Кіріспе

Лембиту (эстон тілінде: Lembit, 21 қыркүйек 1217 жылы қайтыс болған) – Сакала округінің ежелгі эстон ақсақалы және 13 ғасырдың басында неміс крестоносшыларына қарсы күрестегі әскери жетекші. Ол крест жорығына дейінгі, біраз біографиялық мәліметі белгілі жалғыз эстон билеушісі (оның есімі тек Генрихтің Ливония жылнамасында айтылған). Лембиту, латын тілінде Ламбит, Лембито немесе Лембитус деп те аталады, алғаш рет 1211 жылы жылнамаларда еске алынған. Лембиту басқарған әскерлер Эстонияның тарихи Сакала (Саккалия) округінде миссионерлер тобын жойды және Новгород Республикасының қаласы Псковқа дейін шабуыл жасады. 1215 жылы Лембитудің Лехола (Леал) бекінісі (қазіргі Сууре-Яани қаласының жанында орналасқан) немістер тарапынан басып алынды және Лембиту тұтқынға алынды. Ол 1217 жылы босатылды. Лембиту эстондықтарды біріктіріп, неміс басқыншылығына қарсы тұруға тырысты. Ол түрлі округтерден 6000 эстондықтан тұратын әскер жинауға қол жеткізді, бірақ 1217 жылдың қыркүйек айындағы Әулие Матай күніндегі шайқаста қаза тапты.

Атауы және өкілеттігінің дәрежесі

Лембит туралы жалғыз жазбада қалған өмірбаяндық ақпарат Генрихтің Ливон жылнамасынан алынған, онда ол "аға" ("үлкен") және "princeps ac senior perfidus Lembitus" ("сатқын ханзада және үлкен Лембиту") деп сипатталған. Жылнаманың тағы бір жерінде "Ламбито эт Меме, seniores де Сакале" (Лембуто және Меме, Сакаланың ақсақалдары) деп айтылады, яғни Лембиту округтің жалғыз ақсақалы емес еді, осылайша Лембитудың "Сакала патшасы" немесе "Сакаланың ақсақалы" деген титулының кейбір түсіндірмелеріне қанағаттандырылмаушылық тудырады. Қазіргі археологиялық дәлелдер Сакала сол кезде дербес патшалық болған деген жорамалды қолдайды.