Кіріспе
13-14 ғасырдағы итальяндық францискан басшысы және теолог Микаэль Чезеналық (Микаэль ди Чезена немесе Микаэль Фуски) (1270 – 29 қараша 1342) – итальяндық францискан, осы орденнің басшысы және теолог. Оның евангелиялық кедейлікті жақтауы оны Папа Иоанн XXII-мен қақтығысқа түсірді.
Michael of Cesena (Michele di Cesena or Michele Fuschi) ( 1270 – 29 November 1342) was an Italian Franciscan, minister general of that order, and theologian. His advocacy of evangelical poverty brought him into conflict with Pope John XXII.
Өмірбаян
Оның ерте өмірінен көп нәрсе белгісіз. Ол Чезена қаласында дүниеге келген. Францискан орденіне кірген соң, ол Парижде білім алып, 1316 жылы теология ғылымының докторы дәрежесін алды. Болоньяда теологиядан сабақ берді және Киелі кітапқа және Петр Ломбардтың «Тіліктер» жинағына бірнеше түсіндірмелер жазды. 1316 жылдың 31 мамырында Неапольде өткен бас жиында ол қатыспаған күйінде басқарушы болып сайланды және бірден Ассизиге барып, орденнің Конституциясын қайта қарау үшін жиын шақырды. Болоньяға оралған соң, ол 21 тамыз 1316 жылы «Gravi qua premor» деген құжатты шығарды, бұл құжат кедейлік мәселесіне қатысты бірнеше жарлықтармен бірге Иоанн XXII-ні 7 қазан 1317 жылы «Quorumdam exigit» бұйрығын жариялауға итермеледі, бұл бұйрық Николай III-нің 13 тамыз 1279 жылғы «Exiit qui seminat» және Климент V-нің 6 мамыр 1312 жылғы «Exivi de paradiso» жарлықтарын түсіндіруге бағытталған еді. Иоанн XXII бүлікші руханиларға талас-тартыс тоқтатып, басшыларына бағынуды бұйырды. Михаил бастапқыда папамен келісіп, руханиларды басқарды, бірақ оларды көндіре алмады. Папалық бұйрық Францискан ережесінің негізгі бөліміне қатысты болғандықтан, бұл әрекет орден ішінде қозғалыс тудырды. Осылайша, дау ақырында теологиялық сұраққа дейін жетті: Мәсіх пен Апостолдардың жеке немесе ортақ мүлігі болмауы католиктік сенімге сай келе ме, жоқ па? 1321 жылы Нарбоннадағы дау кезінде инквизитор Иоанн Бельнский мұны еретік деп мәлімдесе, Перпиньяндық Беренгарий бұл Николай III және Климент V жарлықтарына сәйкес католиктік догма екенін жариялады. Бұл мәселе Иоанн XXII-ге жеткеннен кейін, дауды шешу үшін иелік және қарапайым пайдалану арасындағы айырма жасау арқылы келісімге келуге тағы бір әрекет жасалды, сондықтан екі пікір де дұрыс: Мәсіх пен Апостолдардың мүлігі жоқ, яғни мүлікке иелік етпеді, және Мәсіх пен Апостолдар мүлікке ие болды, яғни мүлікті пайдаланды. 26 наурыз 1322 жылы «Quia nonnunquam» бұйрығында папа тек өзінің алдыңғыларының жарлықтарын түсіндіруді көздегенін мәлімдеді және «Quorumdam exigit» папалық конституциясының мағынасын бұрмалауға тырысқандарды анафемаға ұшыратты. Сол жылдың маусым айында Перуджада орденнің бас жиыны шақырылып, Мәсіх пен Оның Апостолдарының дүниелік игіліктері жоқ деп мәлімдеудің еретік емес, керісінше, дұрыс және католиктік ілім екеніне шешім шығарды. Сонымен қатар, Бергамолық Бонагратияға Авиньондағы Папалық кеңес алдында бөлімді өкілдік етуге тапсырылды.
