Кіріспе
Агата Кристидің көркем детективі Геркуле Пуароның ең жақын досы, капитан Артур Джей М. Гастингс, ОБЕ – Агата Кристи жасаған көркем кейіпкер, бельгиялық детектив Геркуле Пуароның серігі, сонымен қатар ең жақсы досы. Ол алғаш рет Кристидің 1920 жылы жарық көрген «Стайлдегі құпия іс» романында (алғаш 1916 жылы жазылған) таныстырылады және Пуаро туралы тағы жеті романның кейіпкері болып келеді, соның ішінде соңғысы – «Кертеңге: Пуароның соңғы ісі» (1975), бір пьеса және көптеген әңгімелерде де кездеседі. Ол бірнеше туындының баяндаушысы да болып табылады.
Captain Arthur J. M. Hastings, OBE, is a fictional character created by Agatha Christie as the companion chronicler and best friend of the Belgian detective, Hercule Poirot. He is first introduced in Christie's 1920 novel The Mysterious Affair at Styles (originally written in 1916) and appears as a character in seven other Poirot novels, including the final one Curtain: Poirot's Last Case (1975), along with a play and many short stories. He is also the narrator of several of them.
Мансап
Пуароға ұқсас, 1916 жылға дейінгі Хастингстің өмірі туралы мәліметтер ашылмайды, бірақ оқырман Хастингстің шамамен 1886 жылы туғандығын «Стайлс құпиясы» романының бірінші тарауынан біледі, өйткені ол Джон Кавендиштің «өзінен он бес жыл үлкен» болғанын, бірақ «қырық бес жасқа» ұқсамайтынын айтады. Осылайша, романның басында Хастингс отыз жаста болады. Кейін ол соғысқа дейін Ллойдте жұмыс істегенін айтады. Оның аты да, шені де осы романда аталмайды. Басқа жерде ол Итон колледжінде оқығанын мәлімдейді. Хастингс Пуаромен Бельгияда, 1916 жылғы 16 шілдеде Стайлс-Корт, Эссекске келгенге дейін бірнеше жыл бұрын танысады, бұл олардың әдебиеттегі алғашқы кездесуі. Екеуі Пуароның өліміне дейін дос болып қалады. Олардың кейінгі кездесулері туралы көп мәлімет жоқ болғанымен, Хастингс Пуароның өлімінен бір жыл бұрын оны көрген. Хастингс өзі ұлы детектив болмаса да, Пуароға көптеген жағдайларда көмектеседі. Бірінші дүниежүзілік соғыста британ армиясының офицері болған ол батыл, қайратты және Пуаро оны қылмыскерді ұстау сияқты физикалық жұмыстарға жиі пайдаланады. Пуаро кейде Хастингстің ақылының кемшілігін әжуалайды, бірақ капитанның серігін қатты бағалайды. «Стайлс құпиясы» және «А.Б.С. қылмыстары» романдарында Хастингс құпияны шешуде маңызды рөл атқарады, оның кездейсоқ байқауы Пуароны кінәліге жеткізеді. Мысалы, бірінші жағдайда, Пуароға Стайлстегі бірнеше заттарды туралауға тура келгенін айту арқылы, ол Пуароны біреудің оларды жылжытқандығын түсінуге итермелейді, соның нәтижесінде маңызды дәлел табылады. Екінші жағдайда, ол кісі өлтірушінің хат адресіндегі қателік қасақана жасалғанын болжайды, осылайша Пуаро кісі өлтірушінің осы нақты қылмысына ерекше мән бергенін түсінеді. Хастингс дәстүрлі ағылшын джентльменін бейнелейді – аса зиялы емес, бірақ өте адал, әрқашан «әділ ойын» туралы ойлайтын викториялық дәуірдегі джентльменнің мұрагері. Хастингс өзінің көнешіл екенін мойындайды. Пуаро, жалғанды жасырмай, басқалардың хаттарын жасырын оқиды немесе тыңдайды, ал Хастингс мұндай әрекеттерге қарсы және көбінесе Пуароға оның ісіне көмектесу үшін оларды жасаудан бас тартады. Пуароның зиялы деңгейіне жетпесе де, Пуаро Хастингстің оқиғалар мен егжей-тегжейлерді есте сақтау қабілетін жиі мақтайды, бірақ кейде оның әңгімелеу стилін ұнатпайды. Хастингстің сыртқы келбеті романда сирек сипатталады, өйткені ол көбінесе баяндаушы болып табылады. Дегенмен, ол Пуаро сияқты, «Ең соңғы үйдегі қауіп» романында детективтің сын-пікіріне айналған шашы бар екені айтылады: «Және сіздің шашыңыз. Егер сізге шаш керек болса, ол нағыз шаш болсын, менің сияқты сұлулықтың символы». Әскерде қызмет еткеніне қарамастан, Хастингс табиғатынан зорлық-зомбылыққа бейім емес, Пуаро «Кертейндегі» Хастингске жазған соңғы хатында оның кісі өлтіруші емес екенін білетінін атап өтеді.
