Кіріспе

Австралиялық саясаткер Роберт Лоу, 1-ші виконт Шербрук, GCB, PC (4 желтоқсан 1811 – 27 шілде 1892) – британдық мемлекет қайраткері, 19 ғасырдың екінші жартысында британ саясатын қалыптастыруға үлкен үлес қосқан консервативті саясаткер. Ол Уильям Эварт Гладстонның басшылығымен 1868-1873 жылдар аралығында Қаржы министрі, ал 1873-1874 жылдар аралығында Ішкі істер министрі қызметін атқарды. Лоу білім беру саясатындағы еңбектерімен, сайлау реформасына қарсылығымен және Ұлыбританияның қазіргі заманғы компания құқығына қосқан үлесімен танымал. Гладстон Лоуды Қаржы министрі етіп тағайындағанда мемлекеттік шығындарды бақылауда ұстауды күткен. Бірақ мемлекеттік шығындар өсті, және Гладстон Лоуды "нашар" деп бағалады, көптеген тарихшылар осымен келіседі. Лоу кірістерді жиі кем бағалап, салықты төмендету туралы талаптарға қарсы тұрып, мемлекеттік қарызды азайтуға мүмкіндік берді. Ол салық жүйесінің барлық әлеуметтік топқа әділ болуын қадағалады. Оның басты әділдік өлшемі – тікелей және жанама салықтар арасасындағы тепе-теңдікті сақтау болды, және ол осы мақсатына жетті. Дегенмен, тіпті сол кезде бұл салық жүйесінің принциптері көнеріп қалған еді.

Ерте өмір

Лоу Англияның Ноттингемшир графтығындағы Бингхам қаласында, дін қызметкері Роберт Лоудың екінші ұлы ретінде дүниеге келді. Оның анасы Эллен еді, Лоу альбинизмге шалдықты, көру қабілеті соншалықты нашар болғандықтан, бастапқыда оны мектепке жіберуге жарамсыз деп есептеді. Гиппстің пікірлерімен келіспеушілік туындаған соң, Лоу 1844 жылдың 9 қыркүйегінде кеңестен кетіп, 1845 жылдың сәуір айында Сент-Винсент және Окленд округтерінен сайланды. Ол британдық сотта алғаш рет моральдық тұрғыдан ақыл-есі дұрыс емес деп шағымдануды көтерді (бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады). Кнатчбулл 1844 жылдың 13 ақпанында дарға асылды. Лоу мен оның әйелі Джеймисонның екі жетім қызын, Бобби мен Поли Джеймисонды асырап алды. Бұл мәртебе Лорд Сэнсберидің 2006 жылғы Ұлыбританияның жаңа компаниялар заңына дейінгі екінші оқылымындағы баяндамасында қайта еске салынды: "Бір жарым ғасыр бұрын менің ізашарым Роберт Лоу, кейін Шербрук виконты, акционерлік қоғамды құруға арналған заң жобасын ұсынды. Бұл әлемдегі компаниялар заңнамасын біріктірген алғашқы ұлттық кодификация болды, және ол жақында «қазіргі заманғы компаниялар заңнамасының әкесі» деп аталды. Біздің компаниялар заңнамамы әлі де өте жақсы көрсеткіштерге ие. 1997 жылдан бері жаңадан құрылған компаниялардың саны 60%-ға артты, ал Ұлыбританияда тіркелген шетелдік фирмалардың саны төрт еседен асты. Бұл, әрине, Дүниежүзілік банк сараптамасы бойынша, компаниялар үшін Ұлыбританияда құрылу басқа ЕО мүше мемлекеттеріне қарағанда жылдам және арзан болғандықтан болып отыр. 1859 жылы Лоу Лорд Палмерстон үкіметінде Білім комитетінің вице-президенті ретінде Білім кеңсесіне келді; ол нәтижелер бойынша төлем жүйесін қатаң сақтап, осы принципті бекітіп, «үш Р» бойынша мемлекеттік қаржыны тексеруді көздейтін жаңартылған кодексті (1862) енгізді. Ол 1867 жылғы реформадан кейін «біз өз ұстаздарымызды оқытуымыз керек» деп ойлады және классикалық білімге қарағанда физикалық ғылымға басымдық бергендігі үшін бұрынғы университет достарының наразылығын тудырды. Білім кеңсесінің жаңа жүйесіне қарсылық күшті болды және 1864 жылы Лоу инспекторлардың есептерін «өзгерту» мәселесі бойынша парламенттегі қарсы дауыс салдарынан отставкаға кетуге мәжбүр болды. Бұл Лингеннің Білім кеңсесін басқаруына қарсы туған күшті сезімдердің нәтижесі болды.

