Кіріспе
3M кітап сөрелері ойындар сериясындағы байланыс үстел ойыны TwixT – екі ойыншыға арналған стратегиялық үстел ойыны, 1960 жылдардағы 3M кітап сөрелері ойындар сериясының ерте қатысушыларының бірі. Ол сериядағы ең танымал және ұзақ сақталған ойындардың біріне айналды. Бұл ойыншылар кезекпен тақтаға штифттер мен байланыстарды орналастыратын, қарсы жақтарын байланыстыруға тырысатын байланыс ойыны. TwixT өзі қарапайым болғанымен, стратегияны да қажет етеді, сондықтан оны кішкентай балалар да, ересектер де ойнай алады. Қазіргі таңда Германия мен Жапонияда ғана қолжетімді, басқа елдерде шығарылуы тоқтатылды.
the board game
TwixT is a two player strategy board game, an early entrant in the 1960s 3M bookshelf game series. It became one of the most popular and enduring games in the series. It is a connection game where players alternate turns placing pegs and links on a pegboard in an attempt to link their opposite sides. While TwixT itself is simple, the game also requires strategy, so young children can play it, but it also appeals to adults. The game has been discontinued except in Germany and Japan.
Тарих
TwixT ойын дизайнері Алекс Рэндольф 1957 жылы қағаз бен қарындашпен ойналатын ойын ретінде ойлап тапты. 1961 жылы Алекс Сид Саксонмен бірге 3M компаниясынан ойын бөлімін ашуға шақырылғанда, ойын 3M кітап сөрелеріндегі алғашқы ойындардың бірі ретінде үстел ойыны болып шығарылды. 3M өз ойын бөлімін сатқанда 1976 жылы Avalon Hill баспасын өз қолына алды. Avalon Hill-дің бас компаниясы 1998 жылы Hasbro компаниясымен сатып алынды, содан кейін ойын шығарылуы тоқтатылды. Ойын қазір АҚШ-та өндірілмейді, бірақ 1970 жылдардан бері неміс компаниялары Avalon лицензиясы бойынша оны шығарып келеді. TwixT 1979 жылы алғашқы Spiel des Jahres жүлдесіне үміткер болып іріктелді және 2011 жылы Рэндольфпен бірге Ойын өнері мен дизайны академиясының Даңқ залына енгізілді.
Ережелер
Twixt ойыны 24×24 тесіктерден тұратын (4 бұрыш тесігінен басқа) тордан тұратын тақтада ойналады. Ойынның екі түрі бар: тесіктерге орналасатын тіреулер және тіреулердің үстіне орналасатын және тіреулерді байланыстыру үшін қолданылатын сілтемелер. 3M нұсқасында ойыншылар Қызыл және Қара болып табылады; әр түрлі жиынтықта әр түрлі түстер қолданылуы мүмкін. Жоғарғы және төменгі қатардағы тесіктер ашық түсті, ал сол және оң жақтағы қатарлар қараңғы түсті. Ойыншылар кезекпен өз түстерінің тіреулерін тақтаға қояды, әр кезекте бір тіреуден. Ашық түсті ойыншы бірінші қадамды жасайды. Ойыншы қарсыласының шекаралық қатарларына тіреу орнатуға болмайды. Бірінші қадамның артықшылығын жою үшін «пирог ережесі» ұсынылады. Бірінші тіреу орнатылғаннан кейін екінші ойыншы тараптарды ауыстыруға құқылы. Бұл әдетте ойын жиынтығын кері бұру арқылы немесе жиынтықтар бөлек болса, оларды ауыстыру арқылы көрсетіледі. Егер екінші ойыншы бірінші тіреу орнатылғаннан кейін бірден ауыспаса, онда ойын барысында тараптарды ауыстыруға болмайды. (Бұл «бір қадаммен теңдестіру» 3M ойынды жариялағаннан кейін Рэндольф қосты. Ол Schmidt Spiele басылымында және барлық келесі басылымдарда бар.) Тіреу орнатылғаннан кейін, ойыншы өз түсінің тіреулерін біріктіру үшін бір немесе бірнеше сілтемелерді қоса алады. Сілтемелер тек бір-бірінен аттың жүрісімен (L-тәрізді) қашықтағы екі тіреуді байланыстыра алады және басқа сілтемені кесіп өте алмайды; олар басқа сілтемелерге, ең бастысы қарсыластың сілтемелеріне кедерес жасайды. Ойыншының қадамының бір бөлігі ретінде, ол тақтадағы сілтемелердің реттілігін өзгерту үшін өз сілтемелерін (бірақ қарсыласының сілтемелерін емес) алып тастауға құқылы. Қалам мен қағазбен ойнау нұсқасы сілтемені ойыншының сілтемесін кесіп өтуге мүмкіндік береді, бірақ қарсыластың сілтемесін емес. Ойынның мақсаты – ойыншының шекаралық қатарларын байланыстыратын үздіксіз сілтеме тізбегін жасау. Егер ешбір ойыншы мұны істей алмаса, ойын тең аяқталады.
