Кіріспе

Португалия королі 1683-1706 жылдары, Португалия империясының монархы Дом Педро II (Петр II; 26 сәуір 1648 – 9 желтоқсан 1706), "Тыныш" деген лақап атымен белгілі болды. 1683 жылдан өліміне дейін Португалия королі болды, ал бұрын 1668 жылдан бастап өзінің інісі Афонсо VI үшін регент қызметін атқарды. Ол Иоан IV және Луиза де Гусманның бесінші және соңғы баласы еді.

Ерте өмір

Король Иоан IV пен королева Луизаның үшінші ұлы Петр Бежа герцогы және Инфантадо үйінің иегері аталды. Әкесінің қайтысынан кейін анасы жаңа король Афонсу VI үшін регент болды, оның ағасы, жартылай парализге шалдыққан және психикалық тұрақсыз болған. 1662 жылы Афонсо анасын монастырьға жапты және мемлекетті басқаруды өзіне алды. 1668 жылдың қаңтарында, Испания Португалияның тәуелсіздігін мойындауға аздай қалғанда, Петр ағасынан саяси үстемдікке ие болып, регент болып тағайындалды, Афонсоны Азор аралдарына, содан кейін Синтраға жер аударды, ол 1683 жылы қайтыс болды. Содан кейін Петр таққа отырды. Петр ағасының тағын ғана емес, оның бұрынғы әйелі, Савой королевасы Мария Франсуазаны (1646–1683) да өзіне алды. Олардың бір қызы болды – Бейра ханшайымы (1669–90) Изабель Луиза, ол тақ мұрагері еді.

Ереже (1668 1706)

1668 жылы Лиссабон шартына қол қойылып, 1640 жылы басталған Португалияны қайта жаңғырту соғысы аяқталды. Ол Англиямен одақ құрып, 1661 жылы Англия королі II Чарльз бен оның қарындасы Екатерина Брагансаның некесі арқылы байланыс орнатып, шешуші қолдау алды. Португалия Танжер мен Бомбейді құдалық сыйлық ретінде берді, сондай-ақ голландтардан қайтарып алынған жерлердің көп бөлігін ағылшыздарға беруге, даршын саудасын бөлісуге, Гоа, Кочин, Диу, Баия, Пернамбуко және Рио-де-Жанейродағы португалиялықтардың құқықтарымен ағылшын отбасыларын қамтамасыз етуге келісім жасады. Қарсылығында Англия Лиссабонға әскери қолдау көрсетіп, Жерорта теңізіндегі португалиялық кемелерді және Лиссабон мен Порто жағалауларын қорғауға міндеттенді. 1667 жылы жасаған төңкерісінен кейін Петр дворяндардың толық билігін қайта орнатып, дворяндар кеңесі арқылы басқару оның билігі тұсында ең жоғары деңгейге жетті, өйткені ол VI Алфонсоны тақтан түсіру үшін олардың қолдауына мұқтаж болды. Алайда, билігінің соңына қарай Петр монархияның билігін орталықтандырып, дворяндардың күшін әлсіретті. Оның ізбасарлары абсолюттік монархтар ретінде билік ететін болады, ал Кортес бір ғасырдан астам уақытқа шақырылмайтын болады. Оның ұзақ билігі маңызды жетістіктерге толы болды. 1671 жылы ол Португалияда тұратын ағылшыздарға сауда еркіндігін берді және тоқыма фабрикаларын құруды бастады. 1674 жылы Португалия Кортесінде Изабел Луиза таққа мұрагер деп жарияланды, ал Петр қызының құқықтарын нығайту үшін корольдердің регенттігі мен қамқорлығы туралы жарлық шығарды. 1674 жылы оның басты мақсаты мемлекеттің қорғанысын күшейту болды, ол Tres Estados жиналысынан шекаралық гарнизондарды, олардың жабдықтарын және қамалдар мен бекіністердегі қажетті жұмыстарды ұстау үшін қаражат сұрады. Кортес оның өтінішінің барлығын қанағаттандырмады, бірақ жағалауды қорғауға қатысты үлкен алаңдаушылық болды. Veríssimo Serrão өзінің "Португалия тарихы" кітабының V томындағы 213-бетінде былай дейді: "Үндістан мен Бразилиядан келетін жүктер ашкөздіктің басты нысаны болды, сондықтан Король 11 кемеден тұратын флотты қаруландыруға мәжбүр болды. ( ) Эскадра 1675 жылдың 21 шілдесінде Педро Жак де Магальяештің басшылығымен Тежудан шықты. ( ) Бірақ мұндай қымбат жобаның нәтижесі болмады". Оның қызының Савой герцогымен некелесуіне заңдық кедергілер болды. Ламего Кортесінің заңы мұрагер қыздың шетелдік ханзадамен некелесуіне тыйым салды. Бұл құжат 1640 жылы мемлекеттің негізгі заңына айналды. 1679 жылдың 1 қарашасында шақырылған Кортес оны жойды. Сол кезде Савой елшісі, Орнано маркизі Лиссабонға келіп, өкілеттік арқылы неке тойлауға дайын болды. Бірақ бәрі де сәтсіз аяқталды, өйткені 1682 жылдың мамырында Туринге жіберілген Кадаваль герцогының елшілігі, мүмкін, Людовик XIV-нің Савой әулетіне жасаған қысымынан кейін жобаны аяқтамады. 1683 жылы Мария Франсиска патшайым қайтыс болды. Сарайда Кадаваль герцогы, Вила-Майор графы және Понте-де-Лима виконты бастаған күшті француздық топ болды, бірақ басқалары Испаниямен жақын одақ құруды қалаған. Пётр II қайтадан үйленіп, Испания королевасының әпкесі, Палатин курфюрстігінің Филипп Вильгельмінің қызын таңдады. Жаңа патшайым Мария София Нойбургтік саяси өмірге ешқандай ықпал етпеді, өзін жайлы ұстады. Олардың сегіз баласы болды, оның ішінде кіші ұлы Жоан, 1706 жылы әкесінен кейін Португалияның V Жоао патшасы болды.

