Кіріспе

Денеге азап шегудің бір түрін жүзеге асырушылар – Flagellants, олар терілерін түрлі жаза құралдарымен соғады. 14 ғасырда Батыс Христиандығында флагелянтизм деп аталатын қозғалыс танымал болды, оның жақтастары «соғыс, ашаршылық, оба және мыңжылдық идеологиясының тудырған қорқынышына жауап ретінде қоғамдық тәуба ету рәсімінде өз денелерін ұрып-соға бастады». Өзін-өзі қамшылауды қолданушылар, Пауылдың «Мен денемді жазалаймын» деген сөзі өзін-өзі қамшылауға қатысты деп санайды. Протестант реформаторы Мартин Лютер, Августин монахы ретіндегі алғашқы жылдары өзін-өзі қамшылаған (бірақ кейіннен мұндай амалдарды айыптаған). Сол сияқты, конгрегациялист жазушы Сара Осборн да «Құдай алдындағы үздіксіз күнәсін, бұзықтығын және төмендігін» еске түсіру үшін өзін-өзі қамшылаған. Аңгликан қауымындағы трактаторлар қозғалысының мүшелері үшін өзін-өзі қамшылау тәртіптік шара ретінде қолдану «қайта-қайта кездесетін» құбылыс болды. Тарихи тұрғыдан алғанда, 11 ғасырда Рим-католик дәстүріндегі бенедиктин монахы Питер Дамиан руханияттың дене жаттығулары арқылы көрініс табуы керек екенін үйреткен; ол Мәсіхті ізбегендерге қырық псалмды оқуға жұмсалатын уақыт ішінде өзін-өзі қамшылауды ұсынды, литургиялық күнтізбедегі қасиетті күндері қамшылау санын арттыруды ұстаздық етті. Христиан тарихында тәнді азаптау, яғни адамның денелік құмарлықтан бас тартуы, дін қызметкерлері, әсіресе христиан монастырьлары мен шіркеулерінде кең таралған; 11 ғасырғы Доминик Лорикат бір апта ішінде бүкіл псалмдік жинақты жиырма рет қайталап, әр псалмды жүздей қамшы соққысымен сүйреген. Flagellants-тің ерекшелігі – осы өзін-өзі азаптауды қалаларға және басқа да қоғамдық орындарға салиқалылықтың көрсеткіші ретінде әкелу болды. Бастапқыда Католик шіркеуі Flagellants-ке төзімділік танытты, ал ертедегі қозғалыстарға жеке монахтар, монахтар мен діни қызметкерлер қосылды. 14 ғасырда шіркеудің төзімділігі азайды, ал қозғалыстың жылдам таралуы алаңдатушылық тудырды. 1349 жылғы 20 қазанда Климент VI бұл қозғалысты ресми түрде айыптады және шіркеу басшыларына Flagellants-ті тоқтатуды бұйырды. Бұл ұстанымды 1372 жылы Григорий XI нығайтты, ол Flagellants-ті басқа еретикалық топтармен, әсіресе бегарлармен байланыстырды және инквизиторларға оларды жоюды тапсырды. Оларды сакраменттердің қажеттілігіне күмән келтіру, әдеттегі шіркеу юрисдикциясын мойындамау және кереметтер жасау сияқты ерестерде айыптады. 1392 жылы Швабия және Вюрцбург аймақтарында шаруалардан құралған Flagellants және бегарлар сектасы табылды. Папа инквизиторы оларға уағыз айту және Осман түріктеріне қарсы крест жорығына қатысу жазасын тағайындады. Инквизиция 15 ғасырда бұл қозғалыстың қайта жандануына қарсы күресті, бірақ Flagellants-ке қарсы шаралар көбінесе жергілікті билеушілер тарапынан қабылданды. 1414 жылы Германияның Тюрингия аймағында Конрад Шмидтің 80-90 жақтасы өртеліп, тәуба еткеніне қарамастан, қаза тапты. 1416 жылы Тюрингияда да бір күні 300 адам өртенді. Қылмысқа айыпталушыларды Flagellants деп тану туралы басқа да сот процестері 1480 жылдарға дейін тіркелген. Католик шіркеуінің шегінде жазалау практикасы күнәдан қайтудың қабылданған формасы ретінде жалғасты. Екатерина де Медичи және Франция королі Генрих III сияқты билеушілер Flagellants-ті қолдады, бірақ Генрих IV оларды тыйым салды. Hermanos Penitentes (испанша «Тәуба етуші бауырлар») сияқты жазалаушы ордендер колониялық испан Америкасында пайда болды, тіпті шіркеу билігінің тікелей бұйрықтарына қарсы болса да.

