Кіріспе

Децентрализацияланған мәселеге қатысты Ұлыбритания заңына келісім

Заңнамалық келісім ұсынысы (LCM, Шотландияда Sewel motion деп те аталады) – Шотландия Парламенті, Сенат немесе Солтүстік Ирландия Ассамблеясы қабылдаған, онда Ұлыбритания Парламентінің децентрализацияланған мәселе бойынша заң қабылдауына (немесе қабылдамауына) келісім білдіріледі, ал бұл мәселе бойынша децентрализацияланған үкімет әдеттегідей заң шығару құқығына ие. 2022 жылдың ақпанына дейін үш децентрализацияланған үкімет 20 рет заң шығаруға келісім беруден толығымен немесе жартылай бас тартты. Дегенмен, келісім берілмесе де, Ұлыбритания Парламенті парламенттік егемендік принципіне және Ұлыбританияның біртұтас мемлекет екендігіне сәйкес, аталған мәселе бойынша заң қабылдау құқығын сақтайды.

Өмірбаян

Шотландия туралы 1998 жылғы заң Шотландияға қатысты көптеген заңнамалық мәселелерді Шотландия Парламентіне берді. Ұлыбритания Парламенті парламенттік егемендікті сақтайды және децентрализацияланған ассамблеялар мен парламенттердің келісімімен немесе келісімсіз кез келген мәселе бойынша заң шығару құқығын өзінде сақтайды. Бұл ұсыныстар Шотландия туралы 1998 жылғы заң қабылданып жатқан кезде Лордтар палатасында осы саясатты жариялаған Шотландияның сол кездегі Парламенттік Мемлекеттік хатшысы Лорд Сеуэлдің атымен аталды. Заң британдық Парламенттің парламенттік егемендігін мойындайтынын атап өткен ол, Ұлыбритания Үкіметінің "Вестминстер Шотландия Парламентінің келісімінсіз Шотландиядағы децентрализацияланған мәселелерге қатысты заң шығармауды қадағалайтыны" туралы күтілетін конвенция орнатылатынын айтты. Децентрализацияланған үкіметтердің британдық Парламенттің құзыреттіліктеріне жататын мәселелер бойынша заң шығару процесіне ресми түрде әсер ету құқығы жоқ.

Құқықтық мәртебе

Ұлыбритания үкіметі заңнамалық келісімді қолданатын конвенция заңды түрде міндетті емес. Ол бастапқыда Ұлыбритания үкіметі мен децентральді әкімшіліктер арасындағы "түсіністік меморандумында" қамтылған. Бұл құжаттағы түсіндірме жазбасында оның заңды түрде міндетті емес екендігі нақты айтылған, ал конвенцияға қатысты тармақ Ұлыбритания Парламентінің кез келген мәселе бойынша, децентральдікке берілгендігіне қарамастан, заң шығару құқығын сақтайтынын көрсетеді. Блок-цитата|цитата=14. Ұлыбритания Парламенті кез келген мәселе бойынша заң шығару құқығын сақтайды, децентральдікке берілген немесе берілмегендігіне қарамастан. Парламент осы құқықты қалай пайдалану керектігін өздігінен шешеді. Дегенмен, Ұлыбритания үкіметі Ұлыбритания Парламентінің децентральдік мәселелер бойынша децентральді заң шығарушы органдардың келісімінсіз заң шығармауы тиіс деген конвенцияға сәйкес әрекет етеді. Децентральді әкімшіліктер Ұлыбритания үкіметінің тиісті ұсынысы бойынша осы мақсатта қажетті келісімді алуға жауапты болады. source=Memorandum of Understanding (October 2013)

2022 жылдың желтоқсанында Еңбек партиясы бұрынғы премьер-министр Гордон Браун басқарған конституциялық реформа жөніндегі баяндама аясында Севел конвенциясын "конституциялық түрде қорғауға" ие болу үшін күшейту туралы ұсыныстарын жариялады.

