Кіріспе

780–797 жылдар аралығында Византия императоры Константин VI (; Константин, 14 қаңтар 771 – 805 жылға дейін) – 780–797 жылдар аралығында Византия императоры болған. Император Лео IV-тің жалғыз баласы Константин 776 жылы бес жасында оның серіктес императоры болып тағайындалды және 780 жылы тоғыз жасында жалғыз император атанды. Оның анасы Ирена 790 жылға дейін регент ретінде оны басқарды, оған бас министрі Ставракий көмектесті. Константин ересек болғаннан кейін регенттік аяқталды, бірақ Ирена үкіметте белсенді рөл атқаруға тырысты. Біраз уақыт жеке билік еткеннен кейін, 792 жылы Константин анасын императрица етіп тағайындап, оны өзінің ресми серігі етті. Константин әскери жеңілістерге ұшырады және даулы шешімдер қабылдады, мысалы, адал генералы Алексий Мозеленің көзін жою және сүйіктісі Феодотамен заңсыз некеге тұру. Ұлының беделінсіздігін пайдаланып, Ирена 797 жылы Константинды тақтан түсірді, соқыр етіп түрмеге қамады және өзі жеке билікке ие болды, империяның алғашқы императрицасы атанды. Константин одан көп ұзамай қайтыс болған болуы мүмкін. Константин VI – Рим императоры ретінде толығымен мойындалған соңғы билеуші, оны шығыстағы империя, папалық және папаның билігінде болған Батыс Еуропа елдері мойындады. Арабтардың жаулап алуларынан кейін Византиялықтардың Папалықты қорғау мүмкіндігі төмендеді, нәтижесінде Папалық франктардан қорғаныс іздеуге мәжбүр болды. Бұл 800 жылы Рим папасы III Леоның франктарға борышкер болғандықтан Карлға «Рим императоры» деген лауазым бергенімен аяқталды. Әйел өз бетімен императрица бола алмайды деген қағидатқа негізделіп, бұл Шығыстан тәуелсіз жаңа мемлекеттің негізін қалады, ол Киелі Рим империясына айналды.

Ерте өмір және Иреннің регенттік кезеңі

Константин VI император Леон IV пен Иренаның жалғыз баласы болды. Константин 776 жылы әкесімен бірге император болып тажына отырды, ал 780 жылы тоғыз жасында жалғыз император атанды. Оның кәмелетке толмауы себепті Ирена мен оның бас министрі Стауракиос оның орнынан регенттік құқығын жүзеге асырды. 790 жылы көктемде Иренаға қарсы қастандық жолы тасталғаннан кейін, ол императрица ретінде ресми мойындыруға тырысты. Бірақ бұл әрекет кері нәтиже берді және әскери қолдаумен Константин 790 жылы армяндықтар Иренаға қарсы көтерілгеннен кейін нақты билікке ие болды. Дегенмен, Балқандағы әскери науқаны сәтсіз аяқталғаннан кейін, Константин 792 жылы анасын билікке қайта орналастырып, оны екі жылдық үзілістен кейін бірлескен билеуші етіп бекітті.

Билік

Константин мемлекетті бақылауға алғаннан кейін, тиімді басқаруға қабілетсіз екенін көрсетті. Константин өзі 792 жылғы Марселла шайқасында Болгарияның Кардамынан жеңіліске ұшырады. Константин оның анасын қолдағандар тарапынан тұтқындалып, соқыр етіліп, түрмеге қамалды, олар құпия жоспар құрды, нәтижесінде Ирена Константинопольдің тұңғыш императоршасы болып таққа отырды. Константиннің қашан қайтыс болғаны нақты белгісіз, бірақ ол 805 жылға дейін қайтыс болған, алайда соқыр болғаннан кейін жараларынан көп ұзамай қайтыс болған болуы мүмкін. Ол Ирена құрған Киелі Евфросиния монастырына жерленді. 820 жылдардың басында бүлікші Томас Славян Михаил II-ге қарсы қолдау табу мақсатымен Константин VI екенін мәлімдеді.