Кіріспе

Лейбниц () – Австрияның Штирия штатындағы қала. 2023 жылдың 1 қаңтарында халық саны 13 014 адамды құрады. Қала Грац қаласының оңтүстігінде, Мур және Сульм өзендері арасында орналасқан. Лейбниц – 727 км² аумақты қамтитын Лейбниц әкімшілік округінің орталығы, онда 80 000-нан астам адам тұрады. Лейбниц айналасындағы округ үшін мәдени, білім беру, сот және экономикалық маңызға ие.

Тарих

Қазіргі қаланың орталығы Флавия Сольваның археологиялық орнынан шамамен 3 км қашықтықта орналасқан болса да, Лейбниц 1-ші ғасырда негірленген және 5-ші ғасырдың басында толығымен қиратылған осы римдік муниципалитетіне тікелей мұрагерлік ете алмайды. 9-шы ғасырда Бавариялық қоныс аударушылар аймаққа келген кезде, бұрынғы жарты мыңжылдықтан бері орналасқан славян халқын ығыстырып, бірте-бірте сіңіріп алғанда, Рим қаласы туралы барлық естелік ұмытылып кеткен. Лейбниц атауының алғашқы жазбадағы нұсқасы Липница деп тіркелген, және ол 970 жылдың 7 наурызында император Оттон Ұлы шығарған құжатта кездеседі. Дегенмен, Зуиб (немесе Сульб; екі аталым да римдік Сольва есімін еске түсіреді) атты басқа бір елді мекені, қазіргі қала орнына қарағанда, Фрауенберг төбесінде орналасқан Липница елді мекенінен жақын болды, онда неолит дәуірінен бері адамдар тұрған. Кейіннен, азаматтық қоныс Мур өзенінің аңғарына қайта көшіп келгенде, ал төбедегі тұрғын үй бекінілген орын болып қала бергенде, атау Либниц және Либенице (12-шы ғасыр), Лейбенц және Лейбенцке (13-шы және 14-шы ғасырлар) және соңында Лейбниц (14-шы және 15-шы ғасырлар) болып өзгерді. 12-шы ғасырда қала және оның төңірегіндегі аймақ, батыстағы Сульм аңғары да, Зальцбург архиепископтығының құрамына кірді және 400 жылдан астам уақыт бойы солай болды. Азаматтық қоныстың көшірілуі архиепископ Конрадиннің бастамасымен (немесе, кемінде, оның күшті қолдауымен) 1130 жылға дейін жүзеге асты. 1170 жылдың наурыз айында император Барбаросса Лейбницте Зальцбург билігіне қатысты мәселелерді талқылады, ал 1178 жылдың 14 маусымындағы императорлық жарлық Зальцбургқа толық құқық берді. Орта ғасырдың соңғы онжылдықтарындағы кезең Лейбництің төңірегіндегі аймақ үшін, қазіргі Австрияның оңтүстік-шығыс бөліктері сияқты, өте күрделі және қиын болды. Лейбництің бекінілмегені, 1479 жылы архиепископ Бернхард фон Рорердің қалашықты басып келген венгрлерге беру туралы шешім қабылдауына әсер етті; олардың билігі 1490 жылы күйреп, Австрия Лейбницті қайта басып алды, венгрлермен ынтымақтастық жасаған жетекші тұрғындарды қатаң жазалады. 18-шы және 19-шы ғасырдың басында, Лейбницте шамамен 1000 тұрғын болған кезде, қала екі рет толығымен өртеніп кетті: 1709 жылдың 29 мамырында және 1829 жылдың 8-9 қыркүйегінде. 1883 жылға қарай халық саны 2471 адамға жетті, ал 1913 жылдың 27 сәуірінде Австрия императоры Франц Йозеф I Лейбницті ресми түрде қала мәртебесіне көтерді. 1968 жылдың 1 қаңтарына қарай Лейбництің халқы 6641 адамды құрады, бірақ 1919 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан Төменгі Штирия Югославияның құрамына кіргеннен кейін қаланың салыстырмалы маңызы мен өмірлік күші күрт төмендеді, бұл қаланың оңтүстікке қарайғы маңызды байланыстарын үзіп, оны іс жүзінде "өлген шекаралық қалашыққа" айналдырды. 1970 жылдардан бастап, Югославия азаматтарының Австрияға баруы жеңілдегеннен кейін, Лейбницте экономикалық жандану басталды, ол 1991 жылы Словенияның тәуелсіз мемлекет ретінде құрылуымен және 2004 жылы Еуропалық Одаққа кіруімен күш алды.

Мәдениет және демалыс

Лейбницте кинотеатр, орталықта орналасқан мұз айдыны және кемпинг пен теннис корты бар ашық ауадағы жүзу бассейні бар. Бұл мүмкіндіктерді жергілікті тұрғындар да, Адриатикаға қарай жолға шыққан туристер де пайдаланады. Жыл сайынғы қызықты шараларға күзгі фестиваль, орақ жинау рәсімі, Лейбниц "шарап аптасы" және "Перхтенлауф" кіреді. Жүзімдіктерге толы төбелі аймақта "Бушеншенке" деп аталатын көптеген дәстүрлі шарап ішетін орындар бар, онда жергілікті өнімді оңай татып көруге болады. Аймақ велосипед жолдарымен толық кермеленген, олар жаз және күз айларында ерекше танымал. Лейбниц Грацтан Словения шекарасына дейін Мур өзені бойымен созылатын велосипед жолының бір тармағында орналасқан. Сульм өзені бойындағы тағы бір велосипед жолы Глинштаттенге жетеді.

Экономика

Лейбницті қоршаған аймақ ("Лейбництер Фельд" деп аталады) кеңінен егіледі, негізгі егістері – жүгері және қабақ. Соңғысы қара-жасыл түсті қабақ тұқымы майын жасауға қолданылады, бұл – Штирияның ерекшелігі. Қала ішінде бірнеше шағын және орта өлшемді өнеркәсіптік кәсіпорындар, сондай-ақ кішкентай қонақүйлер мен пансионаттар орналасқан. Қала төңірегіндегі төбелі аймақтарда көптеген жүзімдіктер бар, және бұл қала шарап өндірісінің танымал орталығы болып табылады.

Көлік

Лейбниц Венадан Словенияға және Хорватияның солтүстік бөліктеріне, әсіресе Чаковец және Вараждин қалаларына Грац арқылы жалғасатын негізгі оңтүстік теміржол желісінде орналасқан. Грацтан Лейбницке сапар шамамен 30 минуттық, Spielfeld Straß, Марибор, тіпті Любляна немесе Загребке қатынайтын пойыздармен жүреді. Лейбницте бірнеше такси қызметтері де бар. Сондай-ақ, Лейбницке A9 тас жолы да қызмет көрсетеді, ол Спиелфельд арқылы Словенияға басты бағыт.