Кіріспе

Иерусалимнің патшасы 1118 - 1131 жылдары Балдуин II, сондай-ақ Балдуин Бурк немесе Бурк (; шамамен 1075 – 21 тамыз 1131), 1100 жылдан 1118 жылға дейін Эдесса графы және 1118 жылдан өмірінің соңына дейін Иерусалимнің патшасы болды. Ол өзінің туыстары Готфрид Буйондық пен Балдуин Булондықпен бірге Бірінші крест жорығы кезінде Киелі жерге келді. Ағасының қайтысынан кейін Эдессадан Иерусалимге кеткенде, Балдуин Булонның орнын басып, Эдессаның екінші графы атанды. 1104 жылы Харран шайқасында тұтқынға алынды. Оны алдымен Мардиннің Сөкмені, содан кейін Мосулдың Джикирмиші, ал соңында Жавали Сақава ұстады. Тұтқында болған кезде Антиохия княздығының крестшілер билеушісі Танкред және Танкредтің туысы Салернолық Ричард Балдуиннің регенттері ретінде Эдессаны басқарды. 1108 жылы Балдуиннің құнын оның туысы, Куртенэйдің Жоселин, Турбесселдің иегері төледі. Танкред Эдессаны өз бақылауында ұстап қалуға тырысты, бірақ Антиохияның латын патриархы Валенсиялық Бернард оны округті Балдуинге қайтаруға көндірді. Балдуин Жавалимен одақтасты, бірақ Танкред және оның одақтасы Алепполық Радван оларды Турбесселде жеңді. 1109 жылы сәуір айында Триполи маңында өткен крестшілер басшыларының жиналысында Балдуин мен Танкред татуласты. Мосулдың атабегі Мавдуд және оның мұрагері Аксунқур әл Бурсуқи 1110-шы жылдардың басында Эдессаға қарсы бірнеше жорықтар ұйымдастырып, елдің шығыс аймақтарын қиратты. Балдуин 1113 жылы одан Турбессел қаласын тартып алған Жоселинге опасыздық жасады деп айыптады және 1116 және 1117 жылдары көршілес армян иеліктерін басып алды. Иерусалимнің алғашқы патшасы Балдуин Булондық 1118 жылдың 2 сәуірінде қайтыс болды. Ол Иерусалимді ағасы Булонь графы Евстахий III-ге мұра етіп қалдырды, егер Евстахий Киелі жерге келмейтін болса, тақ Балдуинге ұсынылуы керек еді. Иерусалимнің латын патриархы Арнульф Шокк және Иерусалим патшалығының ең ірі феодалы Жоселин Куртенэй өздерінің әріптестерін Балдуинды патша етіп сайлауға көндірді. Балдуин патшалықтың көптеген қалаларын басып алып, Эдессаны Жоселинге берді. 1119 жылдың 28 маусымында Антиохия княздығының әскері жойылды. Балдуин Антиохияның ханзадасы Богемонд II болмағанда регент болып сайланды. Антиохияға жиі шабуыл жасайтын сельджуктар оны уақытының көп бөлігін княздікте өткізуге мәжбүр етті, бұл Иерусалимде наразылық тудырды. Белек оны 1123 жылдың сәуір айында тұтқындағаннан кейін, бір топ ақсүйектер Фландрия графы Карл I-ге тақты ұсынды, бірақ Карл бас тартты. Оның болмаған кезінде Иерусалим әскерлері Венеция флотының көмегімен Тирді басып алды. 1124 жылдың тамыз айында босатылғаннан кейін ол Алеппоны басып алуға тырысты, бірақ әл Бурсуқи оны 1125 жылдың басында қоршаудан бас тартуға мәжбүр етті. Богемонд II 1126 жылдың қазан айында Сирияға келді. Балдуин оған екінші қызы Алисаны үйлендіріп, регенттікке бас тартты. Балдуин Дамаскіні жаулап алуды жоспарлады, бірақ оған мақсатына жету үшін сыртқы қолдау қажет болды. Ол өзінің үлкен қызы Мелисенданы 1129 жылы Анжу графы Фульк V-ке үйлендірді. Фулькпен бірге Иерусалимге келген жаңа әскерлер Балдуинге Дамаск аумағына шабуыл жасауға мүмкіндік берді, бірақ ол 1129 жылдың соңында Низарилердің (немесе Ассасиндердің) қолдауымен тек Баниасты ғана басып ала алды. 1130 жылдың басында Богемонд II шайқаста қаза тапқаннан кейін, Балдуин Алисаны Антиохиядан кетуге мәжбүр етті және оның қызы Констансаның регенттігін қабылдады. Антақияда ауыр науқастанып, қасиетті қабірде қайтыс болғанға дейін монах болып кірді. Балдуин әскери қабілетімен құрметке ие болды, бірақ ол "ақшаға құмарлығымен" танымал болды.

Ерте өмір

Оның туған жылы белгісіз. Тек оның әкесі, Ретель графы I Гуг 1040-жылдары туғаны және Балдуин 1090-жылдары ересек болғаны ғана белгілі. Ол Бірінші крест жорылысының басында туысы Годфри Буйонның әскеріне қосылғанда Буркк әміршісі болды. 1096 жылдың 15 тамызында әскер Киелі жерге аттанды, ал 23 желтоқсанда Константинопольға жетті. Византия императоры I Алексий Комнен крестшілердің басшыларын өзіне адал болуға ант беруге шақырды. Годфри Буйон 1097 жылдың қаңтар айында Алексиймен кездесуде Балдуин, Монтейгу Кононы және Эш Геффриді өкілі ретінде тағайындады. Годфри мен оның бас қолбасшылары императорға адалдық ант бергеннен кейін, крест әскері ақпан айында Кіші Азияға жіберілді. Балдуиннің туысы Болонның Балдуині мен Танкред Гоутвиль 1097 жылдың 15 қыркүйегінде Киликияға шабуыл жасау үшін негізгі әскерден бөлініп кетті. Балдуин Болон контингентімен бірге оларға қосылды. Ол сондай-ақ Булонның Эвфрат өзені маңындағы жазықтардағы бекіністердің селжұқ билеушілеріне қарсы әскери науқандарына қатысты. Равендел, Турбессель және Эдессаны басып алғаннан кейін Булон 1098 жылдың басында алғашқы крестшілер мемлекетін – Эдесса графтығын құрды. Балдуин 1099 жылдың мамыр айының соңында Тир қаласының жанында Иерусалимге қарай жорықтап келе жатқан негізгі крест әскеріне қосылды. Ол Танкредпен бірге Бейт-Лехемді басып алды; қалада жергілікті христиандар тұрғандықтан ешқандай қарсылық болмады. Крестшілер Иерусалимді қоршады, көп ұзамай Балдуин мен Танкред қарт мұсылман ақсақалын тұтқындады. Ол христиан дініне өтуден бас тартқандықтан, Балдуиннің сарбаздары оның басын Дәуіт мұнарасында шауып, Иерусалимнің қорғаушыларын қорқытуға тырысты. Иерусалим 15 шілдеде крестшілердің қолына көшті. Балдуин Иерусалимнен тамыз айының соңында Фландрия графы II Роберттің сүйемелдемесімен кетті. Роберт Еуропаға оралды, ал Балдуин Сирияда қалды. Буйондық Жеффри 1100 жылдың 18 шілдесінде қайтыс болды. Болонның Балдуині Жеффридің мұрасын иелену үшін Иерусалимге қайтуға шешім қабылдады.

