Кіріспе
Австралия шіркеуі, сонымен қатар Эксклюзивті бауырлар деп белгілі протестанттық христиан қозғалысы. Плимут бауырлары немесе Бауырлар жиналысы – төменгі дәрежелі және конформист емес христиан қозғалысы. Оның тарихы 1820 жылдардың ортасы мен соңында Ирландияның Дублин қаласында Англикандықтан бастау алады. Бұл топтың негізгі қағидасы – Киелі кітаптың ғана шіркеу ілімдері мен тәжірибесі үшін сенімді дерек көзі болуы. Плимут бауырлары өздерін христиандық конфессия ретінде емес, жалпы көзқарастағы еркін шіркеулер желісі ретінде қарастырады.
Protestant Christian movement
The Plymouth Brethren or Assemblies of Brethren are a low church and Nonconformist Christian movement whose history can be traced back to Dublin, Ireland, in the mid to late 1820s, where it originated from Anglicanism. The group emphasizes sola scriptura, the belief that the Bible is the only authority for church doctrine and practice. Plymouth Brethren generally see themselves as a network of like minded free churches, not as a Christian denomination.
Ирландиядан шыққан
Бауырластар қозғалысы 1825 жылы Ирландияның Дублин қаласында бірнеше христиандық топтардың Евхаристияны бірге тойлау үшін бейресми жинала бастауымен құрылды. Басты тұлғалары – Тринити колледжінде теологияны оқыған тіс дәрігері Энтони Норрис Гроувз, медицинаны оқыған Эдвард Кронин, Уиклоу округінің дін қызметкері Джон Нельсон Дарби және оларды біріктірген заңгер Джон Гиффорд Беллетт. Оларда ешқандай литургия, қызмет тәртібі, тіпті дін қызметкерлері де болған жоқ; олардың пікірінше, олардың нұсқаушысы – "тек Киелі кітап" болғандықтан, олар оны Киелі кітап мәтінін өздері түсінгендей орындауға тырысты.
Алғашқы теология
Алғашқы маңызды серпін – 1831 жылдан бастап Уиклоу округіндегі Пауэрскорт үйінде өткен жылдық бірнеше мәжілістердің тақырыбы болған пайғамбарлықты зерттеу болды. Леди Пауэрскорт Генри Драммондтың Албери паркінде өткен пайғамбарлық конференциясына қатысқан, ал Дарби 1831 жылы Эдвард Ирвинг сияқты ғи tribulations алдындағы көзқарасты қолдады. Бұл мәжілістерге ағылшын қозғалысында маңызды рөл атқарған Бенджамин Уиллс Ньютон және Джордж Мюллер сияқты көптеген адамдар келді. Қозғалыстың екі негізгі, бірақ қарама-қайшы ұмтылысы – бір жағынан қасиетті және таза қауымдастық құру, екінші жағынан барлық христиандарға қауымға қатысуға мүмкіндік беру болды. Қозғалысқа сенушілер Англия шіркеуінің мәсіхшілік әлемінің көптеген ежелгі дәстүрлерін тастап кеткенін немесе бұрмалағанын сезінді, бұл ондаған жылдар бойы наразылықтар, Методизмнің кеңеюі және АҚШ мен Франциядағы саяси төңкерістерден кейін болды. Қозғалысқа қатысушылар діни айырмашылықтарға емес, тек Иеміз Иса Мәсіхтің атымен жиналуды қалады.
Англияда құрылуы
Англияда алғашқы кездесу 1831 жылдың желтоқсан айында Девон графтығының Плимут қаласында өтті. Оны негізінен Джордж Вигрэм, Бенджамин Уиллс Ньютон және Джон Нельсон Дарби ұйымдастырды. Қозғалыс тез арада Ұлыбританияға тарады, ал 1845 жылы Плимут қаласындағы жиынға 1000-нан астам адам қатысты. Олар "Плимуттан шыққан бауырластар" деп белгілі болды, бірақ көп ұзамай "Плимут бауырластары" деп атала бастады. "Дарбилер" деген термин, әсіресе Дарбидің ықпалы күштірек болған Эксклюзивтік тармақты сипаттағанда қолданылады. Көптеген жақтастары "христиан" деген атаудан басқа ешқандай атауды қабылдамайды.
