Кіріспе
Жасанды интеллект бағдарламасы. Автоматтандырылған математик (АМ) – ең ерте табысты жаңалықтарды ашу жүйелерінің бірі. Оны Дуглас Ленат Lisp тілінде жасаған, ал 1977 жылы Ленат IJCAI Компьютерлер мен Ойлау сыйлығына ие болды. АМ қысқа Lisp бағдарламаларын жасау және өзгерту арқылы жұмыс істеді, олар математикалық ұғымдарды анықтайтын ретінде түсіндірілді; мысалы, екі тізімнің ұзындығының теңдігін тексерген бағдарлама сандық теңдік ұғымын көрсетеді деп саналды, ал екі басқа тізімнің ұзындығының көбейтіндісіне тең ұзындығы бар тізімді құрған бағдарлама көбейту ұғымын көрсетеді деп түсіндірілді. Жүйеде математикалық есептерді шешудегі математиктердің тәжірибесіне сүйенген, қай бағдарламаларды кеңейту және өзгерту керектігін анықтау үшін күрделі эвристикалық әдістер қолданылды.
The Automated Mathematician (AM) is one of the earliest successful discovery systems. It was created by Douglas Lenat in Lisp, and in 1977 led to Lenat being awarded the IJCAI Computers and Thought Award. AM worked by generating and modifying short Lisp programs which were then interpreted as defining various mathematical concepts; for example, a program that tested equality between the length of two lists was considered to represent the concept of numerical equality, while a program that produced a list whose length was the product of the lengths of two other lists was interpreted as representing the concept of multiplication. The system had elaborate heuristics for choosing which programs to extend and modify, based on the experiences of working mathematicians in solving mathematical problems.
Дау
Ленат жүйенің жүздеген "концепциялар" деп аталатын дерек құрылымдарынан, жүздеген "эвристикалық ережелерден" және қарапайым басқару ағынынан тұратындығын мәлімдеді: "АМ күн тәртібіндегі ең басты тапсырманы қайта-қайта таңдап, оны орындауға тырысады. Бұл – бүкіл басқару құрылымы!" Дегенмен, эвристикалық ережелер әрқашан жеке дерек құрылымдары ретінде көрсетілмейді; кейбіреулері басқару ағыны логикасымен өріліп жатуы керек. Кейбір ережелердің алғы шарттары тарихқа тәуелді болды немесе оларды нақты ережелер шеңберінде көрсету мүмкін болмады. Сонымен қатар, ережелердің жарияланған нұсқаларында көбінесе "Егер екі өрнек құрылымдық тұрғыдан ұқсас болса" (218-ереже) немесе "алынған мәнді басқа (өте ұқсас) мәнмен алмастыру" (129-ереже) сияқты анықталмаған терминдер кездеседі. Ақпараттың тағы бір көзі – пайдаланушы, 2-ереже арқылы: "Егер пайдаланушы жақында X-ке сілтеме жасаса, онда X-ке қатысты кез келген тапсырманың басымдығын арттырыңыз". Осылайша, шынайы жаңалықтардың көп бөлігі түсіндіруге келмейтін процедураларда жасырылған болуы мүмкін. Ленат бұл жүйенің Голдбахтың болжамын да, арифметиканың негізгі теоремасын да қайта ашқанын мәлімдеді. Кейінгі сыншылар Ленатты АМ нәтижелерін шамадан тыс интерпретациялауда айыптады. "Неге AM және Eurisko жұмыс істейді" деген мақаласында Ленат жеткілікті түрде қысқа Lisp бағдарламаларын жасайтын кез келген жүйенің нәтижелерін сыртқы бақылаушы бірдей күрделі математикалық ұғымдарды көрсететіндей түсінуі мүмкін екенін мойындады. Алайда, ол бұл қасиеттің өзі қызықты екенін және одан әрі зерттеу үшін перспективалы бағыт – қысқа кездейсоқ тізбектердің пайдалы болуы мүмкін басқа тілдерді іздеу болатынын айтты.
Орынбасары
Бұл түйсік АМ-нің ізбасары Еврисконың негізі болды, ол математикалық ұғымдарды іздеуді пайдалы эвристикаларды іздеуге бағыттап, жалпылауға тырысты.