Алғашқы жылдары

Болдуин Булоньелік Эдессадан кетуге шешім қабылдағанда Антиохияда болды. Ол Антиохиялық Богемонд I-нің әскеріндегі әскери қолбасшы болды, оны жақында Данишменд Гази тұтқынға алған еді. Болдуин Булоньелік Антиохиядан Болдуинды шақырып алып, оған Эдесса графтығын берді. Болдуин Булоньелікке адалдық серт берді, ол 1100 жылдың 2 қазанында Эдессадан Иерусалимге аттанды. Болдуин Мелитененің армян билеушісі Габриелдің қызы Морфияға үйленді, бұл оған негізінен армян халқы арасындағы беделін нығайтуға көмектесті. 1101 жылдың басында Артукид әмірі Сөкмен Саруж қаласына шабуыл жасады. Болдуин қаланы құтқаруға тырысты, бірақ Сөкмен оның әскерін жеңіп, Эдессаға қайтаруға мәжбүр етті. Осы оқиғаларды баяндаған армян тарихшысы, Эдессалық Матай, Болдуинды денесі әлсіз, "нашар" деп сипаттады. Сөкмен қаланы басып алды, бірақ қамал оның қоршауына қарсы тұрды. Болдуин Саружға қайта оралу үшін Антиохияға жаңа әскер жинауға барды. Ол Сөкменді қаладан қуды және Артукидтермен біріккен қала тұрғындарының барлығын жазалады. Оның туысы Жоселин де Куртене 1102 жылы Эдессаға келді. Болдуин оған Евфрат өзенінен батысқа қарайғы жерлерді сыйлады. Египеттіктер мамыр айында Иерусалим Корольдігіне шабуыл жасағанда, Иерусалим патшасы атанған Болдуин Булоньелік, Антиохияны билеген Танкредке және Болдуинге көмек сұрап елшілер жіберді. Олар әскерлерін жинап, бірге Иерусалимге жорық жасады, бірақ қыркүйектің соңында келген кезде египеттіктер Аскалонға қайтып кеткен еді. Үш крестші әмірі Аскалонға шабуыл жасады, бірақ Танкред пен Болдуин көп ұзамай өздерінің иеліктеріне оралды. Танкредтің Сирияның солтүстігіндегі мақсаттары Болдуиннің де, Антиохияның латын патриархы Бернард де Валенс-тің де наразылығын тудырды. Олар Богемондты босату мәселесі бойынша Данишменд Газимен келіссөздер бастады. Рабан мен Кайсунның армян билеушісі Ког Василь және Богемондтың итальяндық туыстары оның құнына үлес қосты. Богемонд 1103 жылдың мамыр айында босатылды. Болдуин армян халқы арасындағы беделін нығайту үшін армян дін қызметкері Барсег Пахлавуниге ауылдар берді.

Бірінші тұтқындық

Балдуин әскері Харранның айналасындағы құнарлы жазықтарға жиі шабуыл жасады. Сөкмен мен Мосулдың атабегі Жикирмиш одақтасып, 1104 жылғы мамыр айында Эдессаға шабуыл жасады. Олар әскерлерін Рас әл-Айнде жинағанда, Балдуин Жоселин мен Богемонтқа елшілер жіберіп, Харранға қарсы бірлескен шабуылға көндірді. Балдуин, Богемонт және Жоселин бірге Харранға барып, селжук гарнизонымен бейбіт түрде берілу туралы келіссөздер жүргізді. Бірақ Балдуин де, Богемонт та бай қаланы басып алуға ниеттенді, және олардың араздасуынан крестшілер әскері ыдырай бастады. Сөкмен мен Жикирмиш 7 мамырда Харрандағы крестшілер лагеріне шабуыл жасады. Олар жалған ретират тактикасын қолданып, крестшілерді тықсыруға салып, Балдуин мен Жоселинды тұтқынға алды. Богемонт пен Танкред қаланы құтқару үшін Эдессаға аттанды. Эдесса архиепископы Бенедикт, ол да тұтқынға алынып, бірақ тез босатылды, ал Эдесса рыцарлары тұтқынға алынған Балдуин үшін Танкредті регент етіп сайлады. Балдуин алдымен Сөкменнің шатырына жеткізілді, бірақ Жикирмиштің сарбаздары шатырға кіріп, оны сүйреп алып кетті. Жоселин Сөкменнің қасында қалды, кейін Ильгазиге өтті, ол қайтыс болған соң. 1107 жылы Турбессель тұрғындары Жоселин үшін құны төледі. Жикирмиш Эдессаны қоршауға алды, бірақ Танкред оның әскерін жеңіп, қашуға мәжбүр етті. Содан кейін Жикирмиш Балдуинды Мосулға алып кетті. Танкред Эдессада Жикирмиштің үйінен селжук ханшайымын тұтқынға алды. Жикирмиш 15 000 безант төлеуді ұсынды, немесе ханшайымды босатудың орнына Балдуинды босатуға келісуге дайын еді. Богемонт пен Танкред ақшаны артық көрді, сондықтан Балдуин түрмеде қалды. Еуропаға аттанған алдында, Богемонт Танкредті Антиохияны билеуге тағайындады, ал олардың туысы Салернолық Ричардқа Эдессаның басқаруы тапсырылды. Түрік сарбазы Жауали Сақава 1107 жылы Жикирмишті жеңіп, Мосулды басып алды. Жоселин Балдуинды босату үшін Жауалимен келіссөздер бастады. Жауали 60 000 динар және Эдессадан мұсылман тұтқындарын босатуды талап етті. Сәлжұқ сұлтаны Мұхаммед I Тапар мамлюк Мавдуды Мосулдың атабегі етіп тағайындады. Мавдуд Жауалиді Мосулдан қуғанда, Жауали Калат-Джабар бекінісіне қашып, Балдуинды өзімен бірге алып кетті. Жоселин Жауалиге 30 000 динар төледі және қалған соманы төлеуге кепілдік беру үшін өзін кепіл ретінде ұсынды. Мавдудқа қарсы одақтас іздеген Жауали ұсынысты қабылдады және 1108 жылдың жазында Балдуинды босатты.

