Жеке сектор – мемлекеттік бақылаусыз экономика бөлігі. Кіріс табу мақсатымен жұмыс істейді, жұмыс орындарының көп бөлігін қамтиды. Даму елдерінде маңызды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мемлекеттік бақылаудағы емес экономикалық сектор.
Economic sector not under state control
Жеке сектор – экономиканың, кейде азаматтық сектор деп аталатын, жеке топтарға тиесілі бөлігі. Ол көбінесе пайда табу немесе коммерциялық емес мақсатта құрылады, мемлекетке тиесілі емес.
The private sector is the part of the economy, sometimes referred to as the citizen sector, which is owned by private groups, usually as a means of establishment for profit or non profit, rather than being owned by the government.
Жұмыспен қамту
Кейбір елдерде жеке сектор жұмыс күшінің көп бөлігін жұмыспен қамтиды. Жеке сектордағы қызметтер ақша табу ниетімен басқарылады, яғни капиталистік үлгіде жұмыс істейді. 2013 жылы Халықаралық қаржы корпорациясының (Дүниежүзілік банк тобының құрамындағы ұйым) жүргізген зерттеуі дамушы елдердегі жұмыс орындарының 90 пайызы жеке секторда екенін көрсетті.
The private sector employs most of the workforce in some countries. In private sector, activities are guided by the motive to earn money, i. e. operate by capitalist standards. A 2013 study by the International Finance Corporation (part of the World Bank Group) identified that 90 percent of jobs in developing countries are in the private sector.
Түрлендіру
АҚШ сияқты еркін кәсіпкерлік елдерінде жеке сектор кеңейтілген, ал мемлекет компанияларға аз шектеулер қояды. Қытай сияқты үкіметтік билігі күшті елдерде экономиканың көп бөлігін мемлекеттік сектор құрайды.
In free enterprise countries, such as the United States, the private sector is wider, and the state places fewer constraints on firms. In countries with more government authority, such as China, the public sector makes up most of the economy.
Реттеу
Мемлекеттер жеке секторды заңды түрде реттейді. Бір елде жұмыс істейтін кәсіпорындар сол елдің заңдарын сақтауға міндетті. Кейбір жағдайларда, әсіресе, реттеу ортасын бағалап, өз жеткізушілерін және орналасқан жерін таңдай алатын көпұлттық корпорацияларға қатысты, жергілікті мемлекеттік ережелер бір компания ішінде әртүрлі тәжірибелерге алып келген. Мысалы, бір елдегі жұмысшылар күшті кәсіподақтардың арқасында тиісті пайда көруі мүмкін, ал екінші елдегі жұмысшылардың, тіпті бір орталыққа жұмыс істесе де, кәсіподақтарды қолдайтын заңдары өте нашар болуы мүмкін. Кейде өндірістер мен жеке кәсіпорындар өз жұмыскерлеріне, клиенттеріне немесе қоршаған ортаға қатысты заңмен белгіленген ең төменгі талаптардан асып түсетін жоғары стандарттарды қолдану арқылы өздігінен реттеуді таңдайды. Жеке сектордың салдары жағымсыз болуы мүмкін. 1980 жылдардың басында Американың Түзету корпорациясы түрмелерді пайда табу мақсатында басқару идеясын алға тартты. Бүгінде корпоративтік басқарудағы түрмелерде Американың тұтқындарының 8 пайызы отыр. Олар жеке сектордың өкілі болғандықтан, олардың басты мақсаты – түзету емес, пайда табу. Бұл АҚШ-та көптеген адам құқықтарының бұзылуына соқтырды.
States legally regulate the private sector. Businesses operating within a country must comply with the laws in that country. In some cases, usually involving multinational corporations that can pick and choose their suppliers and locations based on their perception of the regulatory environment, local state regulations have resulted in uneven practices within one company. For example, workers in one country may benefit from strong labour unions, while workers in another country have very weak laws supporting labour unions, even though they work for the same employer. In some cases, industries and individual businesses choose self regulation by applying higher standards for dealing with their workers, customers, or the environment than the minimum that is legally required of them. There can be negative effects from the private sector. In the early 1980s, the Corrections Corporation of America pioneered the idea of running prisons for a profit. Today, corporate run prisons hold eight percent of America's inmates. Since it is from the private sector, their main priority is not rehabilitation, but profit. This has resulted in many human rights violations across the United States.