Жаңа мәдени ортаға бейімделу процесі

Кіріспе

Жаңа мәдени ортаға бейімделу

Аккультурация – екі мәдениеттің тепе-теңдігінен туындайтын әлеуметтік, психологиялық және мәдени өзгерістер процесі, бұл қоғамның басым мәдениетіне бейімделуді қамтиды. Аккультурация – жаңа мәдениетке орналасу немесе басқа мәдениеттің біреуге әкелінуі нәтижесінде жеке адамның жаңа мәдени ортаны қабылдауы, игеруі және оған бейімделуі. Әртүрлі мәдениет өкілдері жаңа, кең таралған мәдениетке өздерін қосуға тырысады, оның дәстүрлері сияқты мәдени ерекшеліктеріне қатысады, бірақ бастапқы мәдени құндылықтары мен дәстүрлерін сақтайды. Аккультурацияның әсерін басым мәдениетті ұстанатындарда да, оған сіңісіп жатқандарда да көруге болады. Топ деңгейінде аккультурация мәдениет, діни тәжірибе, денсаулық сақтау және басқа да әлеуметтік институттардағы өзгерістерге әкеледі. Сондай-ақ, жаңа мәдениетке енгендердің тамағы, киімі және тілінде де маңызды өзгерістер болады. Жеке деңгейде аккультурация процесі – шетелде туған адамдардың қабылдаушы мәдениеттің құндылықтарын, әдет-ғұрыптарын, нормаларын, мәдени көзқарастарын және мінез-құлқын үйрену арқылы әлеуметтену процесі. Бұл процесс күнделікті мінез-құлықтағы өзгерістермен, сондай-ақ психологиялық және физикалық денсаулықтағы көптеген өзгерістермен байланысты. Энкультурация – бірінші мәдениетті үйрену процесін сипаттаса, аккультурацияны екінші мәдениетті үйрену деп қарастыруға болады. Қазіргі қоғамдағы қалыпты жағдайларда аккультурация процесі әдетте бірнеше ұрпақ бойы созылады. Физикалық күш аккультурацияның кейбір жағдайларында оның жылдамдауына себеп болуы мүмкін, бірақ бұл процестің негізгі факторы емес. Көбінесе бұл процесс әлеуметтік қысым немесе үнемі қабылдаушы мәдениетке ұшырау арқылы жүреді. Әр түрлі ғылым салаларындағы ғалымдар аккультурация туралы 100-ден астам теория ұсынды. Психология, антропология және социология салаларындағы зерттеулердің нәтижесінде аккультурация процесінің элементтерін сипаттау үшін көптеген теориялар мен анықтамалар пайда болды. Мәдениетке бейімделудің екі жақты өзгеріс процесі екенін көрсететін анықтамалар мен дәлелдерге қарамастан, зерттеулер мен теориялар негізінен иммигранттар, босқындар және жергілікті халықтар сияқты азшылықтардың басым көпшілікпен байланысқа түсуіне жауап ретінде жасаған бейімделулеріне назар аударды. Қазіргі зерттеулер аккультурацияның әртүрлі стратегияларын, аккультурациядағы өзгерістердің жеке адамдарға қалай әсер ететінін және осы процесті жеңілдету үшін қолданылатын шараларға бағытталған.

Acculturation is a process of social, psychological, and cultural change that stems from the balancing of two cultures while adapting to the prevailing culture of the society. Acculturation is a process in which an individual adopts, acquires and adjusts to a new cultural environment as a result of being placed into a new culture, or when another culture is brought to someone. Individuals of a differing culture try to incorporate themselves into the new more prevalent culture by participating in aspects of the more prevalent culture, such as their traditions, but still hold onto their original cultural values and traditions. The effects of acculturation can be seen at multiple levels in both the devotee of the prevailing culture and those who are assimilating into the culture. At this group level, acculturation often results in changes to culture, religious practices, health care, and other social institutions. There are also significant ramifications on the food, clothing, and language of those becoming introduced to the overarching culture. At the individual level, the process of acculturation refers to the socialization process by which foreign born individuals blend the values, customs, norms, cultural attitudes, and behaviors of the overarching host culture. This process has been linked to changes in daily behaviour, as well as numerous changes in psychological and physical well being. As enculturation is used to describe the process of first culture learning, acculturation can be thought of as second culture learning. Under normal circumstances that are seen commonly in today's society, the process of acculturation normally occurs over a large span of time throughout a few generations. Physical force can be seen in some instances of acculturation, which can cause it to occur more rapidly, but it is not a main component of the process. More commonly, the process occurs through social pressure or constant exposure to the more prevalent host culture. Scholars in different disciplines have developed more than 100 different theories of acculturation, As it has been approached at different times from the fields of psychology, anthropology, and sociology, numerous theories and definitions have emerged to describe elements of the acculturative process. Despite definitions and evidence that acculturation entails a two way process of change, research and theory have primarily focused on the adjustments and adaptations made by minorities such as immigrants, refugees, and indigenous people in response to their contact with the dominant majority. Contemporary research has primarily focused on different strategies of acculturation, how variations in acculturation affect individuals, and interventions to make this process easier.