Скизма
1845 жылы Дарби Швейцарияға жасаған ұзақ сапарынан оралды, онда ол шіркеулер құруда үлкен жетістіктерге қол жеткізген. Ол Ньютон басқарып тұрған Плимут қаласына қайтып келді, және Ньютон жазған, алдағы қиыншылықтар туралы кітаптағы кейбір мәліметтерге келіспеді. Сонымен қатар, ол Ньютонның Плимут жиналысындағы қарт кісі ретіндегі орнына қарсы болды. Бірақ басқа бауырлардың куәлігінде дауды реттеуге жасалған бірнеше әрекеттер ешқандай нақты нәтиже бермеді. Екі жыл өткен соң, Дарби Ньютонның 6-шы псалм туралы берген лекциясынан кейін оны сынады, одан кейін памфлеттер алмасылды. Ньютон өз мәлімдемелерінің бір бөлігін қайтарып алды, бірақ ақырында Плимуттан кетіп, Лондонда тағы бір шіркеу құрды. Дарби Плимут қаласында екінші жиналыс ұйымдастырды, ал 1848 жылы Джордж Мюллердің белгілі болған Бристоль Бетезда жиналысына шағымданды; олар Ньютонның алғашқы шіркеуі Эбрингтон көшесінен мүше қабылдағанына алаңдады. Бетезда бұл адамды зерттеді, бірақ өз шешімін қорғады, ал Дарби қанағаттанбады. 1848 жылдың 26 тамызында ол Бетезданы және оған барушылардың барлығын қабылдайтын барлық жиналыстарды тоқтату туралы айналым шығарды. Осылайша, ол өмірінің соңына дейін ұстанған "эксклюзивизмнің" маңызды ерекшелігін анықтады.
Екі бағыт: "Ашық бауырластар" және "Ерекше бауырластар"
1848 жылдан бастап, ағайындар екі бөлек негізгі бағыт ретінде дамыды: Дарби басқарған Эксклюзивті ағайындар және Мюллер және басқалар басқарған Ашық ағайындар. Дарби 1862 және 1877 жылдар аралығында Америкадағы Эксклюзивті жиналыстарды жеті рет аралады. 19 ғасырдың екінші жартысында Шотландия мен Ирландиядан келген саяхатшы уағызшылар Америкада Ашық ағайындардың көптеген алғашқы жиналыстарын құрды. Эксклюзивті ағайындар көптеген бөліністерге, таралуға және қайта бірігуге ұшырады. Ашық ағайындар да жиналыстардың тәуелсіздігі мәселесі бойынша бөлініске ұшырады, ол әлемнің әртүрлі аймақтарында әртүрлі уақытта болды. Дегенмен, екеуі де өз қауымдастарын көбейтіп келеді. 1916-1919 жылдар аралығында АҚШ-та Эксклюзивті ағайындардың мүше саны 33%-ға өсіп, 3896 адамға жетті, ал Ашық ағайындардың мүше саны 25%-ға өсіп, 5928 адамды құрады. Халық санағында ірі қауымдары бар үш кішірек топ та тіркелді.
