Кіріспе

Ирландиялық саясаткер және армия генералы (1886–1971)

Ричард Джеймс Малкахи (10 мамыр 1886 – 16 желтоқсан 1971) – ирландиялық Fine Gael саясаткері және армия генералы, 1948 жылдан 1951 жылға дейін және 1954 жылдан 1957 жылға дейін Білім министрі, 1956 жылдың маусымынан 1956 жылдың қазанына дейін Галтахт министрі, 1944 жылдан 1948 жылға дейін Оппозиция басшысы, 1944 жылдан 1959 жылға дейін Fine Gael басшысы, 1927 жылдан 1932 жылға дейін Жергілікті басқару және халық денсаулығы министрі, ал 1919 жылдың қаңтар-сәуірінде және 1922 жылдан 1924 жылға дейін Қорғаныс министрі болды. Ол 1918 жылдан 1938 жылға дейін және 1943 жылдан 1961 жылға дейін Teachta Dála (TD) депутаты, 1938 жылдың наурызынан 1938 жылдың маусымына дейін және 1943 жылдан 1944 жылға дейін сенатор болып қызмет етті. Ол В. Т. Косгрейв және Джон А. Костелло үкіметтерінде қызмет етті. Ол 1916 жылғы Пасха көтерілісінде күрескен, Тәуелсіздік соғысы кезінде Ирландия Республикалық Армиясының Бас штабының бастығы болды және Майкл Коллинздің қазасынан кейін Ирландия Азамат соғысында Ұлттық армияның Бас қолбасшысы атанды.

Ерте өмір және 1916 жылғы көтеріліс

Ричард Малкахи 1886 жылы Уотерфорд қаласының Мэнор көшесінде пошта кызметкері Патрик Малкахи мен Элизабет Слаттеридің ұлы болып дүниеге келді. Ол Тау Сион христиан бауырлары мектебінде, кейіннен әкесі пошта бастығы болған Типперри графтығының Тюрлсте білім алды. Оның әжелерінің бірі квакер болған, бірақ бай отбасы католикке үйленгені үшін оны мүліктен шығарып, жақындықтан алыстатқан. Малкахи 1902 жылы Корольдік поштаға (Пошта кеңсесінің инженерлік бөліміне) қызметке тұрды және Тюрлсте, Бантриде, Вексфордта және Дублинде жұмыс істеді. Ол Гейл лигасының мүшесі болды және 1913 жылы құрылған Ирландиялық еріктілерге қосылды. Ол сондай-ақ Ирландиялық республикалық бауырластықтың мүшесі болды. 1916 жылы Пасха көтерілісі кезінде Ашбурн қаласында қарулы Корольдік Ирландия полициясымен (RIC) болған қақтығыста Томас Эшкенің (кейін ашаршылықтан қайтыс болған) оң жақтағы қолбасшысы болды – сол аптада республикашылар жеңген сирек жеңістердің бірі, және бұл жеңіс көбінесе Малкахидің тактикалық шеберлігімен байланысты. Чарльз Тауншенд өзінің көтеріліс туралы кітабында Ашбурндағы RIC-тің жеңілісі үшін негізінен Малкахиді айтады, өйткені ол Ирландиялық еріктілермен шайқасқан RIC колоннасына қарсы флангалық шабуылды жоспарлап, басқарды. Көтерілістен кейін тұтқындалған Малкахи 1916 жылғы 24 желтоқсанға дейін Кнутсфордта және Уэльстегі Фронгох тұтқындық лагерінде ұсталды.