Тарихи көзқарастар

Батыс өркениетінің тарихы, әсіресе Еуропа мен АҚШ тарихы, көбінесе аккультурация үлгілерімен сипатталады. Аккультурацияның ең айқын түрі – империализм, тікелей мәдени өзгерістердің ең көп кездесетін себебі. Бұл мәдени өзгерістер қарапайым болғанымен, олардың жиынтық нәтижесі мықты әрі күрделі, бастапқы мәдениет пен қабылдаушы мәдениеттің топтарына да, жеке тұлғаларына да әсер етеді. Антропологтар, тарихшылар және әлеуметтанушылар аккультурацияны, көбінесе отаршылдық контекстінде, соңғы бес ғасыр ішінде батыс еуропалық халықтардың әлемдік кеңістікте кеңеюінің нәтижесінде, басымдық тұрғысынан зерттеді. Аккультурацияның алғашқы психологиялық теориясы В.И. Томас пен Флориан Знянецкидің 1918 жылғы «Еуропа мен Америкадағы поляк шаруасы» атты еңбегінде ұсынылды. Чикагодағы поляк иммигранттарын зерттеу барысында олар үш тұлғалық типке сәйкес келетін аккультурацияның үш түрін көрсетті: богемиялық (қабылдаушы мәдениетті қабылдап, өзінің бастапқы мәдениетінен бас тарту), филистерлік (қабылдаушы мәдениетті қабылдамай, өзінің бастапқы мәдениетін сақтау) және шығармашыл тип (қабылдаушы мәдениетке бейімделіп, өзінің бастапқы мәдениетін сақтау). 1936 жылы Редфилд, Линтон және Херсковитс аккультурацияның кеңінен қолданылатын алғашқы анықтамасын берді: әртүрлі мәдениеттерге ие жеке тұлғалар тобының үнемі тікелей байланысқа түсуі нәтижесінде туындайтын құбылыстар, осы анықтама бойынша аккультурация ассимиляциядан ерекшеленеді, ол кейде аккультурацияның бір кезеңі болып табылады. Америка Құрама Штаттарында нәсілдік және мәдени интеграцияға бағытталған күш-жігер пайда болғанға дейін, ассимиляция – басым процесс болды. 1964 жылы Милтон Гордонның «Америкалық өмірде ассимиляция» атты кітабы ассимиляциялық процестің жеті сатысын сипаттап, осы тақырыптағы әдебиеттерге жол ашты. Кейіннен Янг Юн Ким Гордонның еңбегін қайта қарастырды, бірақ мәдени бейімделуді көп сатылы процесс ретінде түсіндірді. Кимнің теориясы психологиялық және әлеуметтік процестердің біртұтас сипатына және өзара функционалды жеке ортаның өзара тәуелділігіне назар аударды. Бұл көзқарас микропсихологиялық және макроәлеуметтік факторларды біріктірілген теорияға біріктірген алғашқы болғанымен, ол нәсілдік немесе этникалық интеграция емес, ассимиляцияға бағытталған. Кимнің пікірінше, ассимиляция біржолғы және «коммуникативтік құзыретті» болу үшін уақытша тұрғындар көпшілік топтың мәдениетіне сәйкес келуі керек. Гудюкст пен Кимнің (2003) айтуынша, «мәдени бейімделу процесі декультурация мен аккультурацияның үнемі өзара әрекеттесуін қамтиды, бұл бейтаныс адамдардың ассимиляция бағытында өзгеруіне әкеледі, бұл теориялық тұрғыдан мүмкін болатын бейімделудің ең жоғары деңгейі». Бұл көзқарас қатты сынға ұшырады, себебі биологиялық ғылымдағы бейімделу анықтамасы монокультураның конвергенциясы емес, жаңа өмір формаларының кездейсоқ мутациясын көрсетеді (Крамер, 2003). Гудикунст пен Кимнің адаптивтік эволюция нұсқасынан өзгеше, Эрик М. Крамер өзінің мәдени бірігу теориясын (2011, 2010, 2000а, 2011, 2012) жасады, ассимиляция, бейімделу және интеграция арасындағы нақты, түсінікті айырмашылықтарды сақтай отырып. Крамердің пікірінше, ассимиляция – бұрыннан бар формаға сәйкес келуді білдіреді. Крамердің (2000a, 2000b, 2000c, 2003, 2009, 2011) жүйелік теория мен герменевтикаға негізделген Мәдени бірігу теориясы, адам өзін-өзі қайта оқуы мүмкін емес екенін және анықтама бойынша «өсу» – бір форманың басқасына келуін талап ететін нөлдік жиынтық процесс емес, жаңа тілдер мен мәдени репертуарларды (ойлау тәсілдері, тамақ дайындау, ойын-сауық, жұмыс, құдайылық және т.б.) үйрену процесі деп санайды. Басқаша айтқанда, Крамердің пікірінше, жаңа тілді үйрену үшін бір тілді ұмытудың қажеті жоқ, сондай-ақ, би билеудің, тамақ дайындаудың, сөйлеудің және т.б. жаңа тәсілдерін үйрену үшін кім екеніңізді ұмытудың қажеті жоқ. Гудюкст пен Кимнен (2003) өзгеше, Крамер бұл тіл мен мәдениеттің араласуы когнитивтік күрделілікке, яғни мәдени репертуарлар арасында ауысу қабілетіне әкеледі деп санайды. Крамердің пікірін қарапайым ету үшін, білім алу – бұл өсу, ал емес, білімнен айырылу.