Қақтығыстар

Бальдуин босатылғаннан кейін Эдессаға барды, бірақ Танкред қаланың иелігін талап етіп, оған адалдық серт беруін сұрады. Бальдуин бас тартты және Турбесселге кетті. Танкред Турбесселге шабуыл жасағаннан кейін олар бейбіт келіссөздер жүргізді, бірақ келісімге келе алмады. Бальдуин Танкредке қарсы Ког Василмен одақтасты. Лампронның Ошині де 300 печенег атты әскерін жіберді, олар оларға қосылды. Олардың Антиохия княздығына жасаған шабуылдары Танкредті католик дінбасыларының төрелігін қабылдауға мәжбүр етті, олар Бальдуиннің пайдасына шешім шығарды; ол 1108 жылдың 18 қыркүйегінде Эдессаға оралды. Жавалимен жасалған келісімге сәйкес, Бальдуин Эдессада тұтқындалған мұсылман тұтқындарының көпшілігін босатты. Ол сондай-ақ Саруж қаласының мұсылман тұрғындарына мешіт салуға рұқсат берді және исламнан дін аударған қала басшысын (немесе губернаторын) өлім жазасына кесті, ол халыққа ұнамаған еді. Жавалидің Бальдуинмен одақтасуы Алеппоның селжүк билеушісі Фахр әл-Мүлк Радванды алаңдатты, бұл Радван мен Танкредтің жақындасуына себеп болды. Жавали Алеппоға қарсы әскери жорық ұсынғанда, Бальдуин мен Кортнидің Жоселині оған қосылды, ал Танкред Радванға көмектесу үшін келді. Радван мен Танкред 1108 жылдың қыркүйек айының соңында Турбессел маңында Жавали, Бальдуин және Жоселинге жеңіліс сыйлады. Бальдуин шайқас алаңынан қашып, жақын жердегі бекініске сиынды. Танкред оны қоршауға алды, бірақ Жавали жақындап келе жатқанын естіген соң қоршауды көтерді. Бальдуиннің қаза тапқанын ойлаған Эдессаның армян тұрғындары уақытша үкімет құру үшін жиналды. Ол қайтып келгеннен кейін, армяндар оны тақтан түсіргісі келеді деп ойлап, бүлікшілердің көшбасшыларын соқыр етуге бұйырды. Армян епископы ауыр айып төлеуге мәжбүр болды. Крестонос жолбасшылары арасындағы қақтығыстарды тоқтату үшін Иерусалимнің Бальдуин I оларды 1109 жылдың сәуір айында Триполи маңындағы Паломник тауына "Иерусалим шіркеуі" атынан шақырды. Кеңесте король Бальдуин мен Танкред арасында келісімге келді, онда Танкред Бальдуиннің Эдесса графтығындағы билігін мойындады, ал оның орнына Галилея және Иерусалим Корольдығындағы басқа да феодтарды алды. Содан кейін Бальдуин Триполиді қоршауға қатысты, ол крестоносшылардың қаланы басып алуымен аяқталды.

Мавдудтың жорықтары

Селжук сұлтаны Мавдудқа Арменияның селжук билеушісі Сөкмен ел Кутби мен Артукид Ильгазиге қарсы әскерін біріктіруді бұйырды. Олар 1110 жылдың сәуір айында Эдессаны қоршауға алды. Бальдуин, Бейрутты қоршап тұрған Иерусалимнің Бальдуин I-ге елшілер жіберіп, одан көмек сұрады, бірақ патша Бейрут 13 мамырда түскенше қоршаудан қол үзген жоқ. Эдессаға аттану алдында Бальдуин I Иерусалимде Пентикост мерекесін тойлады. Патша Триполидің Бертранды, Куртенаның Жоселинін және басқа крестоносшы басшыларын өз жорығына қосылуға көндірді, ал армян Кogh Васил мен Ablgharib те жасақтарын жіберді. Мавдуд пен оның одақтастары Эдесса қоршауын көтеріп, Харранға қарай шегінді. Бальдуин мен Танкред бір-бірін шабуылға итермелеген деп айыптады. Танкред сондай-ақ Эдесса графтығына билік етуді талап етті, оның аумағы Византия империясының Антиохиясына бағынышты болғанын мәлімдеді. Бальдуин I Танкредтің талабын жоққа шығарып, өзін Латын Шығысының басшысы деп жариялады. Көршілес мұсылман аймақтарына қарсы қысқа науқаннан кейін, басқа крестонос мемлекеттерінің билеушілері графтықты тастап кетуге шешім қабылдады. Патшаның кеңесімен Бальдуин жергілікті христиан (көптеген армян) шаруаларын Евфраттың батысына көшіруді бұйырды. Мавдуд, христиан шаруаларының өзен жағасында жиналғанын және оларды армян сүйемелдегенін пайдаланып, оларға шабуыл жасап, қырғынға ұшыратты. Бальдуин және басқа крестоносшы басшылары өзеннен өтіп кеткен соң, Мавдудтың әскеріне шабуыл жасады, бірақ оның кішкентай жасағына қарағанда олар көп еді. Бальдуин мен оның серіктерін Бальдуин I және Танкред құтқарып қалды, олар өзеннің қарсы жағалауынан еріп келді. 1111 жылдың шілдесінде Мавдуд графтыққа қарсы жаңа шабуыл жасап, Турбесселді қоршауға алды. Мавдуд Турбесселді қоршап тұрғанда, Шейзардың Мункидит әмірі (немесе билеушісі) Сұлтан оған елшілер жіберіп, Танкредке қарсы көмек сұрады. Мавдуд Турбессел қоршауын көтеріп, Шейзарға көмекке аттанды. Дамаск атабегі Тогтекин оған қосылып, қыркүйекте Триполиді қайта басып алуға келісті. Мұсылман күштерінің жиналуы крестоносшыларды алаңдатты, және Иерусалимнің Бальдуин I барлық крестоносшы билеушілерін өзінің лагеріне шақырды. Бальдуин екі күшті вассалы Жоселин мен Сажардың Паганымен бірге келді. Содан кейін кішкентай мұсылман билеушілері Мавдудтың лагерінен шығып, Месопотамияға қайтты. Мавдуд біртұтас крестоносшы әскерлерімен ашық шайқасқа түсуге батыл болмады, алдымен Шейзарға, содан кейін Мосулға шегінді. 1112 жылдың сәуір айында Мавдуд қайта оралып, Эдессаны қоршауға алды. Оның агенттері қаладағы кейбір армян сарбаздарымен құпия келіссөздер жүргізді, бірақ Жоселинге жоспар туралы хабарланғандықтан, ол Бальдуинге ескертті. Мавдуд қаланы басып ала алмады және маусым айында Мосулға қайтты. Келесі жылы, оны Дамаскта Ассасиндер өлтірді. Мавдудтың шабуылдары графтықтың шығыс аймақтарын қиратты, бірақ Жоселиннің Турбесселдегі иелігі гүлдене берді. 1113 жылы Бальдуин Жоселинді Эдессаға шақырып, өліп бара жатқанын және өсиетін жасағысы келетінін айтты. Жоселин Эдессаға жеткілікті азық-түлік жібермегенін айтып, Бальдуин оны тұтқындады және Жоселин Турбесселден бас тартқаннан кейін ғана босатты. Жоселин көп ұзамай графтықты тастап Иерусалимге кетті, онда Бальдуин I оған Галилеяны берді. Крестоносшы басшылары арасындағы жаңа келісім некелік одақтар арқылы орнатылды: Бальдуиннің әпкесі Сесилия 1112 жылдың соңында Антиохияда Танкредтің орнын басып алған Салернолық Роджерге тұрмысқа шықты; ал Жоселин Роджердің әпкесі Марияға үйленді.