Жалпы тікбұрышты тақталар үшін есептеу күрделілігі
TwixT ойын құнын анықтау үшін PSPACE толық екені Hex ойынынан азайту арқылы дәлелденді. TwixT сонымен қатар 3-қанағаттандыру мәселесінен азайту арқылы, бір жиын нүктелердің байланыс жолын қолдай алатынына қатысты NP толық екені көрсетілді. Бұл дәлелдер күрделі стратегияға нұсқайды: ойын әлі шешілмеген, жеңіс стратегиясы табылған жоқ, және мінсіз ойынмен ойынның нәтижесі де белгісіз.
Қатардағы ойындар
24×24 торда тактикалық мәселелер көбінесе басымдық алады. Ойынның бастапқы кезеңі жылдам аяқталады, ал қалған уақыт жоспарды тактикалық тұрғыдан іске асыруға жұмсалады. Hex, мұндай ұқсас ойын мақсатына ие, көбірек болжамды тактикаға ие болуы мүмкін, бірақ стратегиялық ойлар әлдеқайда маңыздырақ. Осыған байланысты, Hex TwixT-қа қарағанда Go-ға көбірек ұқсайды, себебі бір қадам әдетте жауапкершіліксіз болады, ал салдары көрінуіне көбірек уақыт қажет болуы мүмкін.
Нұсқалар
Оның бір нұсқасы – Twixt PP (қағаз және қарындаш). Ережелер стандартты TwixT-тен дерлік ешқандай айырмашылығы жоқ, бірақ байланыстар ешқашан алынып тасталмайды және ойыншының өзінің байланыстары бір-бірін қиып өтуіне рұқсат етіледі. Жеңіске жеткен жол өзімен-өзі тоғысуы мүмкін, бірақ қиылысқан байланыстар қиылысқан жерде бір-бірімен қосылмайды. Қағаз бен қарындаш ережелері тең ойынның санын азайтуы мүмкін (ол бұрыннан да сирек кездеседі). Ойынның күрделілігі азая ма, жоқ па, деген мәселе қызу дау тудырады. Бұл ережедегі айырмашылық көбінесе ойын нәтижесіне әсер етпейді. Егер әсер етсе, онда көбінесе стандартты ереже бойынша тең ойын PP ережелері бойынша шешуші ойынға айналады. Суретте қараның қозғалысын жасауы тиіс, жасалма позиция көрсетілген. Қара PP ережелері бойынша жеңіске жетеді, бірақ стандартты ереже бойынша жеңіледі. Ойынды әртүрлі деңгейдегі ойыншылар үшін теңестіру үшін реттік кемшіліктерді қолдануға болады. Ең оңай кемшілік – әлсіз ойыншыға бірінші қозғалыс жасауға рұқсат беру (яғни «пирог ережесін» жою). Одан әрі, тордың бір өлшемі кішірейтіліп, әлсіз ойыншыға қысқа қашықтықты жүзуге мүмкіндік беріледі. Ойын әртүрлі өлшемдегі торларда ойналуы мүмкін. Мұнда көрсетілген 12х12 тақта өте қысқа ойынға алып келеді. Стандартты тақтада тактикалық ойлар басым; үлкен тақталар стратегиялық ойларға көбірек мүмкіндік береді. Көптеген коммерциялық жиынтықтар төрт «квадранттан» жасалған тақталарды қолданады, олар бір-біріне бекітіледі немесе біріктіріледі, сондықтан 36×36 торды бірдей өлшемдегі үш стандартты жиынтықтан құрастыруға болады. Еуропада қысқа мерзімге 30×30 торды қолданған "Имури" атты TwixT-тің ұқсас нұсқасы пайда болды. Тақтада тесіктер болған жоқ, байланыстардың қайда орналасатынын көрсету үшін сызықтар салынған. Бұл нұсқа авторлық құқықты бұзғаны үшін сатудан алынып тасталды. Марк Томпсонның Диагональдық TwixT нұсқасы стандартты TwixT сияқты ережелерге ие, бірақ шекара сызықтары торға 45 градус бұрышпен жүреді. Дэвид Буш нұсқасында шекара сызықтары байланыс жолдарына параллель жүреді. Бұл нұсқалар әртүрлі тактикалық схемаларға әкеледі.
Қабылдау
Games журналы TwixT-ті "1980 жылғы ең үздік 100 ойын" тізіміне енгізіп, оны "ескі Bridg It-тен әлдеқайда күрделі және қызықты, олардың шатастырылуы мүмкін емес" деп сипаттады. Games журналы TwixT-ті "1981 жылғы ең үздік 100 ойын" тізіміне енгізіп, "Таңғаларлықтай, ең жақсы шабуыл – жақсы қорғаныс" деп атап өтті. Games журналы TwixT-ті "1982 жылғы ең үздік 100 ойын" тізіміне енгізіп, "Бұл терең және сан алуан тактикалық ойында әрдайым сырттай қарапайым агрессияға қарсы нәзіктік пен шеберлік жеңіске жетеді" деп атап өтті.