Еуропалық саясат

Пётр бастапқыда Испания мұрагерлік соғысында (1701–1714) Франция мен Испанияны қолдады, бірақ 1703 жылғы 16 мамырда Португалия мен Англия Метюен шартын жасады. Бұл сауда шарты португал шарабы мен ағылшын мата саудагерлеріне өзара саудалық жеңілдіктер берді және кейін Англияға португал экономикасында маңызды ықпалға мүмкіндік берді. 1703 жылғы желтоқсанда Португалия, Австрия және Англия Испанияға шабуыл үшін әскери одақ құрды. Португалия және одақтас әскерлер, Минас графының басшылығымен, 1706 жылы Мадридті басып алды, нәтижесінде Альманса шайқасында одақтастар жеңіліске ұшырады.

Бразилия

Петр 1676 жылы Баия епархиясын архиепископтық дәрежеге көтеруге және Олинда мен Рио-де-Жанейро епархияларын құруға Рим папасының келісімін алды. 1677 жылы Мараньяо епархиясы құрылды, ол тікелей Лиссабон архиепископтығына бағынды. 1686 жылы Миссионерлік полктің жарғысы арқылы иезуиттердің Солтүстік аймақтың ішкі аудандарындағы жеңілдіктері шектелді. Бірақ отарлық басқаруды қайта құру процесіне қарсылық болды, мысалы, 1684 жылғы Бекман көтерілісі, ол Мараньяо отарлаушыларын Гран-Пара мен Мараньяоның Бас сауда компаниясының монополиясына қарсы шығарды, сондай-ақ 1680 жылдары Солтүстік-Шығыстың әртүрлі аймақтарында Тапуиа тайпаларының көтерілісі болды. XVII ғасырдың соңында Каетес аймағында (Минас-Жерайс штаты) алтынның табылуы экономикалық өркендеу мен әкімшілік өзгерістердің бастауы болды. 1693 жылы Сан-Паулу және Минас-Жерайс капитандығы құрылды. Минас-Жерайс интенданты 1702 жылы құрылды. Осы кезеңде 1695 жылы Алагоас штатындағы Палмарес квиломбосы жойылды. Король бразилиялық саясатының негізін екі басты мәселеге негіздеді: құнды металдар мен тастарды импорттау және колония шекарасын Рио-де-ла-Платаға дейін кеңейту. Ол Барбасена виконтын Бразилияға кен өндіруді ынталандыру туралы нұсқаумен жіберді. Паулисталардың беделі соншалықты жоғары болғандықтан, Барбасенаның ықпалымен Петр он екі шекарашы Пиратинганоға хат жазып, оларды патшалық қызметке тікелей шақырып, «ұлы құрмет» көрсетті. Оның билігінде 1694 жылдың 8 наурызында Бразилия монета ательесі құрылды. Король осы мекеменің тиімді жұмыс істеуі үшін өзінің монета соғу құқығын, оған тиіс салықтарды берді, ол колонияда қолданылу үшін алғашқы бразилиялық монеталарды соқты. 2000 және 4000 рейс алтыннан, ал 640, 320, 160, 80, 40 және 20 рейс күмістен жасалған монеталар Бразилияда айналымды кеңейтіп, түрлендірді. Петрдің билігінің соңында Бразилияда екі үлкен мәселе болды: 1680 жылдан бері португалдық территория ретінде танылған, бірақ 1705 жылы испандықтар басып алған Сакраменто колониясы және Паулисталар мен Эмбоабалар арасындағы алғашқы қақтығыстар, бәсекелес жат аймақтықтар, соның ішінде метрополиялықтар (яғни, Еуропалық Португалиядан келген адамдар) алтын іздеу үшін аймаққа келді.