The history of Western civilization, and in particular the histories of Europe and the United States, are largely defined by patterns of acculturation. One of the most notable forms of acculturation is imperialism, the most common progenitor of direct cultural change. Although these cultural changes may seem simple, the combined results are both robust and complex, impacting both groups and individuals from the original culture and the host culture. Anthropologists, historians, and sociologists have studied acculturation with dominance almost exclusively, primarily in the context of colonialism, as a result of the expansion of western European peoples throughout the world during the past five centuries. The first psychological theory of acculturation was proposed in W. I. Thomas and Florian Znaniecki's 1918 study, The Polish Peasant in Europe and America. From studying Polish immigrants in Chicago, they illustrated three forms of acculturation corresponding to three personality types: Bohemian (adopting the host culture and abandoning their culture of origin), Philistine (failing to adopt the host culture but preserving their culture of origin), and creative type (able to adapt to the host culture while preserving their culture of origin). In 1936, Redfield, Linton, and Herskovits provided the first widely used definition of acculturation as:
Those phenomena which result when groups of individuals having different cultures come into continuous first hand contact, with subsequent changes in the original cultural patterns of either or both groups under this definition acculturation is to be distinguished from assimilation, which is at times a phase of acculturation. Long before efforts toward racial and cultural integration in the United States arose, the common process was assimilation. In 1964, Milton Gordon's book Assimilation in American Life outlined seven stages of the assimilative process, setting the stage for literature on this topic. Later, Young Yun Kim authored a reiteration of Gordon's work, but argued cross cultural adaptation as a multi staged process. Kim's theory focused on the unitary nature of psychological and social processes and the reciprocal functional personal environment interdependence. Although this view was the earliest to fuse micro psychological and macro social factors into an integrated theory, it is clearly focused on assimilation rather than racial or ethnic integration. In Kim's approach, assimilation is unilinear and the sojourner must conform to the majority group culture in order to be "communicatively competent." According to Gudykunst and Kim (2003) the "cross cultural adaptation process involves a continuous interplay of deculturation and acculturation that brings about change in strangers in the direction of assimilation, the highest degree of adaptation theoretically conceivable." This view has been heavily criticized, since the biological science definition of adaptation refers to the random mutation of new forms of life, not the convergence of a monoculture (Kramer, 2003). In contradistinction from Gudykunst and Kim's version of adaptive evolution, Eric M. Kramer developed his theory of Cultural Fusion (2011, 2010, 2000a, 2011, 2012) maintaining clear, conceptual distinctions between assimilation, adaptation, and integration. According to Kramer, assimilation involves conformity to a pre existing form. Kramer's (2000a, 2000b, 2000c, 2003, 2009, 2011) theory of Cultural Fusion, which is based on systems theory and hermeneutics, argues that it is impossible for a person to unlearn themselves and that by definition, "growth" is not a zero sum process that requires the disillusion of one form for another to come into being but rather a process of learning new languages and cultural repertoires (ways of thinking, cooking, playing, working, worshiping, and so forth). In other words, Kramer argues that one need not unlearn a language to learn a new one, nor does one have to unlearn who one is to learn new ways of dancing, cooking, talking, and so forth. Unlike Gudykunst and Kim (2003), Kramer argues that this blending of language and culture results in cognitive complexity, or the ability to switch between cultural repertoires. To put Kramer's ideas simply, learning is growth rather than unlearning.

Өлшемдік жинақтау және ажырату теориясы

Көптеген аккультурация модельдері болғанымен, ең толық модельдер өзара әрекеттесетін екі топтың топтық және жеке деңгейлеріндегі өзгерістерді ескереді. Топтық деңгейдегі аккультурацияны түсіну үшін екі мәдениет бір-бірімен байланысқа түсер алдында олардың табиғатын қарастыру қажет. Пайдалы тәсіл – Эрик Крамердің Өлшемді Жинақтау және Диссоциациялау (DAD) теориясы. Крамердің DAD теориясындағы екі негізгі қағида – герменевтика мен семиотика, олар сәйкестік, мағына, қарым-қатынас және оқытудың бәрі айырмашылықтарға немесе өзгешеліктерге байланысты екенін көрсетеді. Бұл көзқарас бойынша, толық ассимиляция жеке сәйкестік, мағына және қарым-қатынас жоқ монокультураға алып келеді. Крамердің DAD теориясы сондай-ақ, кеңінен байқалатын мәдени көріністер мен айырмашылықтарды түсіндіру үшін Жан Гебсер мен Льюис Мамфорд сияқты бірнеше ғалымдардың тұжырымдамаларын синтездейді. Крамердің теориясы мәдени айырмашылықтарды түсіндіру үшін үш қарым-қатынас стилін (идоликалық, символикалық немесе сигналикалық) анықтайды. Бұл теорияда ешбір қарым-қатынас стилі өзінен-өзі жоғары емес екенін және мәдениаралық қақтығысқа соңғы шешім ұсынылмайтынын атап өту маңызды. Керісінше, Крамер үш интеграцияланған теорияны ұсынады: Өлшемді Жинақтау және Диссоциациялау теориясы, Мәдени Бірігу теориясы және Мәдени Күштіру теориясы. Мысалы, Крамердің DAD теориясына сәйкес, идоликалық қоғамда құдайдың мүсіні – құдай, ал оны ұрлау – ауыр қылмыс. Мысалы, Үндістанда көптеген адамдар Ганеш құдайының мүсінін алу – ұрлықтан гөрі, құдайға қарсы дінсіздік деп санайды. Идоликалық шындық – күшті эмоционалдық идентификацияны қамтиды, онда киелі реликтің өзі тек қана киеліні бейнелемейді, ол – қасиетті. Ал, христиандық крест символикалық сипатқа ие, онда ол Құдайдың символы болып табылады. Соңында, сигналикалық модальдық эмоционалды емес және үнемі ажыратылған. Крамер аккультурация салдарынан әр мәдениетте болатын өзгерістерді коэволюция деп атайды. Крамер сонымен қатар бұрынғы және жаңа мәдениеттердің байланысуының сипатын қарастыратын сыртқы векторлардың қасиеттеріне де назар аударады. Крамер жеке немесе топтық аккультурациялық процестердегі айырмашылықтарға сілтеме жасау үшін «өзара әрекеттесу әлеуеті» деген сөз тіркесін қолданады. Мысалы, адам иммигрант ретінде немесе босқын ретінде келсе, аккультурация процесі айтарлықтай өзгеше болады. Бұдан әрі, бұл идея жаңа келгенге қабылдаушы мәдениеттің қаншалықты ынталы екенін, жаңа келгеннің қабылдаушымен қарым-қатынас жасауы және оны тануы қаншалықты оңай екенін, сондай-ақ бұл қарым-қатынас жаңа келгенге де, қабылдаушыға да қалай әсер ететінін қамтиды.