Кеңейту

Балдуин Турбесселді басып алу үшін астанасынан кеткен кезде, Эдесса армяндары оған қарсы құлақтандыруларын жалғастырды. Ол қалаға қайтып оралып, армян халқын Самосатаға көшіруге бұйрық берді. Армяндар Кайсунға көшуді бастағаннан кейін, Балдуин 1114 жылдың басында Самосатада қалғандарға Эдессаға оралуға рұқсат берді. Мавдудтың ізбасары Ақсунқұр әл-Бурсуқи 1114 жылдың мамыр айында графтыққа шабуыл жасады, бірақ Эдесса оның қоршауын тойтарып, Мосулға қайтуға мәжбүр етті. Сұлтан Хамадандық Бурсуқ ибн Бурсуқты Селжуқ әскерлерінің бас қолбасшысы етіп тағайындады. Бурсуқ 1115 жылдың басында Эдессаға жорық жасады, бірақ көп ұзамай Алеппоға кетіп қалды. Алеппоның атабегі Лулу әл-Яя Ильгази мен Тогтекиннен көмек сұрады, олар Салернолық Рожерді Бурсуққа қарсы одақ құруға көндірді. Рожердің тілегі бойынша Иерусалимнің Балдуин I, Триполидің Понс және Балдуин тамыз айында Апамеяда әскерлерін жинады. Бурсуқ шегінуді жөн көрді, ал крестонос шонжалары тарап кетті. Сальмин шайқасында Рожер Салернскийдің жеңісінен кейін Селжуқтардың күші әлсірегенін пайдаланып, Балдуин Евфрат өзенінің жазығындағы кішкентай армян княздықтарын өзіне қосып алуға шешім қабылдады. Киликиялық Торос I Бурсуқпен одақтасқан Ког Василдің мұрагері Васил Дғаны тұтқынға алды. Торос Васил Дғаны Балдуинге сатты, ол тұтқынды 1116 жылы Рабан мен Кайсунды тастауға мәжбүр етті. Содан кейін Балдуин Әбу'л Гарибтің Бирежик бекінісін қоршауға алды. Қоршау бір жылға созылды және 1117 жылы Әблғариб қарсылық көрсетуді тоқтатты. Балдуин бекіністі өзінің туысы Ле-Пюизеттен Валеранына сыйлады. Сол жылы Ког Василдің інісі Баграт Киррхты тастап кетуге мәжбүр болды, ал Балдуин Гаргарлық Константинды тұтқынға алды.

Таққа көтерілу

Баласыз Иерусалимнің Балдуин I 1118 жылы 2 сәуірде Мысырға қарсы жорық кезінде қайтыс болды. Ол өзінің ағасы Булоньский Евстафий III-ге патшалықты қалдырды, "егер ол кездейсоқ келсе", бірақ сонымен қатар, егер Евстафий "жасының қанатымен" келе алмаса, Бальдуин Буркк патша болып сайлануы керек деп белгіледі. Бальдуин Иерусалимге марқұм патшаның мәйіті қалаға әкелінген күні келді. Альберт Ахенскийдің айтуынша, Балдуин Иерусалимге Пасханы тойлауға келген, бірақ патшаның өлімі туралы ештеңе білмеген. Он жылдар өткен соң, Вильгельм Тир айтуынша, Балдуин Иерусалимге сапар шегіп бара жатқанда, туысының өлімі туралы естіген. Бальдуин I-нің мұрагерлік мәселесі барондар мен прелаттарды бөліп тастады, Тирдің Вильгельмы пікірінше. Ең жоғары дәрежелі прелат Арнульф Шокк, Иерусалимнің латын патриархы және корольдіктегі ең үлкен феодты иеленген Жоселин Куртенэй Балдуинді кідірместен сайлау керек деп мәлімдеді. Басқалары Бальдуин I-нің өсиетіне сәйкес патшалық тәжді алдымен Евстафийге ұсыну керек деп мәлімдеді. Тирдің Вильгельмы атын атамаған кейбір "үлкен ақсүйектер" Евстафийге бауырының өлімі туралы хабарлау үшін тағайындалды. Алайда олар кеткеннен кейін көп ұзамай, Пасха күні (14 сәуір) Балдуин майланды. Оның таққа отырғызылуы белгісіз себептермен кейінге қалдырылды. Патриарх Арнульф Балдуиннің майлануынан екі аптадан кейін қайтыс болды, ал оның мұрагері Пиккинидің Вармунд тамыз немесе қыркүйекте ғана тағайындалды. Балдуин Едесса графлығын Жоселинге уәде етті, бірақ Жоселин Ғалилеяны қорғауға патшалықта қалды. Альберт Ахенскийдің айтуынша, Балдуин "белгілі бір күні" ақсүйектерді жинап, "олардан адалдық серт пен ант алуды" талап етті. Сонымен қатар ол өзінің тікелей бақылауында сегіз маңызды қаланы, соның ішінде Наблус, Яффа, Акра, Сидон және Тиберияны да алды. Қазіргі заманғы тарихшы Алан Мюррей Альберт Ахеннің сөздері Балдуиннің 1118 жылы "кейбір иеліктерді берумен қатар, басқа қалалар мен аумақтарды домендік жерлер ретінде ұстап тұрып, феодалдықтарды ірі көлемде үлестіргенін" дәлелдейді. Бальдуин патшалық үйді қайта ұйымдастырып, Хью Каулисті констебль, Пэганды уәзір, ал Джонды палата қызметкері етіп тағайындады. Евстафий барондардың шақыруын қабыл алып, Булоньнан Иерусалимге жол тартты. Ол Болдуиннің таққа отырғаны туралы естігенде, Апулияға дейін жол жүрді. Делегаттар Балдуиннің сайлауы заңсыз деп, оны саяхатқа шығуға көндіруге тырысты, бірақ Евстафий үйіне қайтуды жөн көрді.