Өлім

1703 жылдан бастап король терең ұйқыға кетіп, дәрігерлер оны «эстилицидоның» ағып кетуіне, яғни көмекейдің қауырсынып ауыр инфекциясына байланысты деп түсіндірді. 1706 жылдың 5 желтоқсанында ол «нағыз плевритке» шалдығып, салдарынан құрышты, осыдан оның есінен танып қалғаны белгілі болды. Аяқтарынан қан соққанның нәтижесі болмады, ал 9 желтоқсанда шабуыл өлімге алып келді. Қазіргі таңда король бауыр ауруынан зардап шеккен деп есептеледі, себебі мәйітте «бауырдың бір бөлігі бұрылып, өт қабында 25 тас табылған». Ол Лиссабондағы Пальва сарайында қайтыс болды. Ол Португалияның Иоанн IV королінің соңғы тірі баласы және Лиссабондағы Браганса пантеонында жерленген.

Некелер мен ұрпақ

АтыТу өлімЕскертпелерСавойлық Мария Франсуазе Немур (1646–1683; 1668 жылдың 2 сәуірінде тұрмысқа шыққан) Португалиялық Инфанта Изабел Луиза6 қаңтар 166921 қазан 1690Бейраның 3-ші ханшайымыНойбургтік Мария София (6 тамыз 1666 – 4 тамыз 1699; 1687 жылы тұрмысқа шыққан) Бразилияның ханзадасы Жоао30 тамыз 168817 қыркүйек 1688Бразилияның ханзадасы және Браганзаның 12-ші герцогыПортугалияның Иоанн V22 қазан 168931 шілде 17501697 жылдан бастап Бразилияның ханзадасы; Петрден кейін Португалияның королі болдыИнфант Франсиско Португалиялық25 мамыр 169121 шілде 1742Бейя герцогыИнфант Антонио Португалиялық15 наурыз 169520 қазан 1757Португалиялық Инфанта Тереза Мария24 ақпан 169616 ақпан 1704Португалияның ханзадасы Мануэль3 тамыз 16973 тамыз 1766Оурем графы. Португалияның инфантасы Франсиска Жозефа30 қаңтар 169915 шілде 1736Мария да Крус Маскаренхас (шамамен 1655 ?)Луиза де Браганса9 қаңтар 167923 желтоқсан 1732Заңды емес қызы; алдымен Кадавалдың 2-ші герцогы Луис Амбросио де Меломен, содан кейін Кадавалдың 3-ші герцогы Хайме Альварес Перейра де Меломен некелескендіктен Кадавал герцогнясыМигель де Браганса 15 қазан 169913 қаңтар 1724Заңды емес ұлыФрансиска Клара да Силва (шамамен 1650 ?)Жозе де Браганса6 мамыр 17033 маусым 1756Заңды емес ұлы; Брага архиепископы