Ашық бауырластар
Ашық жиналыстар арасындағы ең белгілі және ең көне айырмашылық – жергілікті шіркеулер арасындағы қарым-қатынастардың мәнінде. Ашық бауырластар жиналыстары, бірдей ойлы тәуелсіз жергілікті шіркеулердің желісі ретінде жұмыс істейді. Бауырластар, әдетте, басқа байланысты жиналыстардың тәртіптік шараларын мойындауға және оған бағынуға міндетті деп санайды. Керісінше, осы тәртіпті білген ашық жиналыстар, оны автоматты түрде қолдауға міндетті деп сезінбейді, әрбір жағдайды оның мәні бойынша қарастырады. Ашық және Ерекше бауырластар тарапынан тәртіпке тартылу себептері, қате кітаби немесе доктриналық қателерді тарату немесе кітаби емес мінез-құлыққа қатысу болуы мүмкін. Заңсыз қаржылық мәмілелерге қатысты айыпталу да тәртіптік шараларға алып келуі мүмкін. Тағы бір, аздап байқалатын айырмашылық жиналыстардың басқа христиандармен ынтымақтасу жолдарында жатыр. Көптеген ашық бауырластар, жаңалықты ұсыну жиналыстарын, жастар шараларын немесе басқа да іс-шараларды бауырластар емес, евангелистік христиан шіркеулерімен бірлесіп өткізеді. Көбірек консервативті бауырластар өз жиналыстарынан тыс іс-шараларды қолдамайды.
IBCM
Халықаралық бауырластар миссиялық конференциялары (IBCM) 1993 жылы Сингапурда түрлі елдердің шіркеу одақтарымен құрылған. IBCM Network желісінің 2020 жылы жарияланған мәліметтері бойынша, олар 155 елде 40 000 шіркеу және 2 700 000 мүшеден тұрады деп хабарлады.
Бір сенімдегі бауырластар
Дарбидің іліміне адал қалған "Ерекше бауырластар" бір-біріне күшті байланыста, консервативті, киім талаптарына қатаң көзқарас ұстанады, сондай-ақ, құдайға сыйынғанда және уағыз айтқанда спонтандылықты жақсы көреді. Олар түрлі деңгейдегі, ең орташасынан ең шектеулісіне дейінгі, қауымдастық шеңберлерін құрайды. Бұл қозғалыстың протестанттық теологиясы бар және нәрестелерді крещениелеуді мойындайды. 2012 жылы әлем бойынша шамамен 40,000 "жақын" бауырластар жиі Дарбишілер деп аталады, бірақ өздерін осылай атамайды.
Плимут бауырлары христиан шіркеуі
Эксклюзивті бауырластар термині бұқаралық ақпарат құралдарында көбінесе Тайлор Хейлс бауырластары деп аталатын сепаратистік топты сипаттау үшін қолданылады, олар қазір өздерін Плимут бауырластары христиан шіркеуі (PBCC) деп атайды, ол 2023 жылы дүние жүзінде 50 000 мүшеге ие екенін мәлімдейді. Олар жамандықтан оқшауланудың ерекше изоляционисттік түсіндірмесімен және бауырластықтың анықтамасымен белгілі. Олардың пікірінше, бауырластыққа тек қана Қасиетті кешкі ас (Тәңірдің кешкі асы) ғана емес, сонымен қатар бірлесіп тамақтану, бизнес және кәсіби байланыстар, клубтарға мүшелік және т.б. кіреді, сондықтан осы іс-шаралар тек басқа мүшелермен жүзеге асырылады. Рейвен Тайлор Хейлс тобымен байланысы жоқ, бірақ сандық көрсеткіштері белгісіз, бірақ ірі бірнеше тармақтар бар (1880 жылдардағы бастапқы бөліністер, сондай-ақ 1960-1970 жылдардағы жақындағы жарылыстар), олар осы топпен байланысты болмау үшін «жабық» немесе «сақты» деп аталуды жөн көреді.