Although numerous models of acculturation exist, the most complete models take into consideration the changes occurring at the group and individual levels of both interacting groups. To understand acculturation at the group level, one must first look at the nature of both cultures before coming into contact with one another. A useful approach is Eric Kramer's theory of Dimensional Accrual and Dissociation (DAD). Two fundamental premises in Kramer's DAD theory are the concepts of hermeneutics and semiotics, which infer that identity, meaning, communication, and learning all depend on differences or variance. According to this view, total assimilation would result in a monoculture void of personal identity, meaning, and communication. Kramer's DAD theory also utilizes concepts from several scholars, most notably Jean Gebser and Lewis Mumford, to synthesize explanations of widely observed cultural expressions and differences. Kramer's theory identifies three communication styles (idolic, symbolic, or signalic ) in order to explain cultural differences. It is important to note that in this theory, no single mode of communication is inherently superior, and no final solution to intercultural conflict is suggested. Instead, Kramer puts forth three integrated theories: the theory Dimensional Accrual and Dissociation, the Cultural Fusion Theory and the Cultural Churning Theory. For instance, according to Kramer's DAD theory, a statue of a god in an idolic community is god, and stealing it is a highly punishable offense. For example, many people in India believe that statues of the god Ganesh – to take such a statue/god from its temple is more than theft, it is blasphemy. Idolic reality involves strong emotional identification, where a holy relic does not simply symbolize the sacred, it is sacred. By contrast, a Christian crucifix follows a symbolic nature, where it represents a symbol of God. Lastly, the signalic modality is far less emotional and increasingly dissociated. Kramer refers to changes in each culture due to acculturation as co evolution. Kramer also addresses what he calls the qualities of out vectors which address the nature in which the former and new cultures make contact. Kramer uses the phrase "interaction potential" to refer to differences in individual or group acculturative processes. For example, the process of acculturation is markedly different if one is entering the host as an immigrant or as a refugee. Moreover, this idea encapsulates the importance of how receptive a host culture is to the newcomer, how easy is it for the newcomer to interact with and get to know the host, and how this interaction affects both the newcomer and the host.

Төрт түрлі модельдер

Төрт еселік модель – аккультурация стратегияларын екі өлшем бойынша жіктеуге мүмкіндік беретін билинеарлық модель. Бірінші өлшем жеке адамның өзінің азшылық немесе туған мәдениетін сақтауын немесе қабылдамауын қамтиды (яғни, «Өзінің жеке ерекшеліктері мен мәдени сипаттамаларын сақтау бағалы деп есептеледі ме?»), ал екінші өлшем үстемдік ететін топтың немесе қабылдаушы мәдениеттің қабылдануын немесе қабылдамауын қарастырады («Үлкен қоғаммен қарым-қатынас жасау бағалы деп есептеледі ме?»). Осыдан төрт аккультурация стратегиясы пайда болады. Ассимиляция – адамдардың бастапқы мәдениетінен гөрі үстемдік ететін немесе қабылдаушы мәдениеттің мәдени нормаларын қабылдауы. Кейде бұл үкіметтер тарапынан күштеп жүзеге асырылады. Бөліну – адамдардың үстемдік ететін немесе қабылдаушы мәдениетті өздерінің туған мәдениетін сақтау үшін қабылдамауы. Бөліну көбінесе этникалық анклавтарға көшіп бару арқылы жеңілдетіледі. Интеграция – адамдардың өздерінің туған мәдениетін сақтай отырып, үстемдік ететін немесе қабылдаушы мәдениеттің мәдени нормаларын қабылдауы. Интеграция екі мәдениеттілікке алып келеді және көбінесе осымен синоним болып табылады. Маргинализация – адамдардың өздерінің туған мәдениетін де, үстемдік ететін қабылдаушы мәдениетті де қабылдамауы. Зерттеулер көрсеткендей, жеке адамдардың аккультурация стратегиясы жеке және қоғамдық өмір салаларында өзгеше болуы мүмкін. Мысалы, жеке адам жеке өмірінде үстемдік ететін мәдениеттің құндылықтары мен нормаларын қабылдамауы мүмкін (бөліну), ал өмірінің қоғамдық жағында үстемдік ететін мәдениетке бейімделуі мүмкін (яғни, интеграция немесе ассимиляция).