Мұсылмандық қауіп

Оның алдындағы патшаның Мысырға қарсы жасаған соңғы жорығы Мысыр мен Дамаск арасында жақындасуға алып келді. Балдуин Дамаскідегі Тогтекинге елшілер жіберіп, оның Мысырдың везирі Әл-Афдал Шаханшахпен одақтасуына қарсылық білдірді, бірақ Тогтекин оның бейтараптығы үшін Ольтрежурданды талап етті. Тогтекин Ғалилеяға шабуыл жасады, ал Әл-Афдал 1118 жылдың мамыр немесе маусым айларында Аскалонға жақын жерде әскерін жинады. Балдуин оңтүстік шекараға асығып, Роджер мен Понсты Антиохия мен Триполиден күш-жабдық жіберуге шақырды. Екі тарап та шайқасқа түсуден қашқандықтан, үш айдан кейін екі әскер де таратылды. Балдуин мен Иоселин күзде Дамаск аумағына шабуыл жасап, Дараға жақын жерде Тогтекиннің ұлы Тадж әл-Мүлік Буриді жеңді. 1119 жылы мамыр айында Ильгази, Тогтекин және Шаизардың Мункидтері одақтасып, Антиохия мен Эдессаға шабуыл жасай бастады. Роджер Балдуинге елшілер жіберіп, оны солтүстікке басып кіргендерге қарсы күресуге шақырды. Елшілер Балдуинмен Тиберияда кездесті, өйткені ол Ольтрежурдандағы бедуин тайпасына қарсы қысқа науқанды аяқтаған еді. Ол әскер жинап, Антиохияға аттанды. Роджер Балдуиннің келуін күтпей, Антиохиядан жолға шықты. Сармада жазығында Ильгази әскері крестшілер лагерін қоршап алды және 28 маусымда "Қан алаңы" шайқасында ауыр жеңіліске ұшырады. Роджер мен оның жүздеген сарбаздары соғыста қаза тапты, ал шайқастан аман қалғандардың көпшілігі тұтқынға алынды. Антиохия қорғаныссыз қалды, бірақ Ильгази қалаға шабуыл жасамады. Балдуин мен Триполидің Понсы шілде айының соңында немесе тамыздың басында Антиохияға жетті. Қала басшылары Балдуинді он жасар Богемонд II-нің заңды ханзадасының регенті ретінде мойындады. Балдуин "Қан алаңында" қаза тапқан ақсүйектердің жерлерін өзінің қол астындағыларына бөліп берді, көбінесе қайтыс болған иелердің жесірлерін оларға үйлендіру арқылы. Осы уақытта Ильгази мен Тогтекин күштерін біріктіріп, Оронт өзенінің шығысындағы Антиохия бекіністерін басып ала бастады. Балдуин барлық қол жетімді крест әскерлерін жинап, Зардана маңындағы Телл-Данитке дейін мұсылмандарға қарсы аттанды. 14 тамызда Хаб шайқасында крестшілер мен Тогтекин мен Ильгазидің біріккен әскерлері шайқасты. Вальтер Канцлердің айтуынша, крестшілер мұсылмандарды талқандаған, бірақ Матай Эдессалық "ешбір тарап жеңілмеді не жеңіске жетпеді" деп мәлімдеді. Балдуин екі күннен кейін Антиохияға оралды. Антиохиялықтар мен патриарх оған "жеңімпаз күшті қарсы алды". Антиохиядан кетер алдында ол Эдесса графтығын Куртенелі Иоселинге берді. Балдуин мен оның әйелі Рождество күні Бейтлехемде патша және патшайым болып тағайындалды. Ол Патриархпен бірге 1120 жылдың 16 қаңтарында Наблус кеңесін өткізді. Кеңеске қатысқан дін қызметкерлері мен ақсүйектер діни қызметкерлердің оннан бір бөлігін жинау және "өздерін қорғау үшін" қару қолдану құқығын растады. Сондай-ақ, кеңес неке бұзушыларды, содомдықтарды, бигамиялықтарды жазалауға және христиандар мен мұсылмандардың жыныстық қатынасына тыйым салды. Басқа декреттерде ұрлық жасағандар мен жалған айып таққандарға жаза белгіленді. Кеңестің шешімдері Иерусалим Корольдығында заң шығарудың алғашқы мысалдары болды. Тарихшылар Малкольм Барбер мен Кристофер Тайерманның айтуынша, Киелі жерге саяхатшыларды қорғау үшін Пейнс Хью мен Годфри де Сент-Омер құрған рыцарлар қауымы кеңесте ресми мойындалды. Балдуин рыцарьларды ғибадатхана тауындағы патша сарайына уақытша орналастырды және олар Темплер рыцарьлары деп аталды. Ол Наби Самвильді цистерциандарға ұсынды, бірақ Бернард Клерво бұл жерді монастырь салған премонстратанттарға берді. Кеңестен кейін көп ұзамай Балдуин мен Патриарх Вармунд Рим папасы Калист II және венециялықтарға хат жолдап, оларды Киелі жерді қорғауға қолдау көрсетуге шақырды. Крестшілерге әсіресе венециялықтардың кемелерінен мысырлықтарға қарсы күрес қажет болды. 1120 жылы мамыр айында Ильгази мен оның жүрегі туысы Белек Гази Эдесса мен Антиохияға басып кірді. Солтүстік кресттік мемлекеттерді қорғауға жауапты болған Балдуин өзінің әскерін Антиохияға қайтадан бастап кетуге шешім қабылдады, бірақ Иерусалимнің маңызды тобы мен дінбасылары экспедицияға қарсы болды. Патриарх Вармунд патша әскерін ертіп барудан бас тартты және ұзақ келіссөздерден кейін ғана Балдуинге Шынайы айқышқа ие болуға рұқсат берді. Балдуин әскерімен маусым айында Антиохияға жетті. Ильгази бір жылдық бітімге қол қоюға келісті, бұл крестшілерге Кафартаб пен екі басқа бекіністің иелігін қамтамасыз етті. Балдуин тек 1121 жылдың басында ғана Иерусалимге оралды, Тогтекин Ғалилеяға шабуыл жасағаннан кейін. Шілде айында ол Дамаск аумағына басып кірді және Жерашқа жақын жерде Тогтекиннің жақында салған бекінісін қиратты. Грузияның Давид IV тамыз айында Ильгази мен Селжук ханзадасы Тоғрул Арсланның біріккен әскерлерін талқандады. Ильгазидің әлсіздігін пайдаланып, Балдуин Оронт арқылы әскери науқан жүргізді. Қарашада бұл Ильгазидің ұлын крестшілерге Зардана, Атариб және Ильгазидің өткен жылы басып алған басқа бекіністерді беруге мәжбүр етті. 1122 жылдың басында Триполидің Понсы Балдуинге белгілі себептермен адалдыққа ант беруден бас тартты. Балдуин әскерін жинап, Триполиға аттанғаннан кейін Понс оған қарсылықсыз адалдыққа ант берді. Ильгази мен Белек маусым айында Зардананы қоршап алды, бірақ Балдуин мен Эдессаның Иоселинінің келуі оларды шілде айында қоршауды көтеруге мәжбүр етті. Белек Иоселинге Саружға жақын жерде шабуыл жасап, тұтқынға алды. Ильгази Атарибті қайта басып алды, бірақ 1122 жылдың 3 қарашасында қайтыс болды. Оның жерлері ұлдары мен жүрегі туыстары арасында бөлінді. Әлі де Антиохияда болған Балдуин, Алеппоның жаңа билеушісі Бадр ад-Даула Сулейманды крестшілерге Атарибті қайтаруға көндірді. 1123 жылдың 2 сәуірінде Балдуин Бирежикті қайта басып алды және Мараш лорды Джеффриді Эдессаның регенті етіп тағайындады.