Италияда

Алғашқы рет жаппай халықты қамшылау туралы дерек 1259 жылы Перуджада тіркелген. Перуджадағы оқиғаның басты себебі белгісіз, бірақ ол эпидемияның басталуынан кейін болды және жылнамашылар манияның қала тұрғындарының көбіне тарағанын хабарлайды. Мыңдаған азаматтар үлкен шерулерге жиналды, ән айтып, кресттер мен тулармен қала бойынша жүріп өздерін қамшылады. Шерушілерге қайырымдылық пен өкініштің таңғажайып істері ілесіп отырды. Алайда, бір жылнамашының айтуынша, қамшылауға қатыспағандарды шайтанмен байланысы бар деп айыптаған. Олар өздеріне қарсы шыққан яһудилерді және дін қызметкерлерін де өлтірді. Марвин Харрис оларды Джоаккино да Фьоренің мессиандық уағыздарымен байланыстырады. Ұқсас шерулер Солтүстік Италияда да өтті, Модена, Болонья, Реджио және Парма қалаларында 10 000-ға дейін адамнан тұратын топтар жиналды. Бірақ кейбір қала билігі қамшылау шерулеріне кіруге рұқсат бермеді. 1399 жылы Солтүстік Италияда осындай қозғалыс қайтадан пайда болды, ол Ақ Тобеттер немесе Бьянки қозғалысы ретінде белгілі болды. Осы көтеріліс бір шаруаның көріп алған түсінен бастау алған деседі. Қозғалыс үнемі ән шырқағандары үшін лаудеси деп аталды. Өрбу кезеңінде Моденада 15 000-нан астам адам жиналып, Римге қарай жол тартты, бірақ қозғалыстың бір көшбасшысы Бонифаций IX-тың бұйрығымен өртеліп өлтірілгеннен кейін қозғалыс тез күйреп кетті.

Германияда

Германия мен Төменгі елдер қозғалысы, Крест ағайындары, ерекше жақсы құжатталған – олар ақ шапан киіп, Германияда 33,5 күндік науқандарда (әр күні Исаның жер бетіндегі өмірінің бір жылына сәйкес) тәубе етумен жүрді, ешбір жерде бір күннен артық тоқтамайтын. Олар қалаларға жақын далаларда лагерь құрып, күніне екі рет рәсім өткізетін. Рәсім періште арқылы жеткізілген және флагелянттардың іс-әрекетін ақтаған хатты оқумен басталатын. Содан кейін ізбасарлары тізе бүгіп, өздерін қамшылап, күнәларын көрсету үшін бос қолдарымен ишара жасап, Geisslerlieder деп аталатын әндерге ырғақты түрде қан ағып кеткенше соққы беретін. Кейде қанды матаға сіңіріп, қасиетті реликвия ретінде сақтайтын. Бастапқыда мүшелер жұбайларынан қосылуға рұқсат алып, тамақ ақысын төлей алатындарын дәлелдеуі керек еді. Бірақ кейбір қалалар флагелянттардың оба ауруын әлі таралмаған жерлерге әкелгенін байқады. Сондықтан кейіннен оларға кіруге тыйым салынды. Олар бұған жауап ретінде дене жазалауларын күшейтті.

Рим католиктік діні

Қазіргі кездегі капюшонды флагелянттардың процессиялары әртүрлі Жерорта теңізі елдерінде, әсіресе Италия, Испания және Филиппин сияқты бұрынғы отарларында әлі де кездеседі, әдетте Жылдықтың (Ұлы оразаның) әр жылы және Ыстық аптада олардың қарқыны артады. Мысалы, Кампаниядағы Гуардия Санфрамонди коммунасында мұндай шерулер жеті жылда бір рет ұйымдастырылады. Италияда флагелянттар қозғалысының мүшелері дисциплинати деп аталды, ал лаудесилер ешқашан қамшылауды қолданған жоқ, бірақ өздерінің шіркеулерінде жиналып, Құдай ананы құрметтеу үшін лауди (әндер) айтты, бірақ бұл уақыт өте келе драмалық форма алды және қасиетті көріністер деп аталатын театрлық формаға айналды. Ваттассо өңдеген (Studi e Testi, № 4, 53-бет) 14 ғасырдағы рим диалектіндегі пьесаның аты нақты түрде лауда деп берілген. Филиппинде кейбіреулер тәубелік қамшылаудан өтеді және кейде Құдайға берген паната (қасиетті серт) орындалуы үшін қысқа мерзімге айқышқа шегеледі. Екі дәстүр де Филиппин шіркеуі тарапынан қабылданбаған тәубелік амалдар саналады және епископат тарапынан бірнеше рет айыпталып келді. Los hermanos penitentes (ағылшын тілінде: "Тәубеші бауырлар") – Американың Колорадо және Нью-Мексико штаттарындағы испано-католиктердің жартылай құпия флагелянттар қоғамы.

Басқа діндер

Христиандық емес дәстүрлерде, Хусейн ибн Әлидің шейіт болуын еске алу мақсатымен кейбір шииттердің (Қызылбаш тарапынан дінге өткендердің) ішінде нақты қамшылау сияқты амалдар кездеседі.