Кіріспе
Құс түрі. Кукушка ролигі немесе куроль (Leptosomus discolor) – Leptosomidae /l//ɛ//p//t//oʊ/'s//ɒ//m//ᵻ//d//iː/ тұқымдастығындағы жалғыз құс. Бұл құс бұрын көбінесе Coraciiformes тобына жатқызылған, бірақ қазір өз алдына Leptosomiformes тобына бөлінген. Кукушка ролигі – Trogoniformes, Bucerotiformes, Piciformes және Coraciiformes топтарын қамтитын топтың бастауында тұр. Атында болғанымен, кукушка ролигі кукулармен немесе роликтермен эволюциялық байланысы жоқ. Бұл орташа еңірікті құс, Мадагаскар мен Комор аралдарындағы орманды және жасыл жерлерде мекендейді. Үш түршесі сипатталған: атаулы L. d. discolor Мадагаскар мен Майотта аралында, L. d. intermedius Анжуанда, ал L. d. gracilis Гранд-Коморода кездеседі. Оның кішірек мөлшеріне, қауырсынының айырмашылықтарына және дауысының шағын өзгешеліктеріне байланысты, соңғысы кейде жеке түр деп есептеледі – Комор кукушка ролигі (L. gracilis).
The cuckoo roller or courol (Leptosomus discolor) is the only bird in the family Leptosomidae /l//ɛ//p//t//oʊ/'/s//ɒ//m//ᵻ//d//iː/, which was previously often placed in the order Coraciiformes but is now placed in its own order Leptosomiformes. The cuckoo roller is at the root of a group that contains the Trogoniformes, Bucerotiformes, Piciformes, and Coraciiformes. Despite its name, the Cuckoo roller does not share close evolutionary origins with cuckoos or rollers at all. It is a medium large bird, inhabiting forests and woodlands in Madagascar and the Comoro Islands. Three subspecies are described: the nominate L. d. discolor is found in Madagascar and Mayotte Island, L. d. intermedius on Anjouan, and L. d. gracilis of Grand Comoro. Based on its smaller size, differences in the plumage, and minor difference in the voice, the last of these is sometimes considered a separate species, the Comoro cuckoo roller (L. gracilis).
Сипаттама
Кукушка дөңгелектінің жалпы ұзындығы; номинативті түрі ең ірісі, ал L. d. gracilis ең кішісі. Шынайы дөңгелектер мен жер дөңгелектерінен айырмашылығы, онда екі жыныс та бірдей көрінеді, кукушка дөңгелектері жыныстық дихроматизмді көрсетеді. Аталықтарының кеудесі мен басы көбінесе күлгін сұр түсті, ал қалған астыңғы бөліктері біртіндеп ақ түске өтеді (L. d. gracilis-те сұр мен ақ арасындағы шекара анығырақ). Арқасы, құйрығы және қанат жапқыштары қою, көкшіл жасыл түсті, күлгін реңімен (әсіресе қанат жапқыштарында), ал басы мен көз жолағы қара түсті. Аналықтары көбінесе қоңыр, күңгірт қара дақты ақ астыңғы бөліктерімен (L. d. gracilis-те дақтар аз). Жастар көбінесе жай ғана аналыққа ұқсайды деп хабарланады, бірақ кем дегенде L. d. gracilis жастары жыныстық диморфизмді көрсетеді, және бұл басқа түрлерге де қатысты болуы мүмкін. Мұқарасы жуан, ал көздері бетінің арт жағына орналасқан. Аяқтары мен табандары кішкентай, ал табандары көптеген орнитологтарды шатастырған ерекше құрылымға ие, бірақ қазір олар зигодактилді (екі саусақ алға, екі саусақ артқа) деп саналады.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Құсқұйрық құсқұйрығы кең ауқымды орталарда қоныстанады, оның ішінде өзгертілген жерлерде де кездеседі. Олар орманды мекендейді, соның ішінде жаңбырлы орман, жағалау орман, жапырақты орман, тікенді бұталы орман және ағаш шаруашылықтары. Комор аралдарында бұл түр барлық ірі аралдарда, әсіресе орманды аймақтарда таралған. Оны теңіз деңгейінен бастап 2000 метрге дейін кездестіруге болады.
Мінез-құлық және экология
Кукушканың тамақтануы жақсы зерттелмеген, бірақ 1931 жылғы экспедиция хамелеондар мен жәндіктер, әсіресе шегірткелер мен көбелек құрттары маңызды тағам екенін анықтады. Асқазан ішегінде көбінесе көбелек құрттарының түктері табылады, ал басқа да жемтіліктеріне – шегірткелер, цикадалар, таяқшалар және гекон кіреді. Азық іздеудің негізгі тәсілі – қозғалмай отырып, жемтікті күтіп отыру, содан кейін байқағанда оған жылдам секіру. Олар ауадан да аң аулайды. Жемтік үлкен мүңкісімен ұсталып, бұтаққа соғылып өлтіріледі. Құсбауырдың көбейту әдет-ғұрыптарына арналған зерттеулер өте аз. Бұрын көп әйелді деп сипатталған, бірақ мұндай мәліметтерге ешқандай дәлел жоқ. Ұясы биік ағаштарда, жерден жоғары, табиғи ойыстарда орналасады. Ойынның ішіне ешқандай төсеме салынылмайды, ақ жұмыртқалар тікелей түбіне салынады. Әдеттегі жұмыртқа саны шамамен төрт жұмыртқаны құрайды. Инкубацияны тек аналығы жүзеге асырады, ал аталығы оны тамақтандырады. Инкубация кезеңі шамамен 20 күнге созылады, одан кейін жұмсақ балапандар дүниеге келеді. Балапандар ұшқанша 30 күн ұяда қалады.
Қалыптануы мен сақталуы
Бұл түрді әдетте аңдамайды және басқа жергілікті құстарға қауіп келтіретін ортаның өзгеруіне қарсы тұратыны дәлелденді. IUCN оны «Тәуекел деңгейі ең төменгі» санатында бағалайды. Куку-рулингтің таралу аймағы өте кең, ал Мадагаскарда олардың популяциясы орманның шағын қалдықтарында сақталып қалған. Захамена, Андрингитра, Андохахела және Мароджей сияқты қорықтармен байланысты кең ормандық алқаптарда олардың саны көптеп кездеседі.
Адамдармен қарым-қатынас
Көкқұтан өте жақын, және Мадагаскар тұрғындары оны көбінесе мазаламайды, олардың көптегені бұл түр туралы аңыздар мен мифтерде айтады. Ол көбінесе жақсы белгі ретінде қарастырылады, себебі ол ашық ауа райының жеткізілмесі және (көбінесе жұптармен көрінетіндіктен) жұбайлар мен махаббатпен байланысты.