Әйелдермен қарым-қатынасы
Гастингс қызғылт шашты әйелдерге әуес. "Стайлдегі құпия іс" романында Гастингс қызғылт шашты Синтия Мердокқа ғашық болып, оған үйлену ұсынысын жасайды. Бұл сериалдағы қайта-қайталанатын әзілге айналады, Пуаро жиі Гастингсті қысымға алады. Гастингс жас, әдемі, әйел қылмыскер күдіктісінің кінәсіздігін айтқан сайын, Пуаро сырлы түрде: "Шашы қызғылт емес пе?" деп сұрайды. Қызғылт шашты әдемі әйелдерге деген осы қателік Гастингс пен Пуароны бірнеше рет қиын жағдайға түсіреді: "Үлкен Төрттік" романында миллионер Эйб Райлендтің хатшысы болып жұмыс істегенде, Гастингс қызғылт шашты әйелден алынған жалған ақпаратқа сеніп қалады, ал "Қос күнә" әңгімесінде Гастингс қызғылт шашты Мэри Дюрантқа сенеді. Оның қызғылт түске деген құштарлығына және өзінің әлеуметтік тобынан тысқары үйленбеу туралы викториялық көзқарастарына қарамастан, ол ақырында қара шашты, музыкалық зал актрисасы, әнші және акробат Дулси Дювенге ғашық болады, ол өзін "Күлшекей" деп атайды. Олар "Линкстегі кісі өлтіру" әңгімесінде кездеседі, бұл Пуароның толыққанды екінші романы. Пуаро осы екеуін табыстыруда маңызды рөл атқарады. Содан кейін Гастингс Аргентинада ранчо сатып алып, фермерлік өмірге бейімденеді.
Кейінгі пайда болуы
Гастингстің Пуароның кейінгі романдарындағы пайда болуы Аргентинадан Англияға белгілі бір уақыт аралығымен қайтып келгенде қатысатын бірнеше іске ғана шектелген. Пуаро "АВС кісі өлтірулер" романында Хейстингс келгенде қуанатынын айтады, себебі Хейстингспен бірге болғанда оның ең қызықты істері болады. "Үлкен төртеу" романында Дулсидің өміріне халықаралық құпия ұйымның мүшелері қауіп төндіреді. Гастингс оның қауіпсіздігіне уәде берілгендігі үшін Пуароның өмірін қауіпке тігуге мәжбүр болады. Бұл романдарда Хейстингс туралы жеке мәліметтер өте аз, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін өтетін "Перде: Пуароның соңғы ісі" романына дейін. Әйелі қайтыс болғаннан кейін, Гастингс Пуароға Стильге оралып, соңғы істі шешуге көмектеседі. Роман Пуароның жүрек талмасынан қайтыс болуымен аяқталады, ол Гастингске өзінің рөлін түсіндіретін хат қалдырады – ол басқаларды өзіне кісі өлтіруге итермелеген қылмыскерді ұстау барысындағы оқиғалар. Пуароның Гастингспен достығы одан әрі осылай көрінеді: кісі өлтірушінің Гастингсті осындай жолмен манипуляциялауға тырысуы Пуароны қарсыласын өлтіруге бейімдейді, өйткені ол досының мұндай нәрсені жасай қоймайтынын біледі, және ол кісі өлтіруге қарсы болғанымен де.