Екінші тұтқындық

Балдуин Белек Жоселин мен басқа да салт аттыларды тұтқындаған Харпутқа қарай шабуыл жасады, бірақ ол Гаргардың жанында тоқтады. 1123 жылдың 18 сәуірінде Балдуин сойқышылықпен айналысуға дайындалып жатқанда, Белек оның лагеріне шабуыл жасап, оны тұтқынға алды. Балдуин Харпут бекінісіне жеткізілді. Белек маусым айында Алеппода болған кезде, Жоселиннің елу армян жақтасы монахтар кейпінде Харпутқа келді және селджук гарнизонын қамалдан қуды. Жоселин Турбессел мен Антиохияға әскер жинау үшін Харпутты қалдырды, бірақ Балдуин мен армян сарбаздары Белекке қарсы бекіністі қорғау үшін қалды. Белек Харпутқа оралып, Балдуиннің қарсыласуын тоқтатты. Белек армяндарды өлімге кесті, ал Балдуин Харранға көшірілді. Кейіннен Балдуин Алеппоның қамауында түрмеге қамалған еді. Балдуиннің тұтқындалғанын естіген Патриарх Вармунд прелаттар мен барондарды жиналысқа шақырды, онда Иерусалимнің байлифі (немесе регенті) Юстас Греньер сайланды. 15 маусымда Греньер қайтыс болғаннан кейін, Вильгельм Бурский оның орнына регент болды. Байлифтер мен патриарх Балдуин тұтқында болған кезде патшалықты басқаруда тығыз байланыс күйінде болды және басқа да жоғары лауазымды шенеуніктермен бірлесіп жұмыс істеді. Олар Венеция дожы Доменико Михельмен, египеттік жағалау қалаларына қарсы әскери көмек алмасу шартымен, венециялықтарға саудалық жеңілдіктер ұсынып, одақ жасады. Олар 1124 жылдың 7-8 шілдесінде Тирді басып алды. Брюггелік Гальберт Балдуин тұтқында болған кезде Иерусалимнен Фландрияға делегаттар келгенін жазды. Олар Балдуиннің "ашкөз және қисық болғанын, Құдай халқына жақсы басшылық жасамағанын" айтты. Олар Фландрия графы Чарльз Игіге тәжді ұсынды. Брюггедегі хабарлама Иерусалим ақсүйектерінің бір тобы тұтқынға алынған Балдуинды тақтан түсіруге тырысқанын көрсетеді. Иерусалимнің алғашқы екі билеушісінің ұрпағы және оның інісі Евстахийдің үстеме билігінде болған Чарльз Игі, таққа лайықты үміткер болды. Алайда ол ұсыныстан бас тартты. Мюррей наразы дворяндардың жетекшісін фламанд Юстас Греньермен байланыстырады. Белек 1124 жылдың 6 мамырында өзінің бүлікші лауазымды адамына қарсы шайқаста қаза тапты, ал Балдуин Ильгазидің ұлы Тимурташқа түсті. Тимурташ Жоселин мен Морфиямен Балдуинді босату туралы келіссөздерді бастауды Шаизар әміріне тапсырды. Келісім бойынша Балдуин 80 000 динар төлеуге және Тимурташқа Атариб, Зардана, Азаз және басқа Антиохия бекіністерін беруге міндетті болды. Балдуин Тимурташқа бадуин әміршісі Дубайс ибн Садақаға қарсы күресуге көмектесетінін де уәде берді. Балдуиннің құнының төрттен бірі төленгеннен кейін және оншақты кепіл (оның ішінде Балдуиннің кіші қызы Иовета және Жоселиннің ұлы Жоселин II) Тимурташқа қалған соманы төлеуді қамтамасыз ету үшін тапсырылғаннан кейін, Балдуин 1124 жылдың 29 тамызында босатылды.

Соғыстар

Бальдуин Антиохияға барды, онда патриарх Бернард оған Антиохиялық жерлерден бас тартуға рұқсат етілмегенін еске салды және 1124 жылдың 6 қыркүйегінде оған Тимурташқа бекіністерді беруден тыйым салды. 6 қазанда Бальдуин Алеппоны қоршады, онда оның құны үшін кепілдер ұсталған еді. Дубайс ибн Садақа және екі сельжук князі, Сұлтан Шах пен Тоғрул Арслан оған қосылды, ал Тимурташ қоршалған қалаға көмектеспеді. Әл-Бурсуки араласуға шешім қабылдады және әскерлерін жинады. Әл-Бурсукидің жақындап келе жатқанын білген соң, Дубайс ибн Садақа Алепподан шығып кетті, бұл Бальдуинды 1125 жылдың 25 қаңтарында қоршауды көтеруге мәжбүр етті. Екі жылдан астам уақыттан кейін, Бальдуин 3 сәуірде Иерусалимге оралды. Ол венециялықтармен Pactum Warmundi шартын қайта келісіп, оның көп бөлігін бекітті, сондай-ақ венециялықтардың патшалыққа әскери көмек көрсетуін талап етті. Әл-Бурсуки, Тогтекин және Хомстың Хирканы Кафартабты басып алып, Зардананы қоршағаннан кейін, Бальдуин тағы солтүстікке бет бұрды. Патшалықтан оған аздаған ғана салт аттылар еріп келді, Мюррей мен Барбердің пікірінше, бұл оның жиі жасаған жорықтарына наразылықтың белгісі болуы мүмкін. Триполидің Понсы мен Эдессаның Жоселин оған қосылып, май айының соңында Аяз шайқасында сельжуктарды жеңді. Тарихшы Питер Лок бұл шайқасты "крестшілер мемлекеттері тарихындағы ең қанды шайқастардың бірі" деп сипаттады. Шайқаста алынған олжа Бальдуинге Иерусалимге оралғанға дейін құнын төлеуге мүмкіндік берді. Кейбір ықпалды ақсүйектердің мансабы Бальдуиннің 1125 жылы Иерусалимге оралған кезде басталды. Вальтер I Брисебарре 1125 жылдың 2 мамырында Бейрут әкімі ретінде Pactum Balduini келісіміне куә болды; Паган Батлер алғаш рет 1126 жылы Ольтрежордайн әкімі ретінде айтылды. Уильям Тирдің сөзіне сүйенсек, Роман Ле Пюй мен оның ұлы Ральф аумақтан айырылғаннан кейін Паган Ольтрежордайнды басып алды. Мюррейдің пікірінше, Бальдуин Романнан Ольтрежордайнды тартып алған болуы керек, өйткені Роман оның тұтқындық кезіндегі қарсыластарының бірі болған. Мюррей сондай-ақ Бальдуиннің 1120 жылдардың соңында Иерусалимдік ақсүйектердің наразылығын басу үшін Дамаскқа қарсы кеңейімді саясат жүргізгенін айтады. Ол 1126 жылдың басында Иорданның арғы жағындағы Дамаск жеріне шабуыл жасады. Дерлік барлық армиясымен бірге Бальдуин 25 қаңтарда Тогтекинге жеңіліс сыйлады және көптеген олжамен патшалыққа оралды. Одан кейін ол Триполидің Понсына Рафниеді басып алуда және Хомсты шабуылдауда көмектесті. Әл-Бурсуки 1126 жылдың шілде айында Атарибты қоршады. Бальдуин тағы солтүстікке аттанды, ал Эдессалық Жоселин Артада оған қосылды. Екі тарап та майдан шайқасынан қашуға тырысты, ал Әл-Бурсуки Алеппоға қайтып кетті.

Мұрагерлік

1126 жылы қазанда Богемонд II Антиохияға мұрасын талап ету үшін келді. Оның келгені Антиохиядағы Болдуин билігін аяқтады, бірақ Богемонд Болдуиннің екінші қызы Элиске үйленді. Ұлы жоқ Болдуин 1126 немесе 1127 жылы үлкен қызы Мелисендені мұрагері етіп тағайындады. Болдуин крестшілердің Еуропадан қосымша күш алмастан Дамасты басып алуға шамасы келмейтінін түсінді. Ол ақсүйектерімен кеңесіп, 1127 жылдың күзінде Бурестің Вильгельмі I мен Гей I Брисебаррды Францияға жіберді. Пейнс Хью және оның бес серігі елшілерге еріп жүрді. Елшілік алдымен Франция королі Людовик VI-ға барды, ол некеге келісім берді. Фулк пен Болдуиннің елшілері арасындағы келіссөздер бірнеше айға созылды. 1127 жылдың тамызында немесе қыркүйегінде Болдуин Дамаск территориясына қарсы жаңа әскери науқанға шықты. Тарихшы Стивен Тибблдің пікірінше, Уди-Мусадағы патшалық бекінісі осыдан кейін салынған. Болдуин Тир архиепискобы Вильгельм I және Лидда мен Рамла епискобы Робертті Киелі орынға жіберді. Папа Хонорий II 1129 жылғы 29 мамырдағы хатында Болдуиннің Иерусалимнің заңды билеушісі екенін мәлімдеді. Кристофер Тайерман мен Ханс Эберхард Майер папаның хаты Болдуин билігінің заңдылығына күмәндік тудырмау үшін жазылғанын айтады. Алайда, 1128 жылғы шілдеде Пиккинидің Вармунды ауыстырған Ла Фертенің Стефаны Болдуинге қарсы шығып, Иерусалимді патриархатқа беруді талап етті. Анжулық Фулк 1129 жылдың көктемінде Киелі жерге келді. Ол Мелисендеге үйленді, ал Болдуин оларға патшалықтың ең бай екі қаласын – Тир мен Акрді сыйлады. Трой кеңесінде Темплиерлердің жарғыларын қабылдауға қол жеткізген Пейнс Хью жаңа крестоносшылармен бірге патшалыққа оралды. Тогтекиннің мұрагері Тадж әл-Мөлөк Бури 1129 жылғы қыркүйекте Дамаскіде Низарилерді қырғынға ұшыратуға бұйрық берді. Низарилердің жергілікті басшысы Исмаил әл-Аджами Болдуинге елшілер жіберіп, патшалықта баспана алғандықтары үшін крестоносшыларға Баниас бекінісін ұсынды. Болдуин ұсынысты қабылдап, әскері Баниасты басып алды. Жаңа крестоносшылардың болуын пайдаланып, ол Дамаскіге шабуыл жасауға да шешім қабылдады. Ол барлық қолдағы әскерлерін жинап, қараша айында қаладан оңтүстік-батысқа қарай орналасқан Ағаш көпірге дейін жетті. Буридің түркі аттылары крестоносшы әскерінің бір бөлігін жеңіп, Дамаск маңындағы жазықтарды қатты дауыл батпаққа айналдырғаннан кейін, Болдуин желтоқсанның басында Иерусалимге қайтуға мәжбүр болды. 1130 жылғы ақпанда Даниялық Гази Гмуштигин Богемонд II-ге тұзақ құрып өлтіргеннен кейін, Болдуин Антиохияға княздықты басқаруға дайындық жасау үшін сапарлады. Алайда, Алиса өзінің және Богемондтың кішкентай қызы Констанцияның билігінде регент болуды қалап, Болдуинге Антиохияға кіруге рұқсат бермеді. Ол тіпті Мосулдың атабегі Имад ад-Дин Зенгиге өз әкесіне қарсы көмек сұрап елшілер жіберді, делінген замандас Ибн әл-Қаланисидің мәлімдемесінде. Антиохиялық ақсүйектер оның жоспарына қарсы болды және Болдуинге кіруге мүмкіндік берген қаланың екі қақпасын ашты. Ол қызының қатесін кешірді, бірақ Констанция кішкентай болған кезде оған Антиохияда қалуға тыйым салды. Антиохиялық ақсүйектер оған және Констанцияға адалдық ант бергеннен кейін, Болдуин Эдессаның Жоселинін княздықты басқаруға тағайындады. Вильгельм Тирдің айтуынша, Болдуин Антиохиядан оралғаннан кейін ауыр сырқатқа шалдықты. Ол 1131 жылғы тамыздағы мұрагерлік мәселесін шешуге дайындық жасағанда, өліміне жетті. Ол Патриарх сарайына, Киелі қабірге жақын жерге көшірілді, онда ол патшалықты Фулк, Мелисенде және олардың кішкентай ұлы Болдуинге қалдырды. Ол монахтық антына кіріп, 21 тамызда қайтыс болған Киелі қабірдің коллегиялық шіркеуіне кірді. Ол Киелі қабірге жерленді.

Шығу тегі

Балдуин – Ретель графы Игу I мен Монлеридің Мелисендасының кіші ұлы. Ол Куртене мен Ле Пюизе иелерімен және Иль-де-Франстағы басқа да асыл отбасылармен тығыз байланысты болды. Ол Булоньелік Евстахий III, Бульондық Годфрид және Булоньелік Балдуин ағайындарының туысы еді, бірақ олардың нақты туыстығы белгісіз. Басты мәселе – Балдуин II-нің әкесінің әжесі мен анасының әжесінің кім екендігі. Альберик Труа-Фонтендегі хроникасында (1119 жылы жазылған) Русидің Ебль I-нің қарындасы Иветта, Ретель графы Игу I-нің анасы деп сипатталады. Бұл Балдуин II-нің шежіресі ретінде қабылданған дәстүрлі нұсқа. Дегенмен, оның отбасы тарихын ескерсек, мұндай мәлімдеме уақыт бойынша мүмкін емес. Жан Ноэль Матье Эбль I (1033 жылы қайтыс болған) 1081 жылы әлі тірі болған әпкесі болуы мүмкін емес екенін айтады, және оның Манасс II-нің әйелімен шатастырылған болуы керек деп санайды. 12 ғасырда жазылған «Li Estoire de Jerusalem et d'Antioche» еңбегінде Манасс III-тің Төменгі Лотарингия герцогы Годфри III-тің қызына үйленгені айтылады. Бұл Иерусалимнің екі Балдуині арасындағы байланысты, сондай-ақ Годфридің 1065 жылы Манассқа сыйлық бергенін түсіндіруге болады. Алан В. Мюррей бастапқы дереккөздер Балдуин II-нің алдыңғыларымен байланысы «әсіресе жақын болмағанын» және Балдуиннің олардың анасы Ида Лотарингиялықпен туыс болғанын көрсетеді дейді. Томас Асбридж Балдуин олардың екінші туысы болғанын айтады. Төмендегі шежіре ағашы жоғарыдағы екі мәліметке негізделген, ол Балдуин II-ні анасы арқылы алдыңғыларының бірінші туысы етеді. Асбриджтің пікірі Годфри III-тің әйелі Доданың Манасс III-тің қарындасы болғаны, енесі емес деген гипотезаға сәйкес келеді. Сондай-ақ, Юдит Евстахий II-нің қарындасы болған деген болжам бар. Алайда Мюррей «Genealogica comitum Boloniensium» Булонье шежіресінде осы қыз туралы немесе Ретель мен Булонье отбасылары арасындағы басқа байланыс туралы ешқандай мәлімет жоқ деп қарсылық білдіреді. Бұл жинақ Манасс III-тің ұрпақтары Иерусалим патшалығын басқарған 12 ғасырдың ортасына дейін көшіріліп, толықтырылған. Аталған үш әйелдің есімдері *қарқынды* жазылған.

Отбасы

Арменияның көпшілігі Армения апостол шіркеуінің жатқыштары болды, бірақ Балдуиннің әйелі Морфия православиелік ақсүйек отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Габриэль, жауларына қарсы крестшілердің қолдауына зәру болғандықтан, Морфияны Балдуинге үйлендірді. Морфия төрт қыз туды. Ол 1126 немесе 1127 жылдың 1 қазанында қайтыс болды. Балдуин мен Морфияның үлкен қызы Мелисенда күйеуі Фулькпен бірге Балдуиннің орнын иеленді. Олар 1131 жылдың 14 қыркүйегінде Қасиетті қабірде тәж кигізілді. Балдуиннің екінші қызы Алиса, Балдуиннің қайтысынан кейін Антиохияны басқаруға бірнеше рет әрекеттенді. Ходиерна Балдуин мен Морфияның үшінші қызы болды. Ол 1138 жылға дейін Триполи графы Реймонд II-ге тұрмысқа шықты. Иовета – олардың ең кіші қызы және әкесі тәж кигеннен кейін дүниеге келген жалғыз баласы ("күлгінге туған"). Ол шамамен 1134 жылы Иерусалимдегі Сент-Анн монастырына кірді. 10 жылдай өткен соң, Мелисенда Бетаниядағы Лазар қабірінде құрған монастырдың екінші әйгілі анасы болды.

Мұра

Балдуиннің замандастары оны жиі сынаған. Эдессада Балдуин билік еткен кезде армян шағымдарын жазған Матай Эдессалық оны "ақшаға шексіз құмарлық" көрсеткен ашкөз билеуші деп сипаттайды. Аман тауларына қоныстанған Блуалық Бернард монах оны "өмір салтындағы белгілі бір зұлматтар" үшін кінәлайды. Шартрлық Фулхер Балдуиннің тұтқындалуын күнәсі үшін келген жаза деп есептеді, себебі ол басқа ешбір тұтқынға алынған патшаларды көрмеген. Тирлік Вильгельм Балдуинды "ғибадатты, Құдайға қорқынышпен қараған, адалдығымен және әскери істердегі мол тәжірибесімен көзге түсетін" адам деп сипаттап, оны "Қасиетті Қарға" (cognominatus est Aculeus) деп атады. Ибн әл-Қаланиси оны Балдуин І-ден ажырату үшін "Кішкентай Балдуин" (Багдавин әл-руайис) деп атап, "одан кейін олардың арасында дұрыс ойлауға және басқаруға қабілетті адам қалмады" деді.

Негізгі дереккөздер

Тирлік Вильгельм, Теңіздің Ар жағындағы Істер Тарихы, Э. А. Бэбкок пен А. С. Крей аударған. Колумбия университетінің баспасы, 1943. Гальберт Брюгге: Жақсы Карлдың қанына қылыш ойнау (Жеймс Брюс Росс аударған) (1959). Колумбия университетінің баспасы.