Бауырластық белгілері мен ерекшеліктері
Терминология, кейде бауырларды да, бауыр еместерді де шатастырады, ол – Ашық жиналыстар, көбінесе «Часовнялар» деп аталады, және «Евангелие залдары» деп аталатын Жабық жиналыстар (Эксклюзивті емес). Жалған түсініктерден өзгеше, дәстүрлі түрде «Жабық бауырлар» деп танылатындар Эксклюзивті бауырлардың бір бөлігі емес, керісінше Ашық бауырлардың өте консервативті тармағы. Евангелие залдары жиналысқа қабылдауды маңызды мәселе деп санайды. Адам Раббының кешкі асына емес, жиналыстың қауымдастығына қабылданады. Бұл маңызды, себебі Раббының кешкі асы сенбегендерге емес, сенгендерге арналған. Кейбір часовнялар, керісінше, жаңа келген адамның иманды екенін айтуына сүйене отырып, кірген кез келген адамның қатысуына рұқсат береді. Мұндай жиналыстар бейтаныс адамдарға «ашық дастархан» ұсынып, жақындасады. Ал Евангелие залындағы бауырлар, әдетте, тек осы немесе оған балама жиналыстың ресми танылған мүшелері ғана нан үзуге құқылы деп санайды. Көптеген Жабық және кейбір Ашық бауырлар зұлымдықпен байланысты болудың рухани зиян келтіретініне және қасиетті тағамды бөлісудің сол байланысты күшейтетініне сенеді. Олардың пікірін қолдайтын аят – 1 Қорынттықтар 15:33: «Алданбаңдар: жаман серіктер жақсы мінезді бұзады». Басқа айырмашылықтардың арасында, Евангелие залдары әдетте құлшылықтарында музыкалық аспаптарды қолданбайды, ал көптеген часовняларда олар қолданылады және әншілер тобы, хорлар, музыканттардың «құдайға табыну тобы» сияқты ұйымдар болуы мүмкін. Евангелие залдары киім киюде консервативтірек: әйелдер көбінесе шалбар кимейді, бірақ олар кие алады және мұндай киімге қатысты діни тыйым жоқ, бірақ көпшілігі жиналыстарда шалбар кимейді және әрқашан бас киім киеді, ал көптеген часовняларда әйелдер қалаған киімін кие алады, бірақ киімде қарапайымдық сақталады және көптегендер 1 Қорынттықтар 11:2-13-те үйретілген бас киім кию дәстүрін сақтайды. Ашық бауырлар шіркеулері – барлық дербес, өздігінен басқарылатын, орталық бас кеңсесі жоқ жергілікті қауымдар, бірақ көптеген семинариялар, миссионерлік агенттіктер және бауырлар шіркеулері кеңінен қолдайтын және олардың арасындағы байланысты сақтауға көмектесетін басылымдар бар. Генри К. Кэрролл 1912 жылы АҚШ халық санағының деректерін талдап, әртүрлі бауырлар топтарына рим цифрларын тағайындады. Мысалы, III Бауырлар тобы Лоу Бауырлары және Эльберфельд Бауырлары деп те аталады. Кэрроллдың алғашқы зерттеулерінде төрт кіші топ тізімделген, олар I-IV Бауырлар деп аталды, бірақ ол олардың санын алтыға, содан кейін сегізге дейін арттырды; Артур Карл Пипкорн олардың санын онға дейін жеткізді. Плимут бауырларының эволюциясын зерттеуге тырысқандардың қатарында Ян Макдауэлл және Массимо Интровинн бар. Бауырлар тарихының күрделілігі Макдауэлл мен Иан Маккейдің схемаларында айқын көрінеді.
Анықтама
Ашық және Эксклюзивті бауырластар тарихи түрде "Плимут бауырластары" деп белгілі болған. Көбінесе бұл атау Солтүстік Америка сияқты кейбір аймақтарда әлі де қолданылады. Австралия және Жаңа Зеландия сияқты әлемнің басқа бөліктерінде Ашық бауырластардың көпшілігі "Плимут" деген атаудан бас тартады. Бұл негізінен Эксклюзивті бауырластардың ең консервативті тармағы болып табылатын және осы екі елдегі сандық тұрғыдан маңызды жалғыз Эксклюзивті топ – Плимут бауырлары христиан шіркеуіне қатысты кең таралған жағымсыз БАҚ жариялымдарының салдарынан туындады. Көптеген Ашық бауырластар оны өздерімен жаңылыстырылған қаламайтын секта деп санайды.
