Кіріспе

Прованс-Альп-Кот-д’Азур аймағындағы коммуна, Франция.

Сент-Мари-де-ла-Мер (sɛ̃t maʁi də la mɛʁ, сондай-ақ Ле-Сент-Мари-де-ла-Мер, әдеби мағынасы: «Теңіздің Әулие Мариялары», жергілікті жұртшылықта Ле-Сент, провансальдық окситан тілінде: Li Santi Mario de la Mar) – Францияның оңтүстігіндегі Камарг (провансальдық окситан тілінде Camarga) аймағының астанасы. Бұл коммуна Жерорта теңізі жағасындағы Буш-дю-Рон департаментінде орналасқан. Оның аумағы Франциядағы барлық коммуналардың арасында екінші орында, көршілес Арль коммунасынан ғана кіші.

География

Қала Рона өзенінің дельтасында, Пети-Рон тармағының сағасынан шығысқа қарай 1 км жерде орналасқан. Коммуна аллювиалды және батпақты жерлерді қамтиды, соның ішінде Étang de Vaccarès – үлкен лагуна да бар. Басты кәсіп – туризм. Ауыл шаруашылығы да маңызды, және шаруалар Камаргке тән жылқы мен мал өсіреді; бұқалардың бір бөлігі испан стиліндегі бұқа соғысына және қан төгілмейтін камаргуаз бәйгесіне қолданылады. Арль қаласына автобуспен баруға болады, ол 38 км қашықтықта.

Тарих

Ауылды IV ғасырда римдік географ Руфус Фест Авиенус Ра (төменде қараңыз) деп атаған. VI ғасырда Арль архиепископтығы белсенді болып, қалада балықшылардың сүйікті орны болған Сент-Мария атымен монастырь немесе шіркеу салған. Ауыл үш Марияның қайықпен келгеніне сілтеме жасай отырып, Notre Dame de Ratis (Қайықтағы Әйел Ана, Râ сөзі қайық мағынасында қолданылған) деп аталды (Дройт, 1963, 19). Кейіннен атауы Notre Dame de la Mer (Теңіз Әйелі, Мәриям Ананың синонимі) болып өзгертілді. Қазіргі Сент-Мари де-ла-Мер шіркеуі 9-12 ғасырларда бекініс және паналау орны ретінде салынған. Оны 10 км қашықтықтан көруге болады. Ішінде ауыл тұрғындары шабуылдардан қоршану үшін таза сулы құдық бар. 9 ғасырда қала Жерорта теңізінен викингтердің, кейіннен сарациндердің шабуылына ұшырады. XV ғасырда біреу Мария Клопастың және Мария Саломенің қабірлерін тапты, олар теңіз арқылы келген дегенді айтады (Мария Магдалинамен бірге). Бұл оқиғаның 500 жылдығы XX ғасырда Иоанн XXIII папасымен тойланды. 1720 жылы қала обадан аман қалды. Француз революциясы кезінде шіркеудің бір бөлігі қиратылып, тастары қайта пайдаланылды. 1838 жылы қала католик және жергілікті тарихындағы үш Марияның құрметіне Saintes Maries de la Mer деп қайта аталды. Содан аз уақыт өткен соң қажылық (төменде қараңыз) дәстүрі енгізілді. Арльге дейінгі тар теміржол 1892 жылдан 1953 жылға дейін жұмыс істеді. 1888 жылы Ван Гог теңіз және қала пейзаждарын суреттеді. ХХ ғасырдың басында қала әдеби және өнер орталығы болды, оған американдық жазушы Эрнест Хемингуэй және испан суретшісі Пикассо сияқты тұлғалар келді. Айналасы түрлі фильмдерге түсіру орны ретінде пайдаланылды. ХХ ғасырдың екінші жартысынан бастап халық саны артты. Зейнеткерлер мен демалыс үйлері балықшылар мен фермерлерді ығыстырды, сайлауларда саяси бағыт оңға қарай өзгеретін болды.