Заңнамалық келісім беруден бас тартылған ұсыныстардың тізімі

+КүніДелегатталған органЗаңнамаДауыс беру нәтижелеріМақұлдағандарҚарсы дауыс бергендерКейінгі шаралар8 ақпан 2011Уэльс Ұлттық АссамблеясыПолиция реформасы және әлеуметтік жауапкершілік туралы заң 2011Полиция және қылмысқа қатысты комиссияларға мүшелік Уэльсте Ішкі істер министрінің тағайындауы бойынша өзгертілді.22 желтоқсан 2011Шотландия ПарламентіӘлеуметтік реформа туралы заң 2012Шотландия министрлеріне жаңа Универсалды несие және жеке тәуелсіздік төлемдерін басқару құзыреттілігі берілді.29 қаңтар 2013Уэльс Ұлттық АссамблеясыКәсіпорын және реттеуші реформа туралы заң 2013Уэльс Ассамблеясы кейіннен өзінің заңнамасын, 2013 жылғы Ауыл шаруашылығы секторы (Уэльс) туралы заң қабылдады, ол Ұлыбританияның Жоғарғы Сотына жіберілді, ол заңдар берілген құзыреттермен айналысатынын анықтады.12 қараша 2013Уэльс Ұлттық АссамблеясыЖергілікті аудит және есеп беру туралы заң 2014Уэльсте көбінесе жұмыс істейтін трансшекаралық ішкі дренаждық кеңестер Англиядағы аудит схемасынан босатылды.26 қараша 2013Уэльс Ұлттық АссамблеясыӘлеуметтік тәртіпсіздікке қарсы, қылмыс және полициялау туралы заң 2014Ұлыбритания үкіметі әлеуметтік тәртіпсіздікке қарсы шараларды жою және алмастыруға байланысты делегатталған құзыреттердегі өзгерістер салдарлы екенін және келісімді қажет етпейтінін мәлімдеді, бірақ заң шығару құзыреттілігін жоққа шығаруға байланысты, алмастыру шараларына қатысты ережелер "тар мағынада түсіндірілуі" керек.3 ақпан 2015Уэльс Ұлттық АссамблеясыМедициналық инновациялар туралы заң 2014–2015Заң 2015 жылғы жалпы сайлау алдында Парламент таратылғандықтан, Лордтар палатасынан өтпеді.7 желтоқсан 2015Солтүстік Ирландия АссамблеясыКәсіпорын туралы заң 2016Мемлекеттік сектордан шығу төлемдеріне шектеу Солтүстік Ирландияға қолданылмады.26 қаңтар 2016Уэльс Ұлттық АссамблеясыКәсіподақтар туралы заң 2016Уэльс Ассамблеясы кейіннен өзінің заңнамасын, 2017 жылғы Кәсіподақтар (Уэльс) туралы заң қабылдады, ол Ассамблея келіспеген ережелерді қолданудан алып тастады. Ұлыбритания үкіметі оны Жоғарғы Сотқа жібермеді, бірақ кейіннен бұл заңды жою жоспарларын жариялады, өйткені еңбек қатынастары мемлекеттік құзыреттің мәселесі болып табылады. Шотландия үкіметі де заң шығару келісімін ұсынуға тырысты, бірақ төрағалық етуші заң жобасы тек мемлекеттік құзыреттерге қатысты деп шешті.15 наурыз 2016Уэльс Ұлттық АссамблеясыТұрғын үй және жоспарлау туралы заң 2016Мүлікті міндетті түрде сатып алуға қатысты өзгерістер заң жобасынан алынып тасталды.15 мамыр 2018Шотландия ПарламентіЕуропалық одақтан шығу туралы заң 2018Ұлыбритания Парламенті өзгеріссіз қабылдады.7 қазан 2020Шотландия ПарламентіҰлыбританияның ішкі нарығы туралы заң 2020Ұлыбритания Парламенті өзгеріссіз қабылдады.30 желтоқсан 2020Шотландия ПарламентіЕуропалық одақ (болашақ қатынастар) туралы заң 2020Ұлыбритания Парламенті өзгеріссіз қабылдады.