Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лейбниц () – Австрияның Штирия штатындағы қала. 2023 жылдың 1 қаңтарында халық саны 13 014 адамды құрады. Қала Грац қаласының оңтүстігінде, Мур және Сульм өзендері арасында орналасқан. Лейбниц – 727 км² аумақты қамтитын Лейбниц әкімшілік округінің орталығы, онда 80 000-нан астам адам тұрады. Лейбниц айналасындағы округ үшін мәдени, білім беру, сот және экономикалық маңызға ие.
Leibnitz (; Slovenian: Lipnica) is a city in the Austrian state of Styria and on 1 Jan. 2023 had a population of 13,014. It is located to the south of the city of Graz, between the Mur and Sulm rivers. The town is the capital of the Leibnitz political district, which covers about 727 km2, within which more than 80,000 people live. Leibnitz acts as a cultural, educational, judicial and economic focus for the surrounding district.
Тарих
Қазіргі қаланың орталығы Флавия Сольваның археологиялық орнынан шамамен 3 км қашықтықта орналасқан болса да, Лейбниц 1-ші ғасырда негірленген және 5-ші ғасырдың басында толығымен қиратылған осы римдік муниципалитетіне тікелей мұрагерлік ете алмайды. 9-шы ғасырда Бавариялық қоныс аударушылар аймаққа келген кезде, бұрынғы жарты мыңжылдықтан бері орналасқан славян халқын ығыстырып, бірте-бірте сіңіріп алғанда, Рим қаласы туралы барлық естелік ұмытылып кеткен. Лейбниц атауының алғашқы жазбадағы нұсқасы Липница деп тіркелген, және ол 970 жылдың 7 наурызында император Оттон Ұлы шығарған құжатта кездеседі. Дегенмен, Зуиб (немесе Сульб; екі аталым да римдік Сольва есімін еске түсіреді) атты басқа бір елді мекені, қазіргі қала орнына қарағанда, Фрауенберг төбесінде орналасқан Липница елді мекенінен жақын болды, онда неолит дәуірінен бері адамдар тұрған. Кейіннен, азаматтық қоныс Мур өзенінің аңғарына қайта көшіп келгенде, ал төбедегі тұрғын үй бекінілген орын болып қала бергенде, атау Либниц және Либенице (12-шы ғасыр), Лейбенц және Лейбенцке (13-шы және 14-шы ғасырлар) және соңында Лейбниц (14-шы және 15-шы ғасырлар) болып өзгерді. 12-шы ғасырда қала және оның төңірегіндегі аймақ, батыстағы Сульм аңғары да, Зальцбург архиепископтығының құрамына кірді және 400 жылдан астам уақыт бойы солай болды. Азаматтық қоныстың көшірілуі архиепископ Конрадиннің бастамасымен (немесе, кемінде, оның күшті қолдауымен) 1130 жылға дейін жүзеге асты. 1170 жылдың наурыз айында император Барбаросса Лейбницте Зальцбург билігіне қатысты мәселелерді талқылады, ал 1178 жылдың 14 маусымындағы императорлық жарлық Зальцбургқа толық құқық берді. Орта ғасырдың соңғы онжылдықтарындағы кезең Лейбництің төңірегіндегі аймақ үшін, қазіргі Австрияның оңтүстік-шығыс бөліктері сияқты, өте күрделі және қиын болды. Лейбництің бекінілмегені, 1479 жылы архиепископ Бернхард фон Рорердің қалашықты басып келген венгрлерге беру туралы шешім қабылдауына әсер етті; олардың билігі 1490 жылы күйреп, Австрия Лейбницті қайта басып алды, венгрлермен ынтымақтастық жасаған жетекші тұрғындарды қатаң жазалады. 18-шы және 19-шы ғасырдың басында, Лейбницте шамамен 1000 тұрғын болған кезде, қала екі рет толығымен өртеніп кетті: 1709 жылдың 29 мамырында және 1829 жылдың 8-9 қыркүйегінде. 1883 жылға қарай халық саны 2471 адамға жетті, ал 1913 жылдың 27 сәуірінде Австрия императоры Франц Йозеф I Лейбницті ресми түрде қала мәртебесіне көтерді. 1968 жылдың 1 қаңтарына қарай Лейбництің халқы 6641 адамды құрады, бірақ 1919 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан Төменгі Штирия Югославияның құрамына кіргеннен кейін қаланың салыстырмалы маңызы мен өмірлік күші күрт төмендеді, бұл қаланың оңтүстікке қарайғы маңызды байланыстарын үзіп, оны іс жүзінде "өлген шекаралық қалашыққа" айналдырды. 1970 жылдардан бастап, Югославия азаматтарының Австрияға баруы жеңілдегеннен кейін, Лейбницте экономикалық жандану басталды, ол 1991 жылы Словенияның тәуелсіз мемлекет ретінде құрылуымен және 2004 жылы Еуропалық Одаққа кіруімен күш алды.