Көшбасшылық
Бауырластардың ең ерекше белгілерінің бірі – дін қызметкерлерінің институтын қабылдамауы. Олардың пікірінше, барлық христиандар Құдай тарапынан қызмет етуге бекітілген, сондықтан барлығы да министрлер болып табылады, барлық сенушілердің рухани қызметі доктринасына сәйкес. Бауырластар осы идеяның ең кең ауқымын қабылдайды, себебі министрлер немесе пасторлар ретінде жұмыс істеу үшін тағайындалған немесе тағайындалмаған ешбір адам немесе топ жоқ. Бауырластар жиналыстарын кез келген қауымдастықтағы жергілікті шіркеу ақсақалдары басқарады. Тарихи тұрғысынан, көптеген Бауырластар шіркеулерінде пастор лауазымы болмайды, себебі олар Ефестіктерге 4:11-де қолданылған «пастор» (ποιμην, poimen грек тілінде) терминінің белгілі бір лауазымды емес, шіркеуге сыйланған сыйлықтардың бірін білдіретініне сенеді. Дарби айтқандай, Ефестіктерге 4:11-дегі сыйлықтар – «дене Басы ретінде Мәсіхтің таңдаған сыйлықтары арқылы берген жиналыс пен рухани нығайтуға арналған қызметтер». Сондықтан уағыздау, оқыту немесе жиналыстарда басшылық ету үшін ешқандай ресми тағайындау рәсімі болмайды. Ақсақалдар болып табылатын ер адамдар жиналыстағы басқа мүшелер тарапынан мойындалады және жетекшілік міндеттерді орындауға ақсақалдардың батасын алады. Ақсақалдар басқа христиандық топтардағы дін қызметкерлері атқаратын көптеген міндеттерді атқарады, оның ішінде шомылдыру рәсімінен өтуді шешкендерге кеңес беру, шомылдыру рәсімін жүргізу, науқастарды аралау және жалпы рухани кеңес беру. Әдетте, уағыздарды ақсақалдар немесе жексенбілік жиналыстарға үнемі қатысатын ер адамдар айтады, бірақ ақсақалдар тек сол қызмет үшін «Құдай шақыруымен» келгенін білетін ер адамдарды ғана қабылдайды. Дегенмен, келуші уағыздаушыларға әдетте жол ақысы төленеді және жиналыстан кейін жексенбі күні тамақпен қамтамасыз етіледі. Ашық және Эксклюзивті Бауырластар дін қызметкерлерінің болмауын түсіндіруде әртүрлі көзқарастарға ие. Ашық Бауырластар көптеген ақсақалдарға сенеді (; ,15:23 KJV (23);;; Филиптіктерге 1:1), Киелі кітаптағы талаптарға сәйкес келетін ер адамдар, олар кейбір баптист шіркеулерінде, әсіресе реформаланған баптистерде және Мәсіх шіркеулерінде кездеседі. Ақсақалдардың Киелі Рухпен тағайындалғаны (Елшілердің істері 20:28) және жиналыс пен бұрынғы ақсақалдар тарапынан талаптарға сай екендігі мойындалады. Әдетте, ақсақалдар Киелі кітаптағы талаптарға сәйкес келетін ер бауырластарды іздеп, оларды ақсақал ретінде қосылуға шақырады. Кейбір ашық жиналыстарда ақсақалдар демократиялық жолмен сайланады, бірақ бұл жаңа құбылыс және әлі де сирек кездеседі. Ашық Бауырластар үшін ақсақалдықтың ресми тағайындалуы мен мойындалуы (сағ. ), ал көптеген Эксклюзивті Бауырластар жиналыстары ер адамды ақсақал деп тану дін қызметкерлеріне тым жақын деп санайды, сондықтан ешқандай ресми атағы жоқ жетекші бауырластар тобы барлық топқа шешім қабылдау үшін мәселелерді ұсынады, себебі шешімді тек ақсақалдар кеңесі емес, бүкіл топ қабылдауы керек. Дәстүр бойынша, сөйлеуге (және кейбір