Қызылкөз үйрек (Mergus serrator) – Солтүстік жарты шардың су құсы. Көшіп жүреді, балық аулайды, теңізде де кездеседі. Түрлер, мінез-құлқы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Қызыл кеуделі мерген (Mergus serrator) – Солтүстік жарты шардың көп бөлігінде таралған үйрек түрі. Бұл түрдің атауын беретін қызыл кеудесі тек көбелек кезеңіндегі еркектерде байқалады. Олар жылдам ұшып, су астындағы жануарларды қуу арқылы су бетінен сүңгіп тамақтанады, ал тісті қанатымен сырғақты балықтарды ұстайды. Олар жыл сайын көлдер мен өзендердегі көбелек орындарынан қыстау үшін көбінесе жағалау аймақтарына көшіп барады, бұл оларды Mergus туысының тұзды суды жиі пайдаланатын жалғыз түрі етеді. Көбелек маусымынан тыс кезде олар көбінесе шағын, бірақ 100-ге дейін жететін топтарды құрайды. Бұл түрдің дүниежүзілік саны тұрақты, бірақ кейбір аймақтарда мекендеу ортасының жоғалуы және басқа да факторлар оларға қауіп төндіреді.
The red breasted merganser (Mergus serrator) is a duck species that is native to much of the Northern Hemisphere. The red breast that gives the species its common name is only displayed by males in breeding plumage. Individuals fly rapidly, and feed by diving from the surface to pursue aquatic animals underwater, using serrated bills to capture slippery fish. They migrate each year from breeding sites on lakes and rivers to their mostly coastal wintering areas, making them the only species in the genus Mergus to frequent saltwater. They form flocks outside of breeding season that are usually small but can reach 100 individuals. The worldwide population of this species is stable, though it is threatened in some areas by habitat loss and other factors.
Этимология
Mergus тұқымдас атауы – Плиний және басқа римдік авторлар белгісіз су құсына қатысты қолданған латын сөзі. Serrator сөзі латынша "тісті ара" деген мағынаны білдіреді және "serra" сөзінен туындаған, ол "тіс" немесе "ара" дегенді білдіреді. Бұл құстың мүсініндегі ара сияқты тістеріне сілтеме жасайды, олардың арқасында ол сырғанақ балықтарды ұстай алады, олар оның ең көп жейтін азығы. Қызыл кеуделі мерген – Карл Линнейдің 1758 жылы жарық көрген "Systema Naturae" кітабының 10-шы басылымында сипатталған көптеген құс түрлерінің бірі және оған Mergus serrator есімді екі атау берілген.
The genus name Mergus is a Latin word used by Pliny and other Roman authors to refer to an unspecified water bird. The specific epithet serrator is Latin for sawyer and is ultimately from serra, meaning saw. It refers to the saw like projections on the bird's bill, which enable it to hold on to slippery fish, its most frequent prey. The red breasted merganser was one of the many bird species originally described by Carl Linnaeus in his landmark 1758 10th edition of Systema Naturae, where it was given the binomial name Mergus serrator.
Дауыс
Сүйісу кезінде аналық кеулесін қырқыратып, «прак прак» деп дыбыстайды, ал еркек мысықтай ғарылдайды. Ұшу кезінде аналық қатаң «грук» деп дыбыстайды. Басқа уақытта бұл түр көбінесе үнсіз болады.
During courtship, the female gives a rasping prrak prrak, while the male gives a catlike meow. In flight, the female makes a harsh gruk. At other times this species is largely silent.
Тамақ және азықтандыру
Қызыл кеуделі қазтар суға сүңгіп, су астында жүзеді. Олар негізінен ұсақ балықтармен қоректенеді, бірақ сондай-ақ су жәндіктері, құрттар, шаяндар және қосмекенділерді де жейді.
Red breasted mergansers dive and swim underwater. They mainly eat small fish, but also consume aquatic insects, worms, crustaceans, and amphibians.
Қорғау
Қызыл кеуделі мергендер Африка-Еуразиялық көшпелі су құстарын қорғау жөніндегі келісімге (AEWA) қолданылатын түрлердің бірі болып табылады. Бұл түр сондай-ақ АҚШ пен Канада арасындағы көшіп-қонушы құстар туралы шарт бойынша аңшылық құсы болып саналады. Бұл түрге белгілі бір деңгейде қорғау қарастырылғанын білдіреді, бірақ Солтүстік Америкадағы жергілікті аңшылық ережелерімен белгіленген маусымдар мен аймақтарда оны аулауға рұқсат етіледі. Дегенмен, осы түрге қызығушылық танытқан аңшылар аз, және салыстырмалы түрде аз құстар ауланады. Түр кеңінен таралған және IUCN бойынша "қауіпсіз" санатына жатады, бірақ кейбір аймақтардағы популяциясы төмендеуі мүмкін. Оған қауіп төндіретін факторлар: ылғалды жерлерді жою арқылы мекендеу ортасының жойылуы, пестицидтер мен қорғасын сияқты зиянды заттарға ұшырау, сондай-ақ коммерциялық балық аулау кезінде кездейсоқ ұсталып қалуы.
The red breasted merganser is one of the species to which the Agreement on the Conservation of African Eurasian Migratory Waterbirds (AEWA) applies. The species is also considered a game bird under the Migratory Bird Treaty between the United States and Canada. This means that the species gets some protection, though hunting it is legal in North America in certain seasons and places determined by local hunting regulations. However, few hunters are interested in the species and relatively few birds are harvested. The species is widespread and common enough to be categorized as least concern by the IUCN, though populations in some areas may be declining. Threats include habitat loss through wetland destruction, exposure to toxins such as pesticides and lead, and becoming bycatch of commercial fishing operations.