Тәуелсіздік соғысы мен Азамат соғысы

Бостандыққа шыққаннан кейін Малкахи дереу республикалық қозғалысқа қайта қосылып, Ирландия еріктілерінің Дублин бригадасының командирі болды. Ол 1918 жылғы жалпы сайлауда Дублин Клонтарфтан Бірінші Дэйлге сайланды. Содан кейін ол жаңа (баламалы) үкіметте қорғаныс министрі, кейін қорғаныс министрінің көмекшісі болып тағайындалды. 1918 жылғы наурыз айында ол ИРА штабының бастығы болды және 1922 жылдың қаңтарына дейін осы лауазымда қалды. Ол және Майкл Коллинз Ұлыбританияға қарсы Тәуелсіздік соғысы кезіндегі әскери науқанды ұйымдастыруда басты рөл атқарды. 1919 жылғы осы алабұдынды кезеңде ол Сеан Т. О'Келлидің кейінгі әйелдері Кейт және Филис Райанның қарындасы Мэри Жозефина (Мин) Райанға үйленді; оның інісі Джеймс Райан болды. О'Келли мен Джеймс Райан екеуі де кейіннен Фианна Фейл үкіметтерінде қызмет етті. Мулкахи 1921 жылғы желтоқсандағы ағылшын-ирланд келісімін қолдады. Архивтік кадрларда көрсетілгендей, Малкахи, қорғаныс министрі ретінде, 1922 жылдың қаңтарында Ұлттық армияға алғаш рет берілген британдық казармасының үстінде ирланд үш түсті көтерді. Ол Уақытша үкімет құрылғанда қорғаныс министрі болды және Коллинстің қазасынан кейін Уақытша үкімет күштерінің бас қолбасшысы болды, содан кейін Азамат соғысы басталды. Ол қарулы келісімге қарсы белсенділерді ұстағанда, оларды өлім жазасына кесуге бұйрық бергендігі үшін танымал болды. Уақытша үкімет келісімге қарсы 77 тұтқынды өлім жазасына кесті. Мулкахи 1924 жылдың қаңтарынан наурыз айына дейін жаңа Бос мемлекет үкіметінде қорғаныс министрі болып қызмет етті, бірақ «Армия көтерілісін» басқарудағы атқару кеңесінің сынағаннан кейін Армия кеңесін жұмыстан босатуға наразылық білдіріп, отставкаға шықты. Азамат соғысының соңында Мулкахи көптеген офицерлерді демобилизациялағаннан кейін, Ұлттық армияның Тәуелсіздік соғысы офицерлерінің бірі көтеріліс жасауға жақындады. Ол 1927 жылы жергілікті басқару және халық денсаулығы министрі ретінде үкіметке қайта оралды.

Тәуелсіздік алғаннан кейінгі саясаткер

Dáil Éireann-нің артқы орындықтарында отырған кезінде оның сайлау нәтижелері ауытқып келді. Ол 1921 және 1922 жылғы жалпы сайлауларда Дублин Солтүстік-Батысынан TD болып сайланды. Келесі жылы ол сайлау үшін Солтүстік Дублинге көшті және төрт сайлауда қайта сайланды: 1927 жылдың маусымы, 1927 жылдың қыркүйегі, 1932 және 1933 жылдары. 1937 жылғы сайлауда Дублин Солтүстік сайлау округі таратылды, сол сайлауда Мулкахи жаңа Дублин Солтүстік-Шығыс округінде жеңіліске ұшырады. Алайда, ол Оирехтстың жоғарғы палатасы – Сенатқа, Сенатор ретінде, Әкімшілік Панельден өкілдік етіп сайланды. 2-ші Сенат екі айдан кем уақыт жұмыс істеді, ал 1938 жылғы жалпы сайлауда ол 10-шы Дэйлге Дублин Солтүстік-Шығысынан TD болып сайланды. 1943 жылғы сайлауда тағы жеңіліске ұшырағаннан кейін, ол Еңбекшілер Панелінен 4-ші Сенатқа сайланды.

