Канада, Жаңа Зеландия, Ұлыбритания және АҚШ саналады. Бұл елдер бір-бірімен тығыз мәдени және дипломатиялық байланыстарда болады және әскери және қауіпсіздік бағдарламаларымен біріктірілген ("Бес Көз").
group of English speaking nations with close political and military ties and their sphere of influence
The Anglosphere is the Anglo American sphere of influence, with a core group of nations that today maintain close political, diplomatic and military co operation. While the nations included in different sources vary, the Anglosphere is usually not considered to include all countries where English is an official language, so it is not synonymous with the sphere of anglophones, though commonly included nations are those that were formerly part of the British Empire and retained the English language and English Common Law. The five core countries of the Anglosphere are usually taken to be Australia, Canada, New Zealand, the United Kingdom, and the United States. These countries enjoy close cultural and diplomatic links with one another and are aligned under military and security programmes (Five Eyes).
Анықтамалар және өзгермелі геометрия
Англосфера – англо-американдық ықпал аймағы. Бұл термин алғаш рет 1995 жылы жарық көрген Нил Стивенсонның «Алмас дәуірі» атты ғылыми-фантастикалық романында қолданылған. Джон Ллойд 2000 жылы бұл терминді қабылдап, оны Ұлыбритания, АҚШ, Канада, Австралия, Жаңа Зеландия, Ирландия, Оңтүстік Африка және Британдық Батыс Индия сияқты ағылшын тілді елдерді қамтитын деп түсіндірген. Джеймс К. Беннетт англосфераны «әлемдегі ағылшын тілінде сөйлейтін және ортақ құқыққа негізделген елдер» деп анықтайды, сонымен қатар ағылшын тілін және ағылшын құқығын сақтап қалған бұрынғы британдық отарлар, басқа еуропалық державалардың отарлауына ұшыраған елдерге қарағанда жақсы дамығанын айтады. «Мериам-Вебстер» сөздігі англосфераны «ағылшын тілі мен мәдени құндылықтары үстемдік танытатын әлем елдері» деп көрсетеді. Дегенмен, англосфера әдетте ағылшын тілі мемлекеттік тіл болып табылатын барлық елдерді қамтымайды, сондықтан ол англофонмен мағынасы бірдей емес.
Мәдениет және экономика
Тарихи байланыстарының арқасында Англосфера елдері әлі күнге дейін сақталған көптеген мәдени ерекшеліктерге ие. Англосферадағы көптеген елдер азаматтық құқық емес, жалпы құқық негізінде құқық үстемдігін сақтайды және заң шығару палаталары бар демократияны басқа саяси жүйелерден артық көреді. Жеке меншік заңмен немесе конституциямен қорғалады. Бес негізгі Англосфера елінде нарық еркіндігі жоғары, себебі олардың барлығы 18 ғасырдағы Ұлыбританиядан бастау алған, Чикаго экономика мектебінің негізінде 1970 жылдары қалыптасқан капиталистік англосаксон экономикалық моделін бөліседі. Жаһандануға ортақ көзқарас Нью-Йорк, Лондон, Лос-Анджелес, Сидней және Торонто сияқты қалалардың қаржы нарықтары мен әлемдік экономикаға елеулі әсер етуіне әкеп соқты. Әлемдік мәдениетке АҚШ пен Ұлыбританияның ықпалы зор. Ағылшын тілді елдердің мәдени және құқықтық (жалпы құқық) дәстүрлерінің ерекше екенін жақтаған американ бизнесмені Джеймс К. Беннетт 2004 жылы жарық көрген «Англосфераның күйреуі» атты кітабында былай деп жазды:
Беннетт өзінің Англосфера тұжырымына екі күрделі мәселе кедергі келтіріп тұрғанын айтады. Біріншісі – қарқынды технологиялық дамумен қабысудың жолдарын табу, ал екіншісі – ағылшын тілді елдердің гүлденуі мен басқа аймақтардағы экономикалық қиындықтар арасындағы алшақтық артуы мүмкін деген болжамға негізделген геосаяси сын-қатерлер. Британдық тарихшы Эндрю Робертс Англосфера Бірінші дүниежүзілік соғыс, Екінші дүниежүзілік соғыс және Суық соғыс кезеңдерінде маңызды рөл атқарғанын мәлімдейді. Ол ағылшын тілді елдердің біртігі исламизмді жеңу үшін қажет деп санайды. 2003 жылы «The Guardian» газетінде жарияланған мәліметке сәйкес, тарихшы Роберт Конквест Ұлыбританияның Еуропалық Одақтан шығуына және «Англосфера» деп аталатын ағылшын тілді елдердің анағұрлым еркін қауымдастығын құруға жақтас болған.
КАНЗУК
Жақсылық рейтингтері CANZUK (Канада, Австралия, Жаңа Зеландия және Ұлыбританиядан тұратын) деп аталатын негізгі Англосфераның шағын тобындағы елдер арасында көбінесе өте жағымды болып келеді. Бұл елдердің мүшелері Ұлттар Достастығының құрамына кіреді және мемлекет басшысы ретінде үшінші Карлді сақтайды. 2016 жылы өткізілген референдум нәтижесінде Ұлыбританияның Еуропалық Одақтан шығу (Брексит) шешімінен кейін, CANZUK елдері арасында еркін саяхат және ортақ нарық аймағын құруға қатысты саяси және халықтық қолдау күшейіп келеді.