Кіріспе

Португалия королі 1357–1367 жылдары. Педро I (португалша: Pedro I, ˈpeðɾu; 8 сәуір 1320 – 18 қаңтар 1367), әділ (o Justiceiro) немесе қатыгез (o Cruel) атымен белгілі, 1357 жылдан өліміне дейін Португалия королі болды.

Ерте өмір

1320 жылдың 8 сәуірінде Коимбрада дүниеге келген Петр Португалияның Афонсуы мен оның әйелі Беатрисаның бесінші баласы еді. Оның алты бауыр-қарындасының ішінде тек екеуі – Мария мен Элеонора ғана нәрестелік шақты өткерді. Алты жасқа келгенде, әкесі таққа отырғаннан кейін, Петрге алты адамнан тұратын қарамақтандырылған топ берілді, оның ішінде оның үй иесі және ұстазы Лопо Фернандес Пачеко да болды.

Бірінші неке

1327 жылдың қазан айында Петр мен Кастилияның Санчо IV-нің немересі Бланш, Петрдің қарындасы Мария және болашақ Кастилияның Альфонсо XI-нің неке шарты талқыланды. Петр мен Бланш екеуі де кәмелетке толмағандықтан, некеге кешіктірілді. Бланш үйлену жасына келгенге дейін Португалияға жіберілді, онда сегіз жыл тұрды. Фернау Лопес жазған Португалияның Педро I жылнамасында айтылғандай, ол онда болған кезде аурудың белгілері мен «ақыл-естің кемістіктері» пайда бола бастады, бұл оны некеге және бала тууға жарамсыз етті. Оны дәрігерлер қарады, соның ішінде Альфонсо XI жібергендер де, оның әлсіз психикалық денсаулығы мен қабілетсіздігін растады. «Инфанте Педроның бас тартуы және донья Бланканың айқын психикалық ауруы» салдарынан жоспарланған неке так бірде болған жоқ.

Неке

1328 жылы Петрдің үлкен әпкесі Мария Кастилияның Альфонсо XI-ге үйленді. Бірақ, үйленгеннен кейін көп ұзамай Альфонсо әдемі және жаңадан жесір қалған Леонор де Гусманмен ұзаққа созылған махаббат ойнады. Мария 1334 жылы Альфонсоға ұл тауып, ол кейін Кастилияның Петрі болды, бірақ Кастилия патшасы қарым-қатынасын тоқтатудан бас тартқан соң, Мария 1335 жылы Португалияға қайтып келді. Альфонсо бұрын өзінің туысының қызы Констанса Мануэльге (Арагон королі Джеймс II-нің немересі) үйленген еді. Альфонсо Мариямен үйленуге жол ашу үшін екі жыл өткен соң, 1327 жылы некелерін жойды. Бұл оның туысы Хуан Мануэльді, Вильена князі, қуатты кастильдік аристократты ашуландырды, және Хуан Мануэль екі жыл бойы кастильдіктерге қарсы соғыс жүргізді – олар оның қызы Констансаны 1329 жылға дейін кепілде ұстады, содан кейін Овьедо епископы Иоанн дель Кампо бейбітшілікке келістірді. Ал енді қызы Марияның адалсыздығы мен жамандыққа ұшырауына ашуланған Афонсо, оның ұлы мен мұрагері Петрді Констанцаға үйлендіріп, Хуан Мануэльмен одақ құрды. 1340 жылы Португалияға келген кезде, Галицияның көрнекті әулетінің әдемі және аристократиялық қызы Инес де Кастро (Португалия және Кастилия патшалық отбасыларымен заңды емес байланысы болғанмен) оны қызметші ретінде сүйреп келді.

Әңгіме

Көп ұзамай Пётр Инэсқа ғашық болды, екеуі ұзақ уақыт бойы махаббатта болды, тіпті 1355 жылы Инэс өлтірілгенше осы қарым-қатынас жалғасты. Констанца 1349 жылы бала туған кезде тууға байланысты асқынулар салдарынан қайтыс болды. Пётрдің Инэспен болған қарым-қатынасы және оның саяси салдарлары Афонсоны Констанца қайтыс болғаннан кейін Инэсті сарайдан қууға мәжбүр етті. Пётр әкесі ұсынған ханшайымдардың ешқайсысына үйленгісі келмеді, ал король өзінің ұлына Пётрдің қалауынша Инэсқа үйленуге рұқсат бермеді. Екі ақсүйек жасырын түрде бірге өмір сүре бастады. Фернао Лопестің жылнамасына сәйкес, осы кезеңде Пётр Кастилия сарайынан қуылған Инэс ағаларына Португалияда маңызды лауазымдар берді және олар мұрагердің ең жақын кеңесшілеріне айналды. Бұл Афонсоны қатты алаңдатты. Ол өлімінен кейін елде азаматтық соғыс басталып кетпесіне, немесе Португалия тағы Кастилияның қолына өтуіне қаушады, Хуан Мануэль қызының ар-намысын қорғау үшін күрессе немесе де Кастро ағайындары әпкесін қолдаса. Пётр әкесінің бұйрығына қарамастан Инэсқа үйленгенін мәлімдеді. Оқиғаның соңында, 1355 жылы Афонсо үш адамды Инэсті іздеуге жіберіп, оны Коимбрадағы Санта-Клара-а-Велха монастырында ұстады, содан кейін оны кішкентай баласының көз алдында өлімге кестірді. Ашуға мініп, Пётр әкесіне қарсы көтерілді. Афонсо бір жыл ішінде ұлын жеңіп алды, бірақ көп ұзамай қайтыс болды, ал Пётр 1357 жылы таққа отырды. Осы махаббат оқиғасы және әке мен бала арасындағы қақтығыс жиырмадан астам операға және көптеген жазушыларға шабыт берді, олардың ішінде: Луис де Камоэстің португалиялық ұлттық эпосы «Os Lusíadas», Хиронимо Бермудестің испандық «Nise lastimosa» және «Nise laureada» (1577), Луис Велес де Гевараның «Reinar despues de morir», сондай-ақ Мэри Рассел Митфордтың «Инез де Кастро» және Генри де Монтерланттың француз драмасы «La Reine morte».

