Кіріспе

Британдық саясаткер Николас Уильям Баджен (3 қараша 1937 – 26 қазан 1998), көбінесе Ник Баджен деп аталады, Ұлыбритания Консервативтік партиясының саясаткері болған.

Ерте өмір және мансап

Шропширдің Ньюпорт қаласындағы әкесінің діни қызметкері болған Сент-Николас шіркеуінің атымен аталған Будгенді, оның атасы – Личфилд соборында оның ата-анасын некелескен және Енох Пауэллді де шомылдыру рәсімінен өткізген адам шомылдыру рәсімінен өткізді. Отыз жеті жыл өткен соң Будген Пауэллдің орнын басып, Вулвергемптонның оңтүстік-батысы округінен консервативті парламент мүшесі болды. Будген Оксфордтағы Сент-Эдвард мектебінде және Кембридждегі Корпус-Кристи колледжінде білім алды. Будгенді әкесі Джордж 1942 жылғы 16 маусымда Тобрук шайқасында Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қаза тапқаннан кейін атасы тәрбиеледі. Оның бір ағасы Бірінші дүниежүзілік соғыста, ал екіншісі 1945 жылғы наурыз айында Бирмада Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапты. Әскери қызметі барысында ол Солтүстік Стаффордшир полкінде лейтенант шеніне дейін көтеріліп, 1959 жылы Стаффордшир еоманригіне ауысты. 1962 жылы Грей Инн бастионында адвокат болды. Будген сонымен қатар ұлттық аңшылық ережелері бойынша белсенді түрде атқа мінумен айналысты және 1971 жылдың көктемінде өз иелігіндегі Джоселин атты биесімен екі тік жолға (Маркет Расен және Стратфордта) жеңіс тудырды. Кейіннен Джоселин өте табысты тік жолға қатысатын Браун Чемберлиннің анасына айналды.