Дін

Сент-Мари-де-ла-Мер, Камаргтың батпақтарындағы ежелгі қала, Ронаның Жерорта теңізімен кездесетін жерде орналасқан. Оның аты үш Мария – француз тілінде Мари Мадлен, Мари Саломе және Мари де Клеофас – Исамен тығыз байланысты үш әйелге байланысты. Ізгі хабарларға сәйкес, олар Иса айқышқа ілінгеннен кейін үш күннен соң оның қабіріне келіп, оның қайта тірілуінің алғашқы куәгерлері болды. "De la Mer" (теңіз) деген атау ортағасырлық дәстүрден туындаған, онда Исаның қайта тірілгеннен кейін үш Мария Яһудеядағы христиандық қудалаудан қашып, теңіз арқылы қайықпен сапар шегіп, Камаргта қалған өмірін өткізіп, Францияға христиандықты әкелуге көмектескен. Магдалалық Мариям, Саломея және Клеопастың Мариямы Исаның қайта тірілуі кезіндегі бос қабірді көрген алғашқы әйелдер деп есептеледі. Иса айқышқа ілінгеннен кейін, Мариялар олардың арасында Иосиф Аримафеймен бірге Александриядан (Мысыр) кемемен жолға шықты. Француз аңызына сәйкес, олар қазіргі Францияның жағалауына жетіп, "Оппидум Ра" деп аталған бекініске келді немесе кемеден лақтырылып келді. Бұл орын "Кемедегі Анамыз" деп аталды (Ра сөзі "ratis", яғни қайық сөзінен алынған). Кейіннен атауы Нотр-Дам-де-ла-Мер болып өзгерді. 1838 жылы ол "Les Saintes Maries de la Mer" деп өзгертілді. Бүгінде Сент-Мари-де-ла-Мер, әсем романдық стильдегі шіркеуімен бірге, жазғы демалыс орыны ретінде танымал. Францияда Сент-Мари-де-ла-Мер май және қазан айларында әр Марияның мерекесіне арналған тойлармен мәшһүр. Мамырдағы мерекеге Франциядан және басқа елдерден 25 000-40 000 адамға жуық католиктер мен басқа да адамдар жиналады. Мерекенің ең қызықты сәттерінің бірі – киелі Мариялардың сүйектері сақталған сандықты салтанатты түрде алтарга түсіру және киелі Сараның мүсініне құрмет көрсету үшін криптті ашық қалдыру. Көшпенділер мен көпшілік Сара мен Сент-Маридің мүсіндерін шіркеуден жағажайға алып барып, тікелей теңізге тастайды. Дегенмен, оның кельт тегі бар деген де болжам бар.

Спорт

Арен де Сент Мари де ла Мер – танымал бұқа күресі аренасы, жаз бойы түрлі фестивальдер өткізіледі. 1988 және 2009 жылдар аралығында 8 абсолютті әлемдік желкендеу жылдамдығы рекорды орнатылған желқой каналы (Canal de Vitesse) қала сыртында жатыр. Бірінші рекорды британдық жылдамдық желқойшысы Эрик Бил 40,48 түйінмен, ал соңғысы француз желқойшысы, аңыз Антуан Альбо 2009 жылы 49,09 түйінмен тіркелген.

Белгілі тұлғалар

Винсент ван Гог 1888 жылы «Сент-Маридегі көше» сияқты бірнеше картина салды. Герман Пол 1940 жылы Франция шайқасында Францияның Германияға капитуляциясына екі күн бұрын қайтыс болды. Тори Амос Saintes Maries de la Mer қаласынан, әсіресе Магдалина Мариядан шабыттанған «Теңіз Мариялары» әнін жазды. Мик Софтли өзінің Sunrise/Streetsinger альбомында орын алған «Just Flew In On A Jet Plane» әнін жазды, онда ол «Монпельеден, цыган фестивалінен, Les Saintes Maries de la Mer қаласынан және ауылдағы шіркеуде 1000 шам Магдалина үшін жанды, 2000 жыл бұрынғы теңіз Магдалинасы үшін» деп айтады. Боб Дилан 1978 жылы өзінің 34 жасқа толған күні 1975 жылы рома фестиваліне барғанда Desire альбомына енген «One More Cup of Coffee» әнін жазғанын айтты. Швециялық суретші Цон 2018 жылы Сара Ла Калидің портретін жасады. CocoRosie тобының Сиера мен Бьянка Касади әншілері аналарының фермасында бірнеше альбом жазды.