Although the center of the current town is only about 3 km away from the archaeological site of Flavia Solva, Leibnitz cannot claim direct successorship to this Roman municipium founded in the 1st century, and finally destroyed in the early 5th century. When Bavarian settlers moved into the area during the 9th century, superseding and gradually absorbing the Slavic population that had established itself during the previous half millennium, all recollection of the Roman city had long since faded. The first documented version of the name Leibnitz reads Lipnizza and can be found in a scroll issued by emperor Otto the Great dated 7 March 970. However, a different settlement – the civitas Zuib (or Sulb; both names recall the Roman Solva) – was actually closer to the site of the present town than the civitas Lipnizza which was located on the nearby Frauenberg hill, where human occupation had persisted since the Neolithic age. Later, when the civilian settlement moved back and down to the Mur valley while the dwelling on the hill remained a fortified place, the name was transformed to Libniz and Libenizze (12th century), Leibentz and Leybencz (13th and 14th century), and finally Leybnitz (14th and 15th century). During the 12th century the settlement and its surrounding area, including the Sulm valley to the west, became territories of the Archbishopric of Salzburg and remained so for more than 400 years. The relocation of the civilian settlement was initiated (or at least heavily supported) by Archbishop Konradin of Salzburg, probably by 1130. In March 1170, Emperor Barbarossa discussed matters associated with Salzburg's authority in Leibnitz, and an imperial document dated 14 June 1178 granted full jurisdiction to Salzburg. The transition decades from the Middle Ages proved extremely turbulent and destructive to the area around Leibnitz, as it was to all the south east parts of modern Austria. The fact that Leibnitz was not fortified certainly contributed to the decision of Archbishop Bernhard von Rorer in 1479 to hand the township over to the invading Hungarians; their occupation collapsed in 1490 and Austria quickly reclaimed Leibnitz, severely punishing those leading citizens who had collaborated with the Hungarians. In the 18th and early 19th century, when Leibnitz had about 1,000 occupants, the town burned to the ground twice, on 29 May 1709 and again on 8–9 September 1829. By 1883 the population had risen to 2,471 and on 27 April 1913 Austro Hungarian emperor Franz Josef I of Austria formally elevated Leibnitz to city rank. By 1 January 1968 the population of Leibnitz had reached 6,641 but its relative importance and vitality had severely declined since Lower Styria had fallen to Yugoslavia in 1919 as a consequence of World War I, severing the city's vital connections to the south and effectively making it all but a "dead border township." From the 1970s onward, when it became easier for Yugoslav citizens to travel to Austria, Leibnitz started to experience a marked economic reinvigoration which gained momentum with the establishment of Slovenia as an independent state in 1991, and its entry into the European Union in 2004.
Мәдениет және демалыс
Лейбницте кинотеатр, орталықта орналасқан мұз айдыны және кемпинг пен теннис корты бар ашық ауадағы жүзу бассейні бар. Бұл мүмкіндіктерді жергілікті тұрғындар да, Адриатикаға қарай жолға шыққан туристер де пайдаланады. Жыл сайынғы қызықты шараларға күзгі фестиваль, орақ жинау рәсімі, Лейбниц "шарап аптасы" және "Перхтенлауф" кіреді. Жүзімдіктерге толы төбелі аймақта "Бушеншенке" деп аталатын көптеген дәстүрлі шарап ішетін орындар бар, онда жергілікті өнімді оңай татып көруге болады. Аймақ велосипед жолдарымен толық кермеленген, олар жаз және күз айларында ерекше танымал. Лейбниц Грацтан Словения шекарасына дейін Мур өзені бойымен созылатын велосипед жолының бір тармағында орналасқан. Сульм өзені бойындағы тағы бір велосипед жолы Глинштаттенге жетеді.
Leibnitz has a cinema, an ice rink located in the center, and an open air swimming pool with campsite and tennis courts. These facilities are enjoyed both by locals and passing tourist traffic on its way to the Adriatic. Interesting annual events include a fall festival with harvest thanksgiving procession, Leibnitz "wine week" and a "Perchtenlauf". The vineyard rich hilly countryside is home to many traditional wine drinking establishments known as "Buschenschenke", where the local produce can be readily tasted. The area is also crisscrossed by cycle trails, which are particularly popular in summer and fall. Leibnitz is situated on a branch of the cycle track which runs alongside the Mur river from Graz to the Slovenian border. Another cycle track alongside the river Sulm leads to Gleinstätten.
Экономика
Лейбницті қоршаған аймақ ("Лейбництер Фельд" деп аталады) кеңінен егіледі, негізгі егістері – жүгері және қабақ. Соңғысы қара-жасыл түсті қабақ тұқымы майын жасауға қолданылады, бұл – Штирияның ерекшелігі. Қала ішінде бірнеше шағын және орта өлшемді өнеркәсіптік кәсіпорындар, сондай-ақ кішкентай қонақүйлер мен пансионаттар орналасқан. Қала төңірегіндегі төбелі аймақтарда көптеген жүзімдіктер бар, және бұл қала шарап өндірісінің танымал орталығы болып табылады.
The area surrounding Leibnitz (known as the "Leibnitzer Feld") is extensively cultivated, the main crops being maize and pumpkin. The latter is used in the production of the black green colored pumpkin seed oil, a Styrian speciality. Several small to medium sized industrial companies and also some smaller hotels and boarding houses are located within the town. The areas of hilly countryside around the town support many vineyards, which itself is a renowned center of wine production.
Көлік
Лейбниц Венадан Словенияға және Хорватияның солтүстік бөліктеріне, әсіресе Чаковец және Вараждин қалаларына Грац арқылы жалғасатын негізгі оңтүстік теміржол желісінде орналасқан. Грацтан Лейбницке сапар шамамен 30 минуттық, Spielfeld Straß, Марибор, тіпті Любляна немесе Загребке қатынайтын пойыздармен жүреді. Лейбницте бірнеше такси қызметтері де бар. Сондай-ақ, Лейбницке A9 тас жолы да қызмет көрсетеді, ол Спиелфельд арқылы Словенияға басты бағыт.
Leibnitz lies on the main southern railway line, connecting Vienna to Slovenia and the Croatia northern parts especially like towns Čakovec or Varaždin via Graz. The journey from Graz main station to Leibnitz takes approximately 30 minutes using trains travelling to Spielfeld Straß, Maribor or even Ljubljana or Zagreb. There are also several taxi firms based in Leibnitz. Leibnitz is also served by the A9 motorway, the main route to Slovenia via Spielfeld.