Кіріспе

Жаңа Келісім кітабы

Жоханның екінші хаты – Жаңа Келісімге жатқызылатын, дәстүрлі түрде Жохан Евангелистке авторлық екендігі саналатын кітап, сондай-ақ ол Жоханның тағы екі хаты мен Жохан Ізгі хабарының авторы деп есептеледі (бірақ бұл пікір даулы). Көптеген қазіргі ғалымдар бұл Жохан елшісі емес деп санайды, алайда жалпы алғанда, бұл кісінің немесе топтың кім екендігі туралы бір пікірге келгендер жоқ. (Жоханның еңбектерінің авторлығы туралы қараңыз.)

Құрамы

Бұл хаттың тілі 3 Жоханға ерекше ұқсас. Сондықтан, кейбір зерттеушілер осы екі хатты да бір автор жазған деген пікірді білдіреді. Дәстүрлі көзқарасқа сәйкес, барлық хаттарды апостол Жохан жазған, ал тілдік құрылымы, ерекше сөздігі және талқыланатын мәселелер осы теорияны қолдайды. Сондай-ақ, маңыздысы – Исаның денесі болмағанын айтқандарға қарсы нақты ескерту: «Көп алдаушылар әлемге енді, олар Иса Мәсіхтің еттен келгенін мойындамайды». Бұл, хат алғаш жазылған кезден бастап, Исаның адамдық жаратылысын жоққа шығаратын доцетикалық христологияға ие адамдар болғанын көрсетеді, олар Исаның жаны ғана болған немесе ол мүлдем келмеген деп сенген. Балама ретінде, хаттың гностикалық теологияны мойындауы және одан бас тартуы авторлық мерзімінің дәстүрлі христиандықпен салыстырғанда кейінірек болуын көрсетеді. Мұны қарапайым контексттік зерттеу арқылы анықтау мүмкін емес. Гностицизмнің бастауы және христиан дінімен қарым-қатынасы екі діннің алғашқы өзара әрекеттесуі туралы жеткілікті әдебиет болмағандықтан, дұрыс даталанбаған. Ол мұндай денеге қарсы көзқарастарды қатаң айыптайды, бұл сондай-ақ осындай дәстүрден тыс ұстанымдарды қабылдағандардың жеткілікті дауысқа ие болғанын, ықпалды болғанын немесе осы пікірге қарсы тұруға жеткілікті көп болғанын көрсетеді. Гностицизмді ұстанушылар екінші және үшінші ғасырларда ең көп болды.

"Қыз" сөзінің түсіндірмесі

Бұл жазба "таңдалған әйел мен оның балаларына" (кейбір аудармалар бұл тіркесті "қарт әйел мен оның балаларына" деп аударады) жолданған және "Сенің таңдалған қарындасыңның балалары саған сәлем жолдайды" деген сөздермен аяқталады. Аталған әйелдің ізгілігі жоғары бағаланады және жалған ұстаздардан сақтандырылады. Әйел жиі шіркеудің метафорасы ретінде қарастырылады, шіркеу – сенушілердің жалпы денесі және жергілікті қауымдар. Балалар сол жергілікті қауымның мүшелері болар еді. Жазушы соңғы жолда басқа шіркеуден келген сәлемді де қосады: "Сенің таңдалған қарындасыңның балалары саған сәлем жолдайды". "Таңдалған" термині Инабатқа сенуші және Мәсіхтің жолын ұстанушылар үшін кең таралған еді. Ғалым Амос Уайлдер бұл пікірді қолдап, хаттың өзінің мазмұны оның жеке адамға емес, шіркеудің баршасына арналғанын көрсетеді. Басқа түсіндірме бойынша, хат нақты бір адамға жолданған. Афанасий бұл жерде қолданылған грек сөзі Кирияның "әйел" деген мағынаны білдіретінін айтқан. "Жас аударма" осылай аударады. Сондай-ақ, бұл жеке тұлғаға қатысты болуы мүмкін, бірақ оның аты аталмаған болуы да мүмкін.