Соңғы көрінісі
Кертейн Хейстингстің отбасы туралы қосымша мәліметтер береді: ол мен Дулсидің екі ұлы мен екі қызы бар. Ұлдарының бірі Корольдік теңіз күштеріне қабылданады, ал екіншісі Дулси қайтыс болғаннан кейін әйелімен бірге шаруашылықты басқарады. Хейстингстің қызы Грейс Үндістандағы британдық офицерге үйленеді. Оның тағы бір қызы Джудит «Кертейн» романында кейіпкер болады. Джудит – Хейстингстің ең кіші және сүйікті баласы, бірақ оны ол ең аз түсінеді. Ол медициналық зерттеуші доктор Джон Франклинге үйленеді және онымен Африкаға көшіп кетеді. «Кертейн» романының постскриптумында Пуаро Хейстингске Елизавета Личфилдпен екінші рет үйленуді қарастыруды ұсынады. Ол – романың қарсы кейіпкерінің зорлық көрсеткен әкесін өлтіруге итермелеген әйелдің кіші қарындасы. Пуаро Елизаветаның қарындасының іс-әрекеттерінен таза екеніне және Хейстингс әлі де әйелдерге тартымды екеніне көз жеткізуі керектігін айтады. Хейстингстің жасы алғашқы кітаптан кейін нақты айтылмайды; «Стайлдегі құпия оқиға» романында ол 30 жаста делінген, демек «Кертейн» романының оқиғасы оны кем дегенде 60 жасқа жеткізеді. Роман 1975 жылы жарық көргенімен, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жазылған. «Кертейн» романында, көптеген Пуаро романдарынан айырмашылығы, нақты уақыт көрсетілмейді, бірақ Пуаро «тамақ қаншалықты дәмсіз» дегенде, Хейстингс «рациондау, болжамдап отырмын» дейді. Ұлыбританияда азық-түлік рационы 1954 жылдың 4 шілдесіне дейін, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін тоғыз жыл өткен соң күшінде болды. Сонымен қатар, оқиға Ұлыбританияда дарға асу арқылы өлім жазасының орындалу кезеңінде болғаны анық; Ұлыбританияда соңғы әйел 1955 жылы дарға асылды. Бұл екі факт «Кертейн» романының оқиғаларын 1954 жылдан кешіктірмейтін уақытқа орналастырады, сондықтан Хейстингс өзі айтқандай, «біршама шектен шығып кеттім»; төрт ересек баласы бар және Бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен ол 60 жаста болуы керек.
Портреттер
Гастингс фильмде және теледидарда бірнеше актерлермен сомдалды, Ричард Купер «Қара кофе» (1931) және «Лорд Эджвар қайтыс болды» (1934) фильмдерінде; Роберт Морли «Әліпби бойынша кісі өлтірулер» (1965) фильмінде; Джонатан Сесил үш телефильмде – «Төртінші кешкі ас» (1985), «Өлі адамның әуесқойлығы» (1986) және «Үш актідегі кісі өлтіру» (1986); Дмитрий Крылов совет фильмі «Таңдаулы Ендхауз» (1989, режиссері Вадим Дербенев); және Хью Фрейзер, Дэвид Сюшеттің Пуаросымен бірге Агата Кристидің «Пуаро» сериалының 70 эпизодының 43-інде Гастингс рөлін ойнады. Ол сондай-ақ «Агата Кристидің ұлы детективтері Пуаро және Марпл» анимесінің басты кейіпкері. Джон Моффаттың Геркуле Пуаро рөлінде ойнаған BBC Radio 4 радиоспектакльдерінде капитан Гастингсті Джерри Клайд «Линктегі кісі өлтіру» (1990) спектаклінде, ал Саймон Уильямс «Лорд Эджвар қайтыс болды» (1992), «АВС кісі өлтірулері» (2000), «Энд Хаустағы қауіп» (2000), «Стайлдегі құпия іс» (2005) және «Дүмбі куәгер» (2006) спектакльдерінде ойнады.