Саяси мансап

1970 жылғы жалпы сайлауда ол консерваторлар үшін Бирмингемдегі Смолл-Хит қаласында бақ сынады, бірақ сайлауда жеңіске жетпеді. Консервативті депутат Инох Пауэлл партиядан шығып, ЕЭК-ке қатысты саясатына байланысты орнынан бас тарғанда, 1974 жылғы жалпы сайлауға алты апта қалғанда, Будген Консервативтер үшін Пауэллдің бұрынғы округі Вольвергемптон Оңтүстік-Батыста сайланды. 1975 жылы ол ортақ нарықта қалуға дауыс берді. 1981 жылы ол консервативті партияның парламенттік дисиплиналық комитетінің мүшесі болды, сол кезде министр болудың сенімді жолы болды. Бірақ 1982 жылдың 8 мамырында ол Солтүстік Ирландия Ассамблеясын құруға қарсылығын білдіргені үшін парламенттік дисиплиналық комитетінен кетіп қалды, себебі Ассамблеяның өкілеттігі болмады. Алайда, The Spectator журналы оны 1984 жылғы «Жылдың үздік депутат» деп таңдады. 1985 жылғы қарашада Англия-Ирландия келісіміне қарсы сөйлеген сөздері оның туысы Ян Гоуды Маргарет Тэтчер үкіметіндегі министр лауазымынан кетуге итермеледі. Сол кездегі парламенттік дисиплиналық комитетінің мүшесі Майкл Браунның айтуынша, Ник Бадген 1988 жылғы наурыз айындағы бюджетті сынаған жалғыз адам болды, онда көптеген «ырысқактар» болды, бұл жоғары инфляцияға және 1990 жылғы экономикалық төмендеуге әкелді. Браун бюджет қабылданғаннан кейін парламенттегі шайханадағы жағдайды құттықтау атмосферасы ретінде сипаттады, сонда Ник Бадген кіріп, қатысушыларға: «Бұл мен естіген ең жауапсыз бюджет, енді жағдай нашарлай түседі. Лоусон мырза бір сәтте бес жылдық жауапты экономикалық басқаруды ысырап етті» деді. Ол сондай-ақ Ұлыбританияға иммиграцияға қарсы болды және 1989 жылдың 10 қазанында Консервативті партияның конференциясында ол Тим Янманмен, депутат, және Джонатан Гиннестің төрағалығымен, «Англияның соңы» деп жарнамаланған, дау тудырған шеткі жиынға қатысты. – Иммиграция және отанға қайтару. Чарльз Мур Будгеннің естелік шарасында бірде расистік көзқарасы бар сайлаушы болып көрінген Будгенге қалай қоңырау шалып, оны қалай сипаттағанын айтты. Ол Будгеннің қатаң иммиграциялық саясатты қолдайтынын айтты, бірақ барлық иммигранттарды үйлеріне қайтару керектігіне келісуге итермелеген кезде, ол Ұлыбританияда болу құқығын қорғады. «Оның наразылығы айқын байқалды. Мен оларға дауыс бере алады деп ойлаған адамға бұдан да қатаң жауап беретін либералды көзқарасты көптеген депутаттарды еске аламын», - деді ол. Оның шынайы даңқы 1990 жылдары Маастрихт көтерілісшілерінің бірі болған кезде келді. «Елсіз сегіздік» өздерінің саяси кездесулерін өткізді, бұл бұрынғы ЕО жақтасы премьер-министр Эдвард Хитті оларды «партия ішіндегі партия» деп сипаттауға мәжбүр етті. Будген үшін еуропалық мәселе жай ғана партиялық адалдықтан әлдеқайда маңыздырақ болды. Ол партияға да, оның басшыларына да сын көзбен қарады, 1979 жылдан 1997 жылға дейінгі кезеңде Төменгі палатада екінші ең бүлікшіл дауыс беру рекордын көрсетті. Ол «білесіз бе, бұл сіз итермелейтін үкімет» деп айтқан және Джон Мейджордың үкіметі өзінің партиясының оң жақ қанатына тәуелді екенін жақсы білген, себебі оның көпшілігі төменгі палатада аз болды. Осы мақсатта ол Солтүстік Ирландия және Еуропа сияқты мәселелерде үкіметтік саясатқа ықпал етуге көмектесетін консервативті партияның оңшыл 50-ге жуық депутатының негізгі тобын басқарды. Солтүстік Ирландиядағы жағдайға қатысты оның қатал ұстанымы, мүмкін, 1990 жылы әйелінің құшағында қайтыс болған туысы Иан Гоудың қазасынан кейін қатаңдаған шығар. Ол оңшылдардың арасында өзінің ақылдылығы үшін ғана емес, сонымен қатар 1983 жылы парламенттік дисиплиналық комитетінен кеткеннен бері Ұлыбританияның біртіндеп Еуропаға қарай бет бұруына қарсы науқан жүргізгендіктен де танымал болды. «Таймс» газетінде