Аккультурация стратегиясының болжаушылары

Иммигранттардың жеке көзқарастарын сипаттау үшін қолданылатын төрт модель, үлкен қоғамның топтық күтулерін және топтардың қалай бейімделуі керектігін сипаттау үшін қолданылатын модельдермен параллель. Бірлескен және біртекті мәдениетті қолдайтын «қорыту қазандығы» (melting pot) қоғамында ассимиляция қолдау көрсетілетін бейімделу стратегиясы болып табылады. Адамдардың күнделікті өмірде нәсілдік, этникалық және/немесе діни топтарға бөлінетін сегрегациялық қоғамдарда бөліну стратегиясы қолдауға ие. Көпмәдениетті қоғамда, онда бірнеше мәдениет қабылданып, бағаланады, адамдар интеграциялық тәсілмен бейімделуге ынталандырылады. Мәдениеттен шеттетуге баса назар аудалатын қоғамдарда адамдар көбінесе шеттетудің маргинализация стратегиясын қабылдайды. Аккультурацияға қатысты көзқарас, демек қол жетімді аккультурация стратегияларының кеңдігі уақыт өте келе тұрақты болған жоқ. Мысалы, Америка тарихының көп бөлігінде саясат пен көзқарастар негізінен еуропалық иммигранттар үшін бір жолмен ассимиляция күтіліп, орнатылған этникалық иерархияларға негізделген. Мәдени плюрализмнің түсінігі 20 ғасырдың басынан бері болғанымен, көпмәдениеттілікті мойындау және оны қолдау Америкада 1980 жылдарға дейін кеңінен танылмады. Сепаратизмді бүгінде Амиш пен Гуттер сияқты тәуелсіз діни қауымдастықтарда көруге болады. Жақын қоршаған орта да әртүрлі аккультурация стратегияларының қолжетімділігіне, артықшылықтарына және таңдалуына әсер етеді. Адамдар қоғамның тең емес сегменттеріне көшіп келгенде, экономикалық және этникалық иерархияда төменгі жатқан аймақтарға көшіп келгендер шектеулі әлеуметтік мобильділікке және кемсітілген қауымдастыққа мүшелікке тап болуы мүмкін. Бұл «сегменттелген ассимиляция» теориясымен түсіндіріледі, ол қабылдаушы елдің қоғамының әртүрлі сегменттерінің мәдениетіне иммигранттардың жеке тұлғалары немесе топтарының ассимиляциялану жағдайын сипаттау үшін қолданылады. Жоғары, орта немесе төменгі тапқа өту нәтижесі көбінесе соңғы буынның әлеуметтік-экономикалық жағдайымен анықталады. 13 иммиграцияны қабылдайтын елдегі иммигранттарды қамтитын кең ауқымды зерттеуде дискриминацияға ұшыраудың иммигранттардың этникалық мәдениетін сақтауымен байланысы болды. Басқаша айтқанда, өздерінің мәдени құндылықтары мен дәстүрлерін сақтап қалған иммигранттар өз мәдениетін тастағандарға қарағанда дискриминацияға ұшырау ықтималдығы жоғары. Сонымен қатар, зерттеулер иммигранттардың аккультурация стратегиялары мен тәжірибесіне қабылдаушы қоғам мүшелерінің аккультурацияға қатысты пікірлерінің маңызды әсер ететінін көрсетті. Топтар арасындағы және этникалық байланыс деңгейі де топтар арасындағы аккультурацияға, азшылық топтардың көптілді және көпмәдениетті сақталуын қолдауға, сондай-ақ көпмәдениеттілікке ашықтыққа әсер етеді. Басқа топтарды түсінуді арттыру, эмпатияны дамыту, қауымдастықты нығайту, әлеуметтік қашықтықты және преюдисті азайту, оң ниеттер мен мінез-құлықты қалыптастыру топтар арасындағы байланыс арқылы этникалық және мәдени қарым-қатынастарды жақсартуға көмектеседі. Көптеген адамдар өмірінің әртүрлі салаларындағы идеалдық және таңдалған аккультурация стратегияларында айырмашылық көрсетеді. Мысалы, иммигранттар үшін саясат пен үкіметке қатысты қабылдаушы қоғамның көзқарастарына бейімделу, дін, принциптер, құндылықтар мен әдет-ғұрыптарға қатысты жаңа көзқарастарға бейімделуге қарағанда көбінесе оңай және қажет.

The fourfold models used to describe individual attitudes of immigrants parallel models used to describe group expectations of the larger society and how groups should acculturate. In a melting pot society, in which a harmonious and homogenous culture is promoted, assimilation is the endorsed acculturation strategy. In segregationist societies, in which humans are separated into racial, ethnic and/or religious groups in daily life, a separation acculturation strategy is endorsed. In a multiculturalist society, in which multiple cultures are accepted and appreciated, individuals are encouraged to adopt an integrationist approach to acculturation. In societies where cultural exclusion is promoted, individuals often adopt marginalization strategies of acculturation. Attitudes towards acculturation, and thus the range of acculturation strategies available, have not been consistent over time. For example, for most of American history, policies and attitudes have been based around established ethnic hierarchies with an expectation of one way assimilation for predominantly White European immigrants. Although the notion of cultural pluralism has existed since the early 20th century, the recognition and promotion of multiculturalism did not become prominent in America until the 1980s. Separatism can still be seen today in autonomous religious communities such as the Amish and the Hutterites. Immediate environment also impacts the availability, advantage, and selection of different acculturation strategies. As individuals immigrate to unequal segments of society, immigrants to areas lower on economic and ethnic hierarchies may encounter limited social mobility and membership to a disadvantaged community. It can be explained by the theory of Segmented Assimilation, which is used to describe the situation when immigrants individuals or groups assimilate to the culture of different segments of the society of the host country. The outcome of whether entering the upper class, middle class, or lower class is largely determined by the socioeconomic status of the last generation. On a broad scale study, involving immigrants in 13 immigration receiving countries, the experience of discrimination was positively related to the maintenance of the immigrants' ethnic culture. In other words, immigrants that maintain their cultural practices and values are more likely to be discriminated against than those whom abandon their culture. Further research has also identified that the acculturation strategies and experiences of immigrants can be significantly influenced by the acculturation preferences of the members of the host society. The degree of intergroup and interethnic contact has also been shown to influence acculturation preferences between groups, support for multilingual and multicultural maintenance of minority groups, and openness towards multiculturalism. Enhancing understanding of out groups, nurturing empathy, fostering community, minimizing social distance and prejudice, and shaping positive intentions and behaviors contribute to improved interethnic and intercultural relations through intergroup contact. Most individuals show variation in both their ideal and chosen acculturation strategies across different domains of their lives. For example, among immigrants, it is often easier and more desired to acculturate to their host society's attitudes towards politics and government, than it is to acculturate to new attitudes about religion, principles, values, and customs.

