Кіріспе

474 жылы Шығыс Рим императоры Леон II (Леон; шамамен 467 – 474), Кіші деп аталды, 473 жылдан 474 жылға дейін Шығыс Рим империясының императоры ретінде қысқа ғана уақыт билік етті. Ол Исавриялық генерал және болашақ император Зенон мен император I Леоның қызы Ариадненің ұлы болды. Леон II 17 қарашада әкесі I Леомен бірге император болып жарияланды, ал I Лео 18 қаңтарда дизентериядан қайтыс болғаннан кейін 474 жылы жалғыз император атанды. Оның әкесі Зенон 29 қаңтарда Византия Сенаты тарапынан бірге император етіп тағайындалды, олар қысқа мерзімге бірге билік етті, бірақ Леон II 474 жылдың соңында қайтыс болды.

Тарих

Лео II, "Кіші" деп аталған, 467 жылы дүниеге келді. Ол Исавриялық қолбасшы Зенон мен сол кездегі император Лео I-нің қызы Ариадненің ұлы еді. Лео II, император Лео I мен императрица Веринаның аналық немересі болды. Лео I-нің немересі болғандықтан, Лео II таққа отыруға толық құқылы еді. Ауыр сырқатынан зардап шеккен Лео I, императорлық таққа мұрагерді жариялауға міндетті болды, бірақ оның танымалдығы төмен болғандықтан күйеуінің ұлын емес, Лео II-ні таңдады. Осылайша, Лео I, 472 жылдың қазан айында Лео II-ні [[Цезарь (тақ мұрагері)] титулына ие етті, ал 473 жылдың қараша айында оны [[Август (император)] титулына көтерді, осымен оны атасымен бірге император етті. Ол Константинопольдің Ипподромында таққа отырғызылды, ал бұл салтанатты рәсімді Экуменикалық Патриарх Акакий басқарды. 10 ғасырға жататын "De Ceremoniis" еңбегінде оның [[Август (император)] титулына ие болу салтанаты туралы толық мәлімет берілген, ол 17 қараша 473 жылға сәйкес келеді. Осы уақытта ол 474 жылға жалғыз консул болып тағайындалды. 18 қаңтар 474 жылы дизентериядан қайтыс болған Лео I-нің орнына Лео II жалғыз [[Август (император)] титулымен таққа отырды. Тарихшы Уоррен Трейдгольд, Лео II билік құрған кезеңде оның әкесі Зенонның нақты билік иесі болғанын жазды. 29 қаңтар 474 жылы Византия Сенаты, императрица Веринаның келісімімен, Лео II-нің тұсында Зенонды [[Август (император)] титулына ие етті, себебі Лео ресми құжаттарға қол қоюға тым жас еді. Лео II, 10 қазаннан кейін көп ұзамай Константинопольде қайтыс болды. 6 ғасырдың жазушысы Иоанн Малала оның "1 жыл 23 күн" билік еткенін айтады, егер оның [[Август (император)]] титулына ие болу күнінен есептесек, онда оның қайтыс болу күні 8/9 желтоқсанға сәйкес келер еді. Алайда, ол Леоның "13-індикцияның қараша айында" қайтыс болғанын да айтады, бұл туралы ең білімді несториандықтар жазған. Тағы бір 6 ғасырдың тарихшысы Феодор Лектор, Лео II 10 ай билік еткеннен кейін, яғни 474 жылдың қаңтар және қараша айлары аралығында қайтыс болғанын мәлімдеді. Бұл пікірді 9 ғасырдың жазушысы Феофан Исповедник та растайды. 20 ғасырдың византиялық зерттеушісі Георгий Острогорский Лео II 474 жылдың күзінде қайтыс болды деп жазды. Ол 7 жасында қайтыс болды, бұл туралы 6 ғасырдың жазушылары Иоанн Малала мен Иоанн Эфесский де куәлік етеді. Лео II-нің өлімінен кейін Зенон жалғыз император болып қалды. Оның император болғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болуы кейбір заманауи ғалымдардың Лео II-ні анасы немесе әкесі уладырғанын болжауына себеп болды, осылайша Зенон жалғыз император бола алатын еді. Алайда, замандас дереккөздердің ешқайсысы бұл пікірді көтермеген, тіпті Зенон танымал болмаса да; сондықтан Лео II-нің өлімі табиғи себептерден болған деп есептеуге болады, әсіресе сол кездегі балалардың өлімі жоғары болған екенін ескере отырып. 6 ғасырдың елшісі Виктор Туннунский Лео II-нің қайтыс болғанын емес, Ариадна оны алып, монастырда жасырғанын айтады. Бұл Византия қолбасшысы Арматтың ұлы Василиске қатысты шатасу болуы мүмкін. Василиск 476 жылы [[Цезарь (тақ мұрагері)] титулына ие болды және әкесі Зенонның 477 жылы өлтірілгеннен кейін жазадан құтылуға жақын болды, бірақ Ариадна оны құтқарып қалды. Бұл шатасудың себебі Василиске Зенонға қарсы көтерілген узурпатормен байланысты болмау үшін Лео деген есім берілген болуы мүмкін. Зенонның династиялық беделінің болмауына байланысты ол өте танымал емес еді, императорлық таққа тек Ариаднемен, Лео I-нің қызымен және қазір қайтыс болған ұлы Лео II-мен неке арқылы байланысы болды. Сонымен қатар, ол Исавриялық болғандықтан, Византия элитасы оны шетелдік деп қарады, ал ол таққа отырған кезде қазына толық бос болды. Зенонның жалғыз билігіне Лео әулеті қарсылық көрсетті, Лео I-нің жесірі Верина 475 жылдың қаңтарында өзінің бауыры Василиске император деп жариялады. Зенон қашып кетті, ал Василиск 20 ай билік етті, содан кейін Зенон оралып, тақты қайтадан иеленді. Зенонның билігі тұрақты тәртіпсіздікпен ерекшеленді, ол тек айлакерлік пен пара алу арқылы ғана 491 жылдың 9 сәуірінде қайтыс болғанға дейін 17 жыл билік жүргізе алды.

Негізгі дереккөздер

Аноним Валесиан II (Аноним, VI ғасыр). Паскаль хроникасы (Аноним, VII ғасыр). Махтбханут Забхне (Bar Hebraeus, XIII ғасыр). Домниностың жылнамасы (VI ғасыр). Евгрий Схоластикстің шіркеу тарихы (VI ғасыр). Иоанн Малаластың хронографиясының XIV кітабы (VI ғасыр). Романа (Иордан, VI ғасыр). Сириялық Михаилдың жылнамасы (XII ғасыр). Несторианның жылнамасы (VI ғасыр). Тэофанның (VIII ғасыр) жылнамасы. Туннуналық Виктордың жылнамасы (VI ғасыр). Тарихтан үзінділер (Жоанн Зонарас, XII ғасыр).