Fine Gael партиясының жетекшісі

1944 жылы У.Т. Косгрейвтің Fine Gael партиясының басшысы лауазымынан кеткеннен кейін, Малкахи партия басшысы болды, әлі де Сенад мүшесі бола тұра. Томас Ф. О’Хиггинс сол кезде партияның парламенттік жетекшісі және оппозиция басшысы болды. Партия басшысы ретінде алғашқы жалпы сайлауға қатысу алдында Малкахи Fine Gael үшін 13 жас үміткердің тізімін жасады. Сегіз кандидаттың төртеуі сайланды. Ол округтердегі жұмыстарға деген қарсылықты жеңіп, автоциклмен елді аралап, партияға жаңа күш әкелді. 1944 жылғы жалпы сайлауда ол Типперри округінен 12-ші Дайлға TD ретінде қайта сайланды. Fine Gael-дің құлдырауы баяулағанмен, оның болашағы әлі де күмәнді болды. 1948 жылғы жалпы сайлаудан кейін – округтердің шекаралары өзгергеннен соң, Малкахи Типперри Оңтүстік округінен сайланды, үстемдік құрған Fianna Fáil партиясы көпшілікке жетпейтін алты орынмен аяқтады. Алайда, ол Fine Gael партиясынан 37 орынға алда тұрды, және қалыпты жағдай бойынша, Fianna Fáil партиясы ғана үкімет құра алатын партия болып саналды. Бірақ келіссөздер басталған кезде Малкахи егер Fine Gael, Лейборист партиясы, Ұлттық Лейборист партиясы, Clann na Poblachta және Clann na Talmhan біріксе, олардың Fianna Fáil-ден бір орынға ғана кем болатынын, ал егер жеті тәуелсіздің қолдауын алса, үкімет құра алатынын түсінді. Ол басқа партияларды өздерінің айырмашылықтарын ұмытып, сол кездегі Таоиш және Fianna Fáil көшбасшысы Эмон де Валераны оппозицияға жіберу үшін бірігуге көндіруде жетекші рөл атқарды. Fine Gael болашақ коалициядағы ең үлкен партия болғандықтан, Малкахи бастапқыда коалициялық үкіметте Таоиш болуға дайын болды. Алайда, ол Clann na Poblachta көшбасшысы Шон МакБрайдқа ұнамады. Көптеген ирландиялық республикашылар 1920 жылдары Косгрейв үкіметі кезінде Азамат соғысында жасалған өлім жазалары үшін Малкахиді ешқашан кешірген жоқ. Сондықтан МакБрайд өзінің және партиясының Малкахиге бағынбайтынын мәлімдеді. Clann na Poblachta болмаса, басқа партиялардың арасында 57 орын болар еді – 147 орындық Дайлде көпшілікке жетпейтін 17 орынға кем. Малкахи қанатын шегеріп, партиялық әріптесі Джон А. Костеллоны, бұрынғы Бас прокурорды, Fine Gael партиясының парламенттік жетекшісі және коалицияның Таоиш кандидаты болуға шақырды. Малкахидің айтуынша, Таоиштің басқа адам болуы туралы ұсыныс Лейборист партиясының көшбасшысы Уильям Нортоннан келді. Келесі он жыл бойы Костелло партияның парламенттік жетекшісі болды, ал Малкахи партияның номиналды басшысы болып қалды. Малкахи 1948 жылдан 1951 жылға дейін Костеллоның білім министрі қызметін атқарды. 1954 жылғы сайлауда билікке басқа коалициялық үкімет келді, Малкахи тағы да білім министрі болу үшін қанатын шегерді, Екінші партиялық үкіметте қызмет етті. 1957 жылы үкімет құлады, бірақ Малкахи 1959 жылдың қазанына дейін Fine Gael басшысы болып қалды. Келесі жылдың қазан айында ол Типперридегі сайлаушыларына келесі сайлауға қатыспайтынын айтты.

Отбасы

Ричард Малкахи 1920 жылы Сеан Мак Диармаданың бұрынғы никесінде болған Мин Райанға үйленді және Ранелахтағы Оукли Хаустағы пәтерде тұрды. Мин, Cumann na mBan атқару комитетінің мүшесі, көтеріліс кезінде өзі ұлтшылдық қызметке қатысқан. Оның ұлдарының бірі Ристеард Мулкахи (1922–2016) көп жыл бойы Дублинде кардиолог болып жұмыс істеді. Оның қызы Нейли Мулкахи (1925–2012) Ирландияның белгілі сәнді дизайнерлерінің бірі болды. Ол 1962 жылы Aer Lingus авиакомпаниясы үшін форма жасады. Тағы бір ұлы – құрылыс инженері және суретші Сеан Мулкахи (1926–2018) болды. Ричард Малкахи 1971 жылдың 16 желтоқсанында Дублинде 85 жасында рактан қайтыс болды.