Билік

Пётр он жыл патшалық құрды, және оны көбінесе Кастилиялық немере інісімен шатастырады, өйткені олардың лақап аты бірдей болған. Фернау Лопес Петерді "Әділ" деп атады және португал патшасы әділдікті жақсы көргенін, әсіресе оны өзі іске асыруды ұнатқанын айтты. Инес өлтірушілері оның ең қатал жазасын алды: үшеуі де Кастилияға қашып кеткен, бірақ Пётр оларды өзінің немере інісі, Кастилиялық Пётрмен, Португалияда тұратын кастилиялық қашқындарға айырбастауды ұйымдастырды. Португалия патшасы 1361 жылы Перо Коэльо мен Альваро Гонсалвеске қатысты сот отырысын өткізді. Лопестің сөзіне сүйенсек, оларды Инестің өліміне кінәлі деп тапқаннан кейін, патша олардың жүректерін өзінің қолымен жыртып алды, өйткені олар оның жүрегіне ауыр соққы берген. Диого Лопес Пачеко қашып кетіп, 1393 жылы қайтыс болды. Аңыз бойынша, Пётр кейін Инестің денесін жерден шығарып, таққа отырғызып, оған қымбат киімдер мен әшекейлер кигізіп, өзінің барлық вассалдарына қайтыс болған "патшайымның" қолына сүйінуді бұйырды. Дегенмен, оқиғаның болғанына қазіргі заманғы дәлелдер өте аз; Пётр Инестің денесін Коимбрадағы оның жатқан жерінен алып, корольдік монастырьға қайта жерленген Алкобасаға жеткізді. Пётр екі қабір салдырды, олардың әрқайсысы үшін, сонда олар Соңғы Сот күнінде бір-бірін көре алады. Қабірлерде Пётр мен Инес бір-біріне қарама-қарсы тұр, ал мәрмәрге "Até o fim do mundo" ("Әлемнің соңына дейін") деген сөздер жазылған. Пётр сонымен қатар Португалияның Фердинанд I мен Жуан I-нің әкесі болды. Жуан Авис әскери орденінің магистрі болды, және ол 1383-85 жылдардағы дағдарыстан кейін Авис әулетінің негізін қалаушыға айналды.

Неке және ұрпақтар

АтауыТуған күніӨлім күніЕскермелерКонстанса Мануэль (шамамен 1318–1349; 1340 жылғы 24 тамызда үйленген)Мария6 сәуір 13421377Тортоса маркизасы, Арагондық Фернандоға үйленгендіктен.Луис13441344Сегіз күн ғана өмір сүрді.Фердинанд31 қазан 134522 қазан 1383Португалияның королі болды.Қыз (мүмкін Мария аталған)13491349Дүниеге келгеннен кейін көп ұзамай қайтыс болды.Инес де Кастро (шамамен 1325–1355; мүмкін 1354 жылы үйленген)Афонсо13501350Дүниеге келгеннен кейін көп ұзамай қайтыс болды.Джон1352шамамен 1396Порто-де-Мос, Сея және Монтелонгоның иесі, сондай-ақ Валенсия-де-Кампос герцогы. 1383–85 жылғы дағдарыс кезінде таққа талапкер болған.Денис1353шамамен 1403Вильяр Домпардо, Цифуентес, Эскалона және Альвар де Тормес иесі. 1383–85 жылғы дағдарыс кезінде таққа талапкер болған.Беатрис13541381Альбуркерк графесі, Кастилияның Санчо графына үйленген.Тереза Лоуренсо (шамамен 1330–?)Джон11 сәуір 135714 тамыз 1433Заңды ұл. Авиз орденінің үлкен магистрі. 1383–85 жылғы дағдарыстан кейін ағасы Фердинанд I-ге мұрагер болып, Португалияның 10-шы королі, Авиз үйінің бірінші королі Иоанн I болды.