Ақыл-ой қоңырауының механизмі

Ақыл-көмекейдің сіңіру механизмі мәдени құндылықтарды ақпаратты қабылдау және тарату процестері арқылы мәдениетке бейімделуді түсіндіреді. Ол әр адамның санасы (немесе негізгі құндылықтар жиынтығы) оның ойлауы мен мінез-құлқына әсер ететінін, ал адамның мәдениетке бейімделуі оның негізгі мәдени құндылықтары өзгеретін кезде жүзеге асады деп санайды. Егер адам жаңа мәдени құндылықтармен танысып, оларды жеке пайдалы деп санаса, онда ол оларды қабылдап, санасына енгізіп, тіпті негізгі мәдени құндылықтарын ауыстыруы мүмкін. Дегенмен, жаңа және қалыптасқан құндылықтар қақтығысқа келген жағдайда, міндетті түрде әлсіз (немесе жеке құндылығы аз) құндылықтар қабылданып алынбайды, олар бірге қатар өмір сүріп, адамның ойлауы мен мінез-құлқына әсер ете алады. Бұл құбылысты мәдени қосымшалық деп атауға болады. Бұл механизм табиғи және әлеуметтік заңдармен расталып, ақыл-көмекей теориясында толыққанды зерттелген.

Мәдениеттік стресс

Әлемдегі көші-қон ағыны аккультурацияға ғылыми қызығушылықты күшейтті, сондай-ақ оның стресс деңгейін, денсаулық сақтауға қолжетімділікті және денсаулыққа қатысты көзқарастарды өзгерту арқылы денсаулыққа қалай әсер ететінін зерттеуге мүмкіндік берді. Аккультуралық стресс – иммигранттардың аккультурация процесінде туындаған стресске реакциясы. Бұл депрессия, есірткіге тәуелділік және басқа да психикалық және физикалық бейімдемеушілік түрлеріне әкелуі мүмкін. Аккультурацияның нәтижесінде туындайтын стресс көптеген иммигранттар тобының аккультурациясын зерттеген феноменологиялық зерттеулерде кеңінен талданды. Бұл зерттеулер аккультурацияның "дене күшінің үнемі жұмсалуын қажет ететін шаршатушы тәжірибе" екенін, сондай-ақ ол "жеке және отбасылық күш-жігер" екенін көрсетті, оның ішінде "тілдік кедергілердің еңсерілмейтін болуынан туындаған жалғыздық" та бар. Дегенмен, кейбір адамдар аккультурация процесінде "қарым-қатынастарда қолдау мен қорғаныс табу" және "біліктілігі артып, өзін жақсы сезіну" туралы айтады. Мұндай айырмашылықтар иммигранттың жасына, туған елінен қалай шыққандығына, сондай-ақ бастапқы және қабылдаушы мәдениеттердің оған қалай қатысуына байланысты болуы мүмкін. Жақындағы зерттеулер құжатталған мексикалық-американдық иммигранттар мен құжатталмаған мексикалық-американдық иммигранттардың аккультурация процестерін салыстырып, олардың тәжірибелері мен аккультуралық стресс деңгейлерінде маңызды айырмашылықтарды анықтады. Екі топ мексикалық-американдық иммигранттар да қабылдаушы (американдықтар) тарапынан депрессия мен кемсітушілікке ұшырау қаупіне тап болды, бірақ құжатталмаған мексикалық-американдық иммигранттар өз этникалық тобынан (мексикалықтардан) заңсыз статусы үшін кемсітушілікке, жаушылыққа және шеттетуге де ұшырады. Бұл зерттеулер аккультуралық стрестің күрделілігін, денсаулық сақтау нәтижелерінің әртүрлілігін және әлеуетті немесе нақты денсаулық сақтау нәтижелерін талқылау кезінде жалпылама сөйлеуден гөрі ерекшеліктерді ескеру қажеттігін көрсетеді. Зерттеушілер осы саладағы тағы бір қиындықтарды анықтады, оларға зерттеу деректерінде бірнеше этникалық топтарды біріктіру немесе этникалық топты дұрыс анықтамау кіреді. Мұндай жалпыламалаулар орын алғанда, адамның немесе топтың аккультурация немесе аккультуралық стресс тәжірибесінің нюанстары мен ерекшеліктері жоғалуы немесе бұрмалануы мүмкін. Мысалы, осы тақырыптағы көптеген ғылыми еңбектер АҚШ халық санағының деректерін пайдаланады. Халық санағы араб американдықтарын еуропалықтар немесе "ақтар" деп қате жіктейді. Кейбір зерттеушілер білім, әлеуметтік қолдау, жұмыс мүмкіндіктеріне үміт, қаржылық ресурстар, отбасылық байланыс, дәстүрлі мәдени құндылықтарды сақтау және жоғары әлеуметтік-экономикалық жағдай (SES) аккультуралық стреске қарсы қорғаныс немесе делдалдық факторлар ретінде әрекет етеді деп санайды. Алдыңғы зерттеулер білімнің жетіспеуі, төмен SES және толық жұмыспен қамтылмауы аккультуралық стресті күшейтетінін көрсетті. Мәдени алмасу ұзақ уақыт бойы тікелей қарым-қатынас арқылы немесе мәдени меншіктеу немесе мәдени империализм арқылы жылдамдатылуы мүмкін. Мәдени меншіктеу – бір мәдениеттің белгілі бір элементтерін басқа мәдени топтың мүшелері қабылдауы. Бұл киім, сән-салтанат, өнер, дін, тіл немесе мінез-құлық сияқты түрлерді қамтуы мүмкін. Бұл элементтер әдетте қолданыстағы мәдениетке импортталады және бастапқы мәдени контекстінен өзгеше мағынаға ие болуы немесе оның нәзік тұстарын жоғалтуы мүмкін. Осы себепті, ақша табу үшін мәдени меншіктеуді пайдалану көбінесе теріс қабылданады және кейде "мәдени ұрлық" деп аталады. Мәдени империализм – бір ұлттың мәдениетін немесе тілін екінші ұлтқа таңу практикасы, әдетте ассимиляция аккультурацияның басым стратегиясы болып табылатын жағдайларда кездеседі. Мәдени империализм белсенді, ресми саясат немесе мәдени үстемдікке қатысты жалпы көзқарас түрінде болуы мүмкін.