жағдайларда, қатысуға) рұқсат тек ер адамдарға беріледі, бірақ барлық жиналыстар бүгінде бұл ережені сақтамайды. «Ақсақал» термині басқа христиандық ағымдардағы епископтар мен бақылаушыларды анықтау үшін қолданылатын Киелі жазбаларға негізделген, ал кейбір Эксклюзивті Бауырластар жиналысының ақсақалды тану жүйесі Ашық Бауырластардың барлық сенушілердің рухани қызметі доктринасына толыққанды мойындауына кедерілтіреді деп мәлімдейді. Ашық Бауырластар бұл барлық сенушілердің рухани қызметін дұрыс түсінбеуді көрсетеді деп санайды, ол жиналыстарда Құдайға және Оның Мәсіхке Иеміздің кешкі асы кезінде тікелей ғибадат ету мүмкіндігімен байланысты, үнсіз немесе естіліп, ешқандай адам араласуының қажеті жоқ, Иса Мәсіхтің Өзі Құдай мен адамдар арасындағы жалғыз Араласушы екенін айтқандай (ерлер бұл жерде жалпы адамзатты білдіреді, тек ерлерді ғана емес). Плимут Бауырластар христиан шіркеуі, барлық Эксклюзивті Бауырластар тобының ең қатал тобы, қазіргі таңда Австралияның Брюс Хейлстің басшылығымен жұмыс істейтін іс жүзінде иерархиялық органға айналды. Қауымға тағайындалған уағыздаушының орнына, аралаушы уағыздаушы мен оқытушыға қауымның батасын және қолдауын көрсететін «мақтау» беріледі. Көптеген ағылшын тілдес елдерде мұндай уағыздаушылар дәстүрлі түрде толық уақытты жұмысшылар, еңбек ететін бауырластар немесе Иеміздің ісі деп аталады; Үндістанда оларды әдетте Евангелисттер деп атайды және жиі олардың аты-жөнінің алдында «Евг.» деп жазылады. Кез келген жиналыста кез келген саны толық уақытты жұмысшылар болуы мүмкін немесе олар мүлдем болмауы мүмкін. Соңғы жиырма жылда Австралия, Америка және Жаңа Зеландиядағы көптеген Ашық жиналыстар, сондай-ақ басқа жерлердегі кейбір жиналыстар толық уақытты жұмысшыларын пасторлар деп атауды бастады, бірақ бұл дін қызметкерлерін тағайындау ретінде қарастырылмайды және ешқандай арнайы рухани билікті беруді білдірмейді. Мұндай жиналыстарда пастор – бірнеше ақсақалдың бірі ғана, ол толық уақыт қызмет ететін қызметі үшін жалақы алады. Жиналысқа байланысты, ол уағыздау жауапкершілігін басқа ақсақалдардан көбірек немесе азырақ үлеске алуы мүмкін.
Ұлыбритания үкіметі COVID-19 келісімшарттарын жасады
Эксклюзивті бауырластармен байланысы бар ондаған компания, қазір Плимут бауырластар христиан шіркеуі деп аталады, Денсаулық сақтау және әлеуметтік көмек департаменті арқылы Ұлыбритания үкіметінің COVID-19 келісімшарттары бойынша 2,2 миллиард фунт стерлингке ие болды. Олардың ішінде жеке қорғаныш құралдарын (ЖҚҚ) жеткізу де болды. Бірнеше бұрынғы шіркеу мүшелері биліктегі Консервативтік партиямен байланыста, ал Парламент мүшелері бұрын шіркеуге Ұлыбританияның қайырымдылық комиссиясынан қайырымдылық мәртебесі беру үшін лоббилеу жұмыстарын жүргізген.
Миссионерлік қызмет
Плимут ағайындары шетелдік миссионерлік қызметте белсенді болды, әсіресе Орталық Африка, Үндістан және Латын Америкасында. Ағайындар ағылшын тілінде сөйлейтін әлемнің түгел жерінде және көптеген Еуропа елдерінде табылады. Бұл қозғалыс 1860 жылдары АҚШ-қа тарады.