Кіріспе

Алгебралық өрістің кеңейтілуі

Математикада, әсіресе абстрактілік алгебрада, K өрісінің алгебралық жабылуы – K өрісінің алгебралық жабық өріс ретіндегі кеңейтілуі. Бұл математикадағы көптеген жабылулардың бірі. Зорн леммасы немесе одан әлсіз ультрафильтр леммасы арқылы кез келген өрістің алгебралық жабылуы бар екені және K өрісінің алгебралық жабылуы K-нің барлық элементтерін сақтайтын изоморфизмге дейін бірегей екені көрсетіледі. Осы маңызды бірегейлігіне байланысты, біз көбінесе K өрісінің алгебралық жабылуы туралы айтамыз, K өрісінің алгебралық жабылуы емес.

K өрісінің алгебралық жабылуын K өрісінің ең үлкен алгебралық кеңейтілуі деп қарастыруға болады. Мұны мысалы, егер L – K өрісінің кез келген алгебралық кеңейтілуі болса, онда L өрісінің алгебралық жабылуы K өрісінің алгебралық жабылуы болады, демек L өрісі K өрісінің алгебралық жабылуына кіреді. K өрісінің алгебралық жабылуы сонымен қатар K өрісін қамтитын ең кіші алгебралық жабық өріс болып табылады, себебі егер M – K өрісін қамтитын кез келген алгебралық жабық өріс болса, онда M өрісінің K өрісіне қатысты алгебралық элементтері K өрісінің алгебралық жабылуын құрайды.

K өрісінің алгебралық жабылуы K өрісінің кардиналдығымен бірдей, егер K өрісі шексіз болса, ал K өрісі шекті болса, онда алгебралық жабылу санаулы шексіз болады.

Алгебралық жабылудың және бөлу өрістерінің болуы

K[x] -дегі барлық монологиялық ирредуктивті көптіктер жиыны болсын. Әрбір үшін жаңа айнымалыларды енгіземіз, мұнда R – барлық және барлық үшін K-ға полиномдық сақина болсын. I – R-дегі көптіктермен туындаған идеал болсын. I, R-ден қатаң кіші болғандықтан, Зорн леммасы бойынша I-ды қамтитын R-де максималды идеал M бар. K1=R/M өрісінің қасиеті бойынша, K коэффициенттері бар кез келген полином көбейтіндісі ретінде бөлінеді, демек, оның барлық түбірлері K1-де жатады. Сол сияқты, K1-дің K2 кеңейтімін құрастыруға болады, т.с.с. Осы кеңейтімдердің бірігуі K-нің алгебралық жабылуы болып табылады, себебі осы жаңа өрісте коэффициенттері бар кез келген полиномның коэффициенттері жеткілікті үлкен n үшін кейбір Kn-де болады, содан кейін оның түбірлері Kn+1-де, демек, өзінің бірігуінде жатады. Осыған ұқсас жолмен, K[x] кез келген S жиыны үшін S-тің K үстінде бөліну өрісінің бар екенін көрсетуге болады.

Ажырастырылатын жабу

K-нің алгебралық жабылуы Kalg, K-нің барлық (алгебралық) ажыратылатын кеңейтулерін қамтитын K-нің бірегей ажыратылатын кеңейтуін Ksep қамтиды. Бұл кіші кеңейту K-нің ажыратылатын жабылуы деп аталады. Ажыратылатын кеңейтудің тағы бір ажыратылатын кеңейтуі қайтадан ажыратылатындықтан, Ksep-тің > 1 дәрежелі шекті ажыратылатын кеңейтулері жоқ. Басқаша айтқанда, K ажыратылатын жабық алгебралық кеңейту өрісінде орналасқан. Ол бірегей (изоморфизмге дейін). Ажыратылатын жабылу толық алгебралық жабылумен сәйкес келеді, егер және тек қана K кемелді өріс болса. Мысалы, егер K р сипаттамасының өрісі болса және X K-ге трансцендентті болса, онда ол ажыратылмайтын алгебралық өріс кеңейтілуі болып табылады. Жалпы, K-нің абсолютті Галуа тобы – Ksep-тің K үстіндегі Галуа тобы.