Кіріспе

Бавариядағы өзен, Германия. Альтмюль (, Alchmona, Alcmana, Almonus) – Германияның Бавариясындағы өзен. Ол Дунай өзенінің сол жақ саласы және шамамен ұзындығы бар.

Курс

Алтмюль өзенінің бастауы Ансбах қаласына жақын орналасқан. Осы жерден өзен оңтүстік-шығысқа қарай тар арнамен ағып, Гунзенхаузеннің солтүстігіндегі (көлге) құяды. Гунзенхаузеннен шыққаннан кейін өзен Франкониялық Юра арқылы кең иіспен өтеді. Ол табиғи ортасымен әйгілі (Альтмюль алқабы табиғи паркіне) кіреді: Альтмюль өзенінің иірімдері Франкониялық Юра тауларында терең шатқалдар жасаған. Алтмюль Трюхтлинген, Эйхштатт және Бейлингрис қалаларынан өтеді. Дитфурттан төмен қарай өзен арнасы түзетіліп, Майн және Дунай өзендерін байланыстыратын каналға (Рейн-Майн-Дунай каналы) қосылды. Табиғатты қорғаушылардың қарсылығына қарамастан, канал 1992 жылы ашылды және ол Альтмюльдің шығыс бөлігінің көбін өзгертті. Алтмюль соңында Кельхаймда Дунайға құяды.

Өзен

Альтмюль Ротенбург об дер Таубердің солтүстік-шығысында, Хойе Лейтеге жақын және Бургбернхаймның жабайы даласы Вилдбадтан оңтүстік-шығысқа қарай 500 метр жерде басталады. Оның бастауы ретінде 1904 жылы Мюнхендегі Бавария гидротехникалық бюросы Хорнауэр Вайхердің су төгу арнасын бекітті. Оны бірнеше арналармен толықтырады, соның ішіндегі біреуінің бастауы Альтмюльдің бастауы саналады. Сондықтан Альтмюль Еуропаның негізгі суайдынының оңтүстігінде басталып, негізінен оңтүстік-шығыс бағытта ағады. Бұл Бавариядағы ең баяу ағатын өзен, өте жай ағып, тіпті Германиядағы ең баяу ағатын өзендердің бірі және бірнеше штаттың ішінде басталып, сол штаттың шегінде ағатын ең ұзын өзен. Альтмюльді үш бөлікке бөлуге болады. Жоғарғы үштен бір бөлігінде ол кең аңғарда баяу ағатын жайылымдық өзен. Ландшафт жазық, көлбеу және жер асты негізінен Кеупер кезеңінің тау жыныстарынан тұрады, оның ішінде әктас және саз. Сазды тастар жер астын тығыздайды, сондықтан Альтмюльдің жоғарғы ағысы тым кең емес. Орта ағысында Альтмюль солтүстік және шығысқа қарай Гунзенхаузендегі Альтмюль көліне құяды. 1980 жылдары Альтмюльзе көлін салу кезінде өзен төсегі қайта жаңартылды. Альтмюльзе көлінің оңтүстік жағалауында өзен ағысы жер астындағы Альтмюльберлейтер арқылы өтеді. Тек су дебиті жоғары болған кезде ғана Альтмюльден Альтмюльзелейтер арқылы Альтмюльзе көліне су құйылады, ол Альтмюльден Регницке құрғақ өзен жүйесіне су бұру үшін салынған су қоймасы. Бұл көл құс және табиғат қорығы деп жарияланды. Көлден алынған су туннель арқылы Бромбах су қоймаларына ағып, Бромбах (Регниц алабы) арқылы ағып, континенттік бөлінудің солтүстігіне құяды. Регниц суы ақырында Рейнге құяды, сондықтан су бұру арқылы жасанды өзен тармағы құрылды. Тройхтлингеннен бастап Альтмюльдің төменгі ағысы Франкон Юрасының жазық даласынан өтеді, оның карсттық әктасында тар аңғар қазылған. Бұл жердегі тік аңғар беткейлерінде кейде ерекше тау жыныстары кездеседі, мысалы, Эсслинген ауылының жанында, өзен деңгейінен 20 метр биіктікте орналасқан қазан тәрізді шайылулар. Дольнштейннен бастап Юраның үзіліс аңғары кенеттен кеңейеді. Мұнда Альтмюль үлкен Дунайдың бұрынғы аңғары арқылы ағады. Реннерцхофенде бұл "Урдонавтал" қазіргі Дунай аңғарынан бөлінеді; Альтмюль ағып өтпейтін бөлігінде, тек кішкентай арналар бар, ол Веллхайм құрғақ аңғары деп аталады. 1910 жылдан бастап өзен ағысы Унтервурмбахтан төмен қарай көптеген бөгеттермен түзетіліп, реттелді, сондықтан көптеген ескі арналар бөлінді. Содан бері кейбір реттеу шаралары кері қайтарылды, мысалы, Тройхтлинген Грабен маңында және Эйхштеттке жақын Вассерцельде. Дитфурттан төменгі ағысы 19 ғасырдың ортасында 10 шлюзбен кеңейтіліп, Людвиг Дунай-Майн каналының бөлігі болды. Осы бағыт 1975 жылдан 1991 жылға дейін Риденбург пен Келхаймда шлюздері бар Рейн-Майн-Дунай каналын салу үшін пайдаланылды. Еуропадағы су жолдары құрылысында алғаш рет табиғат пен ландшафтқа қатысты шараларды алмастыру үшін экологиялық шаралар бойынша ландшафттық жоспарлар жасалды; арна құрылысының 15% осы мақсатқа жұмсалды. Альтмюль Келхаймнан төмен Дунайдың 2411.54 шақырымында Дунайға құяды. 34 шақырымдық Альтмюль бөлігі федералды су жолының негізгі Дунай каналына кіреді; Сонымен қатар, Дитфурт бөгетінен жоғары МДК-ге дейінгі Альтмюльдің 580 метрлік бөлігі федералды су жолы болып табылады. Альтмюль бойымен жақсы белгіленген және жабдықталған Альтмюльтальрадвегі өтеді. Өзенде қайықпен саяхаттау қауіпсіз.