Кіріспе

Фотографиялық басып шығару процесі көк түсті басып шығаруды қамтамасыз етеді. Цианотип (κυάνεος, kyáneos және τύπος, týpos сөздерінен) – 300 нм-ден 400 нм-ге дейінгі, UVA сәулеленуі деп аталатын шектеулі ультракөк және көк жарық спектріне сезімтал, экономикалық басып шығару формуласы. 1842 жылы темір қосылыстарының жарыққа реакциясын зерттегенін жариялаған сэр Джон Гершельдің есімімен аталған. Ол фотохимиялық реакциялардың адам көзіне көрінетін инфрақызыл спектрдің шегін (әкесі Уильям Гершельдің ашқан) және 1801 жылы Иоганн Риттер ашқан ультракөк немесе «актиникалық» сәулелерді ашатынын күткен. Иоганн Вольфганг Дёберейнер 1831 жылы темір оксалатының жарыққа сезімталдығы туралы неміс тілінде жариялаған, бірақ Гершель Гамбургке сапар жасағанда осы туралы білген. Бұл суреттің тонуы қанағаттанарлық емес еді және тұрақты басып шығару үшін қосымша реакция қажет болды. Альфред Сми 1840 жылы электрохимия арқылы калий феррицианидінің таза түрін алды және оны Гершельге жіберді. Гершельдің жаңашылдығы – амоний темірі(III) цитраты немесе тартраты, сол кезде темір тонигі ретінде қолжетімді және Смидің де ұсынған фотосуреттік мақсаттар үшін қолдану болды. Ол қарапайым қағазға жағу үшін сенсибилизатор жасау үшін 20% сулы ерітіндіде 16% калий феррицианидімен амоний темір цитратын араластырды. Күн сәулесіне ұшырағанда темір тұзы тотығудан өтеді, содан кейін феррицианидпен бірігіп, феррицианидті темір береді; Пруссия көгі (Тернбулл көгі немесе Германияда Берлин көгі деп те аталады). Қатаңдату және бекіту үшін басып шығарылған суреттегі әлі реакцияға түспеген сенсибилизатор мен реакция өнімдері оңай еритін сумен шаю жеткілікті. Гершель отбасының досы Анна Аткинс 1843-1861 жылдары Энн Диксонның көмегімен ботаникалық және тоқыма үлгілерінің бірнеше альбомын, әсіресе «Британдық балдырлардың суреттері: цианотиптік әсерлер» кітабын қолмен басып шығарды. Бұл әлемдегі алғашқы фотосуреттермен суреттелген кітаптардың бірі болды. Росс Антарктика экспедициясынан (1839-1843) кейін экспедициядағы суретші және натуралист Джон Дэвис 1848 жылы сапарда жиналған теңіз шөптерінен цианотиптер жасады немесе тапсырыс берді. Сондай-ақ, Антиподаларда Герберт Добби Аткинстен үлгі алып, 1880 жылы «Жаңа Зеландия папоротниктері: 148 сорт» кітабын шығарды, бірақ оның беттері цианотиптік басылымдармен екі жақты болды. 1850 жылдары Джон Мерсер мақта матасына фотосуреттерді басып шығару процесін қолданды және цианотиптің түсін қызғылт, жасыл, қоңыр, қызыл немесе қараға өзгертудің жолдарын тапты. Келесі жылы бұл неміс және голланд тілдеріне аударылды. Бұл әдіс сол кездегі көрнекті фотографтар, соның ішінде Уильям Генри Фокс Талбот және Генри Босс тарапынан қабылданып, жетілдірілді. Соңғысы көпірлер мен конструкциялық болаттан жасалған альбомдарды жасағанда түстің тиісті әсерін болжады: оның ірі шыны пластиналардан жасалған тазартылған цианотиптерінің қарқынды көк түстері 37 см x 43,6 см өлшемді, Johannot et Cie. Annonay су таңбасы бар жақсы француз қағазына, алоэ атласына және былғарымен байланған түрде басылды. Коммерциялық қолданыс 1872 жылы, Гершель қайтыс болғаннан кейін бір жыл өткен соң басталды. Париждегі Марион және Компания бірінші болып цианотипті «Ферро пруссиат» деген патенттік атаумен жоспарлар мен техникалық сызбаларды репрографиялау үшін нарыққа шығарды. Бұл өнімнің төмен құны және өңдеудің қарапайымдығы (тек су қажет болды) артықшылықтары болды. Осы қолданыста және жобалық қағаздарды өндіруде 1940 жылдарға дейін бұл репрографиялық процестің басым бөлігі болып қала берді. Джеффри Батчен Истман үйінің коллекциясындағы матаға тігілген отыз немесе одан да көп ерте цианотиптелген отбасылық суреттерді келтіреді. Цианотип суреттегі немесе нысандағы қараңғылық пен жарықты кері айналдыратын теріс түсірілім жасады, бірақ Гершель оң түсірілім жасау үшін де күрделірек нұсқасын ойлап тапты, ол толық табиғи түстерде суреттер алуға көмектеседі деп үміттенді. Оның қиындықтарын Анри Пелет 1877 жылы арабикалық темір цианофері тікелей оң фотосурет әдісімен жеңді және оны коммерцияландырды.

