Кіріспе
Исаак Ньютонның "Флюксиялар әдісі" (De Methodis Serierum et Fluxionum) – сэр Исаак Ньютонның қазіргі заманғы есептеудің (математикалық анализдің) ең алғашқы жазбаша тұжырымдамасы болып табылатын математикалық еңбек. Кітап 1671 жылы аяқталды және 1736 жылы жарық көрді.
Method of Fluxions (De Methodis Serierum et Fluxionum) is a mathematical treatise by Sir Isaac Newton which served as the earliest written formulation of modern calculus. The book was completed in 1671 and posthumously published in 1736.
Өмірбаян
Флюксия – Ньютонның туындыға берген атауы. Ол бұл әдісті 1665-1667 жылдар аралығында Лондонның Ұлы обасынан Кеймбридж университеті жабылып тұрған кезде Вулсторп Манорында жасаған. Ньютон өз жаңалығын көпке жариялауды қаламады (сондай-ақ, кейіннен Philosophiae Naturalis Principia Mathematica деп аталған еңбектері де осы кезеңде дамытылды және көп жыл бойы Ньютонның жазбаларында жасырылып жатты). Готфрид Лейбниц өзінің есептеу әдісін 1673 жылы, Ньютон дифференциалдық есептеудің негізін салғаннан кейін 7 жыл өткен соң тәуелсіз түрде жасады, бұл 1666 жылғы "флюкциялар мен ағындар әдісі" сияқты сақталған құжаттарда көрсетілген. Дегенмен, Лейбниц дифференциалдық есептеуді 1684 жылы, ал Ньютон флюксиялық белгілеу түріндегі есептеуін 1693 жылы ресми түрде жариялады, яғни Лейбниц Ньютоннан тоғыз жыл бұрын жариялаған.
Әсері
Қазіргі қолданыстағы есептеулердегі жазу тәсілі көбінесе Лейбництікі, алайда Ньютонның уақыт бойынша туындыларды көрсетуге арналған нүктелі жазуы механика және тізбектерді талдау салаларында бүгінгі күнге дейін қолданылып келеді.
Лейбницпен бәсекелестік
Ньютонның флюкциялар әдісі ресми түрде оның өлімінен кейін жарияланды, бірақ Лейбниц есептеулерді жариялағаннан кейін екі математик арасында осы есептеулерді бірінші болып кім жасағаны үшін қызыл тілдес дау туды, бұл Ньютонды флюкциялар бойынша жұмыстарын жариялауға мәжбүр етті.
Ньютонның талдауды дамытуы
Ньютонның еңбек өмірін қамтитын белгілі бір кезеңде талдау пәні математикалық қауымдастықта пікір таласына түсті. Аналитикалық әдістер көптен бері шешілмей келген мәселелерді, оның ішінде квадраттарды табу және жанасу сызықтарын анықтау сияқты мәселелерді шешуге мүмкіндік берді, бірақ осы шешімдердің дұрыстығы Евклид геометриясының синтетикалық қағидаларымен байланыстырылатыны белгілі болған жоқ. Оның орнына, талдаушылар алгебралық амалдарын негіздеу үшін шексіз кішкентай, яғни "шегі жоқ кішкентай" шамаларды қолдануға мәжбүр болды. Ньютонның математикадағы бірқатар құрдастары, мысалы Исаак Барроу, осындай әдістерге, олардың геометриялық түсіндірмесі болмағандықтан, күдіспен қарады. Ньютон өзінің ерте жұмыстарында осы шексіз шамаларды дәлелдемей-ақ қолданғанмен, кейіннен өз жұмыстарын негіздеу үшін қазіргі заманғы лимиттердің анықтамасына ұқсас нәрсені жасады.