Будгеннің татуластыру мақаласынан кейін Джон Мейджор көтерілісшілерге консервативті парламенттік дисиплиналық комитетінің мүшелігін қайтарды. Сонымен қатар, билікке ие емес көтерілісшілердің арасында ол 1994 жылғы қарашада отынға салынатын ҚҚС бойынша үкіметпен дауыс берген жалғыз адам болды; бірақ үкімет жеңілді, сол кездегі канцлер Кен Кларкты «мини-бюджет»пен парламентке қайта оралуға мәжбүр етті, бұл бұрын-соңды болмаған оқиға. Будген 1993 жылы еуропалық бірыңғай валюта туралы референдум өткізу идеясын бірінші болып ұсынды, оның ұсынылған Еуропалық валюта (Референдум) заң жобасы болды. Будген сондай-ақ Қазынашылық комитетінің жетекші мүшесі болды, ол салықтың әрбір көтерілуіне күмән келтірді және Кеннет Кларкке «интеллектуалды адалсыздық» деп шабуыл жасады. Осы комитеттегі оның ұстанымы оны Англия банкінің саяси араласудан тәуелсіз болуы керек деп сендірді, бұл 1994 жылы оның жеке мүшелік заң жобасына әкелді, Англия банкін жекешелендіруге жасалған әрекет. Заң жобасы сәтсіз аяқталды; бірақ 1997 жылы Лейборист партия үкіметке келгеннен кейін Англия банкін тәуелсіз етуді бірінші шараларының бірі ретінде жасады. Будген сондай-ақ Данблейн қырғынынан кейін қару иелерінің құқықтарын қорғауда белсенді болды. Оның сөйлеген сөзі The Guardian газетінің бағанашысы Саймон Хоггарт «соңғы ұлы парламенттік сөздердің бірі» деп сипаттады. Данблейн заң жобасы Ұлыбританияда кішкентай калибрлі тапаншалардың заңсыз болуына жағдай жасады (2002 жылы Манчестерде өткен Достастық ойындарына арналған үш апталық кезеңнен басқа, британдық командалар Францияда жаттығу жасауға мәжбүр болды). Еуропалық интеграция мәселесі бойынша референдумды қолдағандықтан, Джеймс Голдсмиттің Референдум партиясы оған қарсы үміткерді тікелей ұсынбады. Будген шындығында, орынсыз қалған бұрынғы консервативті үкімет министрі Алан Кларкқа Референдум партиясынан бақ сынауды ұсынған. Ол консерваторлар «Батыс Мидлендсте басқа бағдарламамен сайланады» деді, бұл, әдетте, басқа жергілікті Маастрихт көтерілісшілерімен, Кристофер Гилл (Ладлоу) және Ричард Шепард (Элдридж және Браунхиллс) бірге екенін білдіреді. Консерваторлардан Лейбористерге 9,9% дауыс ауысуына қарамастан, Лейбористер консерваторлардан ұтқан 144 орынның арасында он бірінші ең төменгі ауысу болды және тек 13 орынның бірінде бір таңбалы ауысу болды. Будген иммиграцияны шектеуді жақтаған және қол ақабаларын тыйым салуға қарсы болғанмен, ол өлім жазасына қарсы дауыс берді. Будген аң аулауды ұнататын. Ол Ұлыбританияның 29 округінде аң аулаған, ал жастық шағында өте батыл шабандоз ретінде танымал болды; ол Horse and Hound журналында және кейде Wall Street Journal, The Times, Daily Mail, Glasgow Herald және The Irish Times газеттерінде жазды. Будген парламенттегі бір бұрынғы министр оны «он плацманға тең» деп сипаттады, ал Daily Telegraph газеті оны «күйреген, ұлы Николас Будген» деп атады. Ол Вольвергемптон Оңтүстік-Батыстың Эдуард Хитпен болған дауын (Инох Пауэлл бастаған) жалғастырудан ләззат алған сияқты көрінді, оған кез келген мүмкіндікте әзілдеп сөйлейтін. Пауэлл Хит парламентте болғандағы титул алмайтынын жариялаған, ал соңғысы Пауэлл титул алуға мүмкіндігі бар деп ойлағанша парламенттен кетпеуге уәде берген. Джулиан Кричлидің айтуынша, Будген костюмдерін Oxfam дүкендерінен сатып алған және ешкімге сусын сатып алмайтын. Николас Будген 1998 жылдың 26 қазанында бауыр қатерлі ісікесінен қайтыс болды. Оның қоштасу рәсімі Личфилд шаруашылығының жанындағы Личфилд соборында, оның атасы дін қызметкері болған жерде өтті. Оның жақын досы және Маастрихт көтерілісшісі Ричард Шепард сөз сөйледі, ал оның естелік шарасында Сент-Маргарет шіркеуінде тағы бір жақын досы Чарльз Мур қоштасу сөз сөйледі.