Гершель формуласы мен әдісі

Үлгілі процедурада 8,1% (ж/көлем) калий феррицианиді ерітіндісі мен 20% ферроаммоний цитраты ерітіндісі тең көлемде араластырылады. Сенсибилизатор ерітіндісінің жалпы контрастын әр 2 мл сенсибилизатор ерітіндісіне шамамен 6 тамшы 1% (ж/көлем) калий дихроматы ерітіндісін қосу арқылы арттыруға болады. Бұл жарыққа сәл сезімтал ерітінді қабылдағыш бетке (мысалы, қағаз немесе матаға) жағылып, қараңғы жерде кептіріледі. Цианотиптерді темір ерітіндісін сіңіре алатын кез келген тірекке басып шығаруға болады. Акварельдік қағаз артықшылықты орта болғанымен, мақта, жүн және тіпті гелатиндік жабын тегіс емес беттерде де қолданылған. Суретті уақыт өте келе нашарлататын сілтілі буферленген қағаздарды қолданудан аулақ болу керек. Сенсибилизацияланған қағазды ультракүлгін сәуле көзіне (мысалы, күн сәулесі) контактты баспа ретінде ұсыну арқылы сурет жасауға болады. Ультракүлгін сәуле мен цитраттың әрекеттесуі темірді (III) темірге (II) дейін тотықтырады. Одан кейін темір (II) пен феррицианидтің күрделі реакциясы жүзеге асады. Нәтижесінде ерімейтін көк пигмент (ферроцианид) пайда болады, ол прус көгі деп белгілі. Экспозиция уақыты кең ауқымды, күшті тікелей күн сәулесінде бірнеше секундтан бастап, бұлтты күні 10–20 минутқа дейін. Экспозициядан кейін қағаз суық ағынды сумен жуу арқылы дамытылады: суға ерігіш темір (III) тұздары жуылып кетеді. Ультракүлгін сәулеге ұшыраған бөліктер көк түске айналады, себебі суда ерімейтін прус көгі пигменті қағаздың ішінде қалады. Осының нәтижесінде баспаның әдеттегі көк түсі пайда болады. 1994 жылы Майк Уэр Гершельдің формуласын аммоний темір (III) оксалатымен, сондай-ақ ферроаммоний оксалаты деп те аталатын затты қолдану арқылы жақсартты, бұл өзгеретін және сенімсіз аммоний феррицитратын алмастыруға мүмкіндік берді. Оның артықшылықтары – ыңғайлы бір шоғырлы ерітінді түрінде жасалуы және жақсы сақталу мерзімі, сондай-ақ қалыпты өсірмейтін қасиеттері. Ерітінді қағаз талшықтарымен жақсы сіңіріледі, сондықтан ол бетте жиналмайды немесе жабысқақтық тудырмайды, ол негативтерге жабысуы мүмкін. Қағаз пигментті жақсы сақтайды, жуу кезінде прус көгінің кескінінің аз бөлігі ғана жоғалады, ал экспозиция уақыты қысқа (шамамен 4-8 есе). Цианотип ерітіндісі, тіпті артық мөлшері сумен жуылғаннан кейін де, белгілі бір дәрежеде жарыққа сезімтал болып қалады. Жарыққа ұшыраған немесе сақталған баспа уақыт өте келе өшіп кетуі мүмкін, себебі жарық прус көгінің химиялық реакциясын өзгертіп, оны ақ түске айналдырады. Алайда, бұл процесті цианотиптерді қараңғыда сақтау арқылы кері қайтаруға болады. Бұл оларды бастапқы жарқыраған түсіне қайтарады. Ферроаммоний цитратының (немесе оксалатының) және калий феррицианидінің әртүрлі мөлшері соңғы цианотиптерде әртүрлі әсерлерге әкеледі. Жартысы ферроаммоний цитраты және жартысы калий феррицианидінен тұратын қоспалар цианотиптерде ең көп кездесетін көк түстің орташа, біркелкі тонына ие болады. Бір бөлігі ферроаммоний цитраты және екі бөлігі калий феррицианидінен тұратын қоспа қараңғы көк түсті және жоғары контрастты соңғы баспаны тудырады. Уэр формуласының кемшіліктері – жоғары құн, күрделі дайындалу және уыттылық деңгейі.