The matter having been brought before John XXII, a further attempt to settle the controversy was made by distinguishing between dominion and simple use, so that both propositions, Christ and the Apostles had no property, i. e., dominion of property, and Christ and the Apostles possessed property, i. e., the use of property, were true. In the bull Quia nonnunquam (26 March 1322) the pope declared that he intended merely to explain the decrees of his predecessors, and excommunicated anyone who attempted to misconstrue the meaning of the papal Constitution Quorumdam exigit. In June of the same year a general chapter of the order was convoked at Perugia and decided that to assert that Christ and His Apostles possessed no earthly goods was not only not heretical, but sound and Catholic doctrine. At the same time, Bonagratia of Bergamo was commissioned to represent the chapter before the Papal Curia, at Avignon.
Авиньонға шақыру
Келіспеушілік 1327 жылы Михаил Авиньондағы папаның алдына шақырылғанға дейін аяқсыз жалғасты. Михаил бастапқыда ауруға шалдыққандай болып, уақытты создытқаннан кейін, баруға келісті. Ол келесі шақыруға бағынды, және папаның қатаң сөгісімен Авиньоннан кетуіне тыйым салынды. Осылайша, ол келесі жылдың мамыр айында (1328 ж.) Болоньяда өткен бас жиынға қатыса алмады. Оның қатыспауына және папалық өкілдің наразылығына қарамастан, ол министр-генерал лауазымына қайта сайланды, бас жиын оған қарсы тағылған айыптаулар оны лауазымынан айыруға жеткіліксіз деп шешті. Михаил Уильям Окхэмді өз жағына тарта алды. Бірнеше дін қызметкерлері мен ханзадалар Цезенаның атынан папаға хат жазды. Келесі жылы Михаил Цезена, Уильям Окхэм және бірнеше басқа жоғары дәрежелі францискан монахтары папалық сарайдан қашып кетті. Олар Неаполь королі Роберттің қорғауына іздеуге ниеттенген (ол олардың пікірлерін қолдаған), бірақ Жерорта теңізіндегі дауыл олардың қайығын Айгус-Морте портына қайтаруға мәжбүр етті, онда олар IV Людовиктің өкілдері басқа кемеге ауысып, Пизаға жеткізілді.
Депозит беру
Пизада оларды Луидің жақтастары қарсы алды және тағы да бірнеше дінбұзарлар оларға қосылды. Иоанн XXII император тарапынан қызметтен алынды. Папа Михайл Чезенаны анафемаға ұшыратты. Ол 1328 жылдың 12 желтоқсанында Папаның кеңеске жолдаған салтанатты үндеуін собордың есігіне жариялады. Париждегі бас жиын (1329 жылдың 11 маусымы), төрағасы кардинал Бертран болған, Михайлды францискандық басшылықтан шеттетуге шешім шығарды, оның еңбектерін және оның және оның ізбасарларының мінез-құлқын айыптады, сондай-ақ Жерар Одонды Францискандық орденнің бас министрі етіп сайлады. Папа адалдарды Михайлға қарсы ескертіп, Quia vir reprobus энциклопедиясын жариялады, ал Михайл оған 1330 жылдың 25 қарашасындағы Ad perpetuam rei memoriam innotescat quod ego, Fr. Михаил және Christianæ fidei fundamentum арқылы жауап берді, онда ол Папаны Ad Conditorem Canonum, Cum inter nonnullos және Quia quorumdam бұйрықтарындағы дінсіздікке кінәлады. Осы және Litteras plurium magistrorum, Teste Solomone еңбектері, Михайл өзінің қорғаны үшін жазған, Уильям Окхэмнің Диалогында кездеседі.
Кейінгі өмірі
Перпиньяндық капитул (25 сәуір 1331 жыл) оны орденнен қуды да, мәңгілік түрмеге кесуге үкім шығарды. Ол өмірінің соңына дейін евангелистік кедейлік туралы өз түсінігі үшін күресіп, 1338 жылы Иоанн XXII-нің орнына келген Бенедикт XII-ге қарсы апелляция жасады. Ол Мюнхенде қайтыс болды және Францискан монастырындағы Барфуссеркирхе шіркеуіне жерленді. 1359 жылы ол толыққанды ақталды.
Мәдени сілтемелер
Михайло Цезенский – Умберто Эконың "Гүлдің аты" романындағы тарихи тұлғалардың бірі. Оның өмірінен көп нәрсе негізгі кейіпкерлер Уильям Баскервилл мен Адсо арасындағы сөйлесулер арқылы айтылады.