The large flux of migrants around the world has sparked scholarly interest in acculturation, and how it can specifically affect health by altering levels of stress, access to health resources, and attitudes towards health. Acculturative stress refers to the stress response of immigrants in response to their experiences of acculturation. depression, substance abuse, and other forms of mental and physical maladaptation. Stress caused by acculturation has been heavily documented in phenomenological research on the acculturation of a large variety of immigrants. This research has shown that acculturation is a "fatiguing experience requiring a constant stream of bodily energy," and is both an "individual and familial endeavor" involving "enduring loneliness caused by seemingly insurmountable language barriers". However, some individuals also report "finding relief and protection in relationships" and "feeling worse and then feeling better about oneself with increased competencies" during the acculturative process. Again, these differences can be attributed to the age of the immigrant, the manner in which an immigrant exited their home country, and how the immigrant is received by both the original and host cultures. Recent research has compared the acculturative processes of documented Mexican American immigrants and undocumented Mexican American immigrants and found significant differences in their experiences and levels of acculturative stress. Both groups of Mexican American immigrants faced similar risks for depression and discrimination from the host (Americans), but the undocumented group of Mexican American immigrants also faced discrimination, hostility, and exclusion by their own ethnic group (Mexicans) because of their unauthorized legal status. These studies highlight the complexities of acculturative stress, the degree of variability in health outcomes, and the need for specificity over generalizations when discussing potential or actual health outcomes. Researchers recently uncovered another layer of complications in this field, where survey data has either combined several ethnic groups together or has labeled an ethnic group incorrectly. When these generalizations occur, nuances and subtleties about a person or group's experience of acculturation or acculturative stress can be diluted or lost. For example, much of the scholarly literature on this topic uses U. S. Census data. The Census incorrectly labels Arab Americans as Caucasian or "White". Some researchers argue that education, social support, hopefulness about employment opportunities, financial resources, family cohesion, maintenance of traditional cultural values, and high socioeconomic status (SES) serve as protections or mediators against acculturative stress. Previous work shows that limited education, low SES, and underemployment all increase acculturative stress. Cultural exchange can either occur naturally through extended contact, or more quickly though cultural appropriation or cultural imperialism. Cultural appropriation is the adoption of some specific elements of one culture by members a different cultural group. It can include the introduction of forms of dress or personal adornment, music and art, religion, language, or behavior. These elements are typically imported into the existing culture, and may have wildly different meanings or lack the subtleties of their original cultural context. Because of this, cultural appropriation for monetary gain is typically viewed negatively, and has sometimes been called "cultural theft". Cultural imperialism is the practice of promoting the culture or language of one nation in another, usually occurring in situations in which assimilation is the dominant strategy of acculturation. Cultural imperialism can take the form of an active, formal policy or a general attitude regarding cultural superiority.

Тіл

Кейбір жағдайларда мәдени сіңірудің нәтижесінде басқа елдің тілі қабылданып, уақыт өте келе жаңа, ерекше тілге айналады. Мысалы, қытай тілінің жазба түрі – Ханзи, жақын орналасқан басқа мәдениеттер тарапынан бейімделіп, өзгертілген, оның ішінде: Жапонияда (канжи түрінде), Кореяда (ханжа түрінде) және Вьетнамда (тьы хан түрінде). Көбінесе этникалық азшылық ретінде өмір сүрген еврейлер, өмір сүрген елдердің ортақ тілдерінен туындаған ерекше тілдерді дамытты (мысалы, жоғары неміс тілінен – идиш, ал ескі испан тілінен – ладино). Тілге мәдени сіңірудің тағы бір кең таралған әсері – пиджин тілдерінің қалыптасуы. Пиджин – әртүрлі мәдениеттердің өкілдері арасындағы байланысты жеңілдету үшін пайда болған, әдетте сауда немесе отаршылдық жағдайында дамитын аралас тіл. Мысалы, пиджин ағылшын тілі – ағылшын тілінің басқа мәдениеттің тілімен араластырылған, қарапайымдатылған түрі. Кейбір пиджин тілдері креол тілдеріне айналуы мүмкін, олар ана тілі ретінде қолданылады. Тіл мәдени мұрада маңызды рөл атқарады, топтық ұлттық ерекшеліктің негізі болып табылады және тілдер арасындағы байланыс кезінде мәдениетті тарату құралы ретінде қызмет етеді. Тілді мәдени сіңіру стратегиялары, көзқарастар және жеке ерекшеліктер екі/көп тілді контексте тілдердің әлеуметтік-тілдік дамуына да ықпал етеді.

Тағам

Тағамдық әдеттер мен тағамды тұтыну мәдениетке бейімденудің әртүрлі деңгейлерінде әсер етеді. Зерттеулер көрсеткендей, тамақтану әдеттері құпиялы, жеке орында сақталады және өзгерістері баяу болады. Жаңа тағамдарды тұтыну жергілікті ингредиенттердің қолжетімділігіне, ыңғайлылығына және бағасына байланысты; сондықтан дереу өзгеріс болуы мүмкін. Тағам мәдениетіне бейімденудің құрамдас бөліктеріне тағам дайындау, ұсыну және жеу кіреді. Әр мәдениетте тағам дайындау, дастарқанға қою және жеудің әртүрлі жолдары бар. Егер адам белгілі бір уақыт бойы басқа мәдениетке ұшыраса, ол "қонақ" мәдениетінің тағамдық салттарын қабылдап, оларды өзінің әдеттерімен үйлестіруге бейім. Мұндай жағдайларда мәдениетке бейімдену жалпы тағам туралы білімге, яғни әртүрлі мәдениеттердің дәстүрлі тағамдарының ерекшеліктерін білуге, бұқаралық ақпарат құралдарына және әлеуметтік байланысқа байланысты жүзеге асады. Бұл әртүрлі мәдениеттердің бір-бірімен танысуына және кейбір элементтердің өзара байланысуына, сондай-ақ әр мәдениет өкілдері үшін олардың қабылдануына мүмкіндік береді.

Анықтамалар

Антропологтар мәдени сіңірудің топтық және жеке деңгейлері арасында семантикалық айырмашылық жасайды. Мұндай жағдайларда, жеке адамның шетелдік мәдениетке сіңуін анықтау үшін "транскультурация" термині қолданылады, бұл үдеріс көрінетін әсері аз, шағын ауқымда жүреді. Осы айырмашылықты жасайтын ғалымдар "мәдени сіңіру" терминін тек кең ауқымды мәдени өзгерістерді қарастыру үшін ғана пайдаланады. Демек, мәдени сіңіру – көшіп келгендердің жаңа ортаның нормалары мен құндылықтары туралы жаңа ақпарат алып, оларға сәйкес мінез-құлқын өзгерту процесі.

Ұсынылған үлгілер

Зерттеулер көбінесе интеграциялық аккультурация моделінің ең жағымды психологиялық нәтижелерге, ал маргинализацияның ең жағымсыз нәтижелерге алып келетінін көрсетті. Джон У. Берридің 2006 жылы 13 елден келген 7997 иммигрант жасөспірімді қамтыған зерттеуінде иммигрант ұлдардың иммигрант қыздарға қарағанда психологиялық бейімделуі шамалы жақсы екені анықталды. Жалпы алғанда, интеграциялық профильдегі иммигранттар басқа профильдегілерге қарағанда жақсырақ бейімделген болып табылды. Қолданылған дискриминация сезімі психологиялық және әлеуметтік-мәдени бейімделумен кері байланысты болды. Бұл нәтижелердегі айырмашылықтарды әртүрлі факторлар түсіндіре алады, соның ішінде өзара әрекеттесетін екі мәдениеттің қаншалықты ерекшеленетіні және интеграцияның қиындық деңгейі (бикультуралық үлкендік интеграциясы). Осы факторлардың кейбірі аккультурацияға қатысты жалпылама мәлімдемелердің сәтті бейімделуді болжауда жеткіліксіз екенін түсіндіреді. Бұл саладағы зерттеулер кеңейген сайын, бір зерттеу маргинализацияны бейімделудің тиімсіз стратегиясы ретінде анықтады.

Типологиялық тәсіл

Бірнеше теоретиктер аккультурацияның төрт түрлі моделі болжамдық жарамдылыққа ие болу үшін тым қарапайым деп мәлімдеген. Мұндай модельдерге қатысты жиі айтылатын сын-тегеуріндердің бірі – адамдардың көбінесе төрт санаттың ешқайсысына нақты түрде жатпайтыны, сондай-ақ маргинализация аккультурация стратегиясының іс жүзінде қолданылуына дәлелдердің өте аз болуы. Бұған қоса, аккультурацияның екі жақты сипаты екі топ мәдени алмасуға қатысқанда аккультурация стратегиясының 16 мүмкін комбинациясы болатынын білдіреді (мысалы, ассимиляциялық қабылдаушы мәдениетте интеграциялық көзқарастағы адам). Зерттеулерге сәйкес, төрт түрлі аккультурация моделіне тағы бір қарсылық – адамдардың өзіндік қабылдау қабілеті төмендеп, басқа мәдениеттерді сіңіруге немесе өзінің мәдени мұрасын сақтауға бейімділік танытпауы. Аккультурация ұғымын қайта қарастыру. Интерактивті аккультурация моделі – типтік тәсілге ұсынылған баламалардың бірі. Ол аккультурация процесін мемлекеттік саясат аясында және қабылдаушы қоғам мен иммигранттардың аккультурациялық бағыттарының динамикалық өзара әрекеттесуі арқылы түсіндіруге тырысады.