Баспа жасау

Цианотиптің ең қарапайым түрі – фотограмма, ол сезімталданған қағазға заттарды орналастыру арқылы жасалады. Жаңа немесе кептірілген өсімдіктер әдеттегі тақырып, бірақ жарық өткізбейтін немесе жартылай өткізетін кез келген зат сурет жасайды. Шиша жазық заттарды қағазға жақын орналастырып, суретті анық шығаруға мүмкіндік береді. Әйтпесе, үш өлшемді немесе толық жазық емес заттар жарық көзінің бұрышы мен кеңдігіне байланысты көлеңкелі суреттер жасайды. Фотограмманың бір түрі – химиграмма. Цианотип ерітіндісін біркелкі жағуға, құюға немесе шашыратуға болады. Қайта-қайта жуу және қолдану арқылы, үстіне заттар қойып, акциялық бояудың бір түріне қол жеткізіледі. Күрделірек басылымдарды өнер туындыларынан немесе мөлдір немесе жартылай мөлдір материалдардағы фотосуреттерден жасауға болады. Цианотип процесінде жарық пен көлеңке орын ауыстырады, сондықтан оң сурет алу үшін теріс түпнұсқа қажет. Ірі форматты фотонегативтер немесе мөлдір цифрлық негативтер толық тондық диапазоны бар суреттерді шығаруға мүмкіндік береді, ал литографиялық пленка жоғары контрастты суреттер жасау үшін қолданылады. Цианотип гумойлмен немесе гум бихроматты бейнемен біріктірілген болуы мүмкін, онда түстің бөлінуінен толық түсті сурет алу үшін ол көк қабатты құрайды; немесе ол қолмен боялған немесе қолмен салынған қабатпен біріктірілуі мүмкін.

Тонировка

Цианотипте көк түс көбінесе қажетті түс болып табылады. Дегенмен, әртүрлі баламалы эффекттерге қол жеткізуге болады. Бұл эффекттер үш санатқа бөлінеді: азайту, күшейту және тонировкалау. Баспаларды тонировкалау алдында ағарту жиі қолданылады, бірақ ағартусыз тонировкалау арқылы да әртүрлі эффекттерге қол жеткізуге болады. Ағарту процестері – көк түстің қарқындылығын төмендетудің тәсілдері. Бұл үшін натрий карбонаты, аммиак, боракс, Dektol фотодамытушысы және басқа да химиялық заттар қолданылуы мүмкін. Шаруашылық ағарту да тиімді, бірақ қағаз негізін бүлдіруі мүмкін. Ағарту мөлшері мен уақыты бейне мазмұнына, эмульсия қалыңдығына және қолданылатын тонировкалау түріне байланысты. Ағартушы зат қолданғанда, жарық жерлердегі бөлшектердің жоғалуын болдырмау үшін, қажетті эффектке жеткеннен кейін таза сумен шаю арқылы ағарту процесін бақылау маңызды. Күшейту процестері көк эффектті күшейтеді. Қолданылатын химиялық заттар – сутек пероксиді немесе жеңіл қышқыл заттар: лимон қышқылы, лимон соғы, сірке су немесе сірке қышқылы және т.б. Көптеген тонировкалау процестері баспаның ақ бөліктерін қандай-да бір деңгейде бояйды.

Ұзақ мерзімді сақтау

Викториялық дәуірдің ең берік баспа технологияларының бірі – цианотиптер өздігінен тұрақты, бірақ тарихи және қазіргі заманғы процестерден өзгеше, бұл баспалар сілтілі ортаға жақсы төзбейді. Сондықтан, суретті химиялық түрде бекітілген музейлік картонға сақтауға не көрсетуге ұсынылмайды, себебі бұл суреттің солғындауына себеп болады. Цианотиптің тағы бір ерекше қасиеті – оның қайта жаңарту қабілеті: ұзақ уақыт жарыққа ұшырағаннан кейін түсі сарғайған баспаларды қараңғы жерде уақытша сақтау арқылы бастапқы түсіне қайтаруға болады. Матаға салынған цианотиптер берік, бірақ көк түсті сарыға айналдырмау үшін оларды фосфат қоспасы жоқ сабынмен қолмен жуу қажет.

Өнерлік әлеует

Цианотиптің көркемдік өрнек түрі ретіндегі сәттілігі оның манипуляциялау немесе бұрмалау мүмкіндігінде жатыр. Ол ерекше әсерлер туғызады және шыны, плексиглас, сүйек, қабық және жұмыртқа қабығы, гипс және керамика сияқты әртүрлі материалдарда, кез келген масштабта қолданылады. 2017 жылға дейін ең ірісі – 276,64 м (2977,72 фут) болып табылады, ол Стефанос Цакирис 2017 жылдың 18 қыркүйегінде Грекияның Салоники қаласында жасады. Робин Хилл 2001 жылы «Sweet Everyday» атты көрмесін ұйымдастырды, онда 30,5 м (100 фут) цианотип Леннон, Вайнберг, Inc. Soho галереясын орап, жарыққа сезімтал қағазға қарапайым сауда пакеттерін қойып, толқын тәрізді соққылар жасады. Фотографиялық негативтер немесе позитивтер үшін эмульсияның төмен сезімталдығына байланысты (күн күшейткішінен басқа) эмульсияға тікелей үлкейту мүмкін емес, сондықтан 1:1 пропорцияда контакттік басып шығару қажет. Төмен сезімталдық экспозиция кезінде басып шығару рамкасындағы прогресті тексеруге мүмкіндік береді. Осының салдарынан және ұзақ экспозиция масштабына байланысты, ол жоғары немесе төмен контрастты көптеген негативтерге жарайды. 19 ғасырдың танымал технологиясы ретінде Джон Дагдейл сияқты суретшілер оны викториялық эстетика мен әлеуметтік құрылымдарды еске түсіру немесе сынау үшін пайдаланады. Суретшілердің екеуі де үлкен фотосезімтал қағазға (цианотип химиялық заттарымен өңделген) жатып, қол ұстасып суреттер түсірді. Денелерінің әртүрлі поздағы осы суреттері қазіргі таңдағы Модерн өнер музейінің тұрақты коллекциясына енген. Негативті форма бағдаршаңдық немесе сюрреалистік болуы мүмкін.

Ұлыбритания

Анна Аткинс, сонымен қатар шебер акварель суретшісі, оның цианотиптік ботаникалық үлгілерінде теңіз өсімдіктері мұхит көгілдіріне сіңгендей көрінетін ортада өнер тудырған алғашқы адам деп есептеледі. Оның жүздеген суреттері ғылыми құштарлықты қанағаттандырғанымен, олардың эстетикалық сапасы сол кезден бері цианотип суретшілеріне шабыт көзі болып табылады. Цианотип фотосуреті Викториялық Англияда кең таралған, бірақ фотографияның жетілдірілуімен бірге манызы төмендеді. 1800 жылдардың ортасына таман аз ғана фотографтар оның қолжетімді мүмкіндіктерін пайдалана берді, ал 1851 жылғы Ұлы көрмеде фотографиялық технологиялар кеңінен көрсетілгеніне қарамастан, цианотип процесінің тек бір ғана мысалы қойылды. Питер Генри Эмерсон цианотиптерді сатып алуға немесе көрмеге қоюға лайық емес деп санайтын британдық көзқарасты былай жеткізді: «Ешкім пейзажды қызыл түспен немесе цианотиппен басып шығармауы керек, мұндайды жасау – вандализм». Осының салдарынан, бұл процесс хобби деңгейіндегі фотографтардың үй шаруашылығына арналған негативтерін тексеруге және пошта карточкаларын жасауға ауысты. Алайда, тағы бір британдық ғалым, Корольдік астрономиялық қоғамның мүшесі Вашингтон Тисдейл өмірі бойы жүздеген дәріс оқыды және оларды фонарь слайдтарымен көрнектендірген алғашқылардың бірі болды. 1890 жылға дейін ол өз тәжірибелері мен үлгілерін жазу үшін цианотипті пайдаланды, оның жинағы Оксфордтағы Ғылым тарихы мұражайында сақтаулы. Эдвин Линли Самбурн цианотиптерді өзінің Punch карикатуралары үшін