Реформа

Лорд Палмерстон демократиялық қатысуды кеңейтуге қарсы тұрды және оның 1865 жылғы қазанда қайтыс болуы 1866 жылғы реформалық заң жобасын енгізген Рассел-Гладстон реформалық министрлігіне жол ашты. Лоу өзінің бұрынғы премьер-министрінің көзқарастарын Каннинг пен Пил либералдық мектебінің аясында жалғастырды. Сонымен қатар, ол Австралияда, салыстырмалы түрде дамыған кәсіподақ қозғалысымен танысқанда, кем қатаң сыныптық жүйеде болғандықтан, қатты ойға келді. Ол "демократияның" алға жылжуына қарсылығын білдірді, әсіресе 1865 жылы сэр Эдвард Бейнстің округтік франшиза туралы заңына қатысты сөйлеген сөзінде. Ол жаңа министрлікке шақырылмады. Лоу Брайттың "Адуллам үңгірі" деп атаған жеріне шегініп, басқа либералдар мен вигтердің әріптестерімен (жинап алғанда "Адулламдықтар" деп аталды) бірге заң жобасына қарсы күресті. Ол өзінің шешендік өнерінің ең жоғары деңгейіне көтерілген бірқатар сөздер арқылы үкіметтің құлауына көмектесті. Алайда, одан кейін консервативтік үкіметті басқарған Бенджамин Дизраэли өзінің реформалық заң жобасын ұсынды, ол партияларды бөліп, 1867 жылғы реформалық актіге айналды. Лоу заң жобасының үшінші оқылысында айтқандай, демократияға жасалған кез келген қадам жаман, себебі ол "жалпы қажеттілікке қарсы, жеке тұлғадағы құқық, байлық пен зиятқа қарсы сандар" тудырады деп ойлады. Сондықтан заң жобасында "соңғы арандатудың шарттары" болды. Заң жобасын қолдаушылар төменгі мүліктік талаптар жұмысшы табының құрметті мүшелеріне дауыс беруге мүмкіндік береді деп мәлімдеді. Бірақ Лоу былай ойлады:

Компаниялар құқығының маманы болған Роберт Лоу кәсіподақтарды тәртіпке қауіп ретінде қарады, өйткені ол жобалағандай, әлеуметтік қатысу тек капиталды инвестициялау арқылы, еңбекті инвестициялау арқылы емес, мүмкін болатын. Парламентке қатысу тек мүлікке ие болу арқылы ғана мүмкін болғандықтан, Лоу әлемнің бір бөлігіндегі өзгерістер басқасына әкеліп соқтырады деп қорқып, болжамсыз хаосқа ұшыратады деп ойлады. Лоу өзінің сөзін едәуір шеберлікпен аяқтады.

Гладстон қызметі

Оның шағымдары Екінші реформа заңының қабылдануына тосқауыл қоймағанымен, Роберт Лоу келесі сайлауда Уолтер Бегехотты жеңіп, жаңадан құрылған Лондон университетінің алғашқы Парламент мүшесі (депутат) атанды – осы заңға қарсы шыққан ол өзі. 1868 жылы ол Гладстон кабинетінде Қаржы министрі лауазымын қабылдады, ол 1870 жылғы 11 сәуірде Төменгі палатада былай деп сипаттады: «Қаржы министрі – міндеттері оны көбінесе салық салу машинасына айналдыратын адам. Оған белгілі бір деңгейде қиындық жүктеледі және оны мүмкіндігінше әділ бөлу оның міндеті». Лоу – өте қатаң экономист болды, ол өзінің төрт жылдық қызметі барысында он екі миллион салықты алып тастағанымен мақтанды; бірақ кейінірек пікірлер оның 1869 жылы астыққа қойылған шиллингтік тіркеу алымын жоюын жақсы мемлекеттік басшылық деп қабылдамады, және оның жетістіктерінен гөрі сәтсіздіктері есте қалды. Оның 1871 жылы Люцифер сіріңкелеріне қорапқа жарты пенни салық салу туралы ұсынысы (ол үшін ол "жарықтан кіші пайда" деген эпиграмманы ұсынды) үлкен қарсылық тудырып, одан бас тартуға мәжбүр болды. 1873 жылы ол Ішкі істер министрлігіне ауыстырылды, бірақ 1874 жылы үкімет отставкаға шықты.

Австралияның федералды сайлау бөлімі

Лоу дивизионы, қазір құрамы жойылған, Сиднейде орналасқан австралиялық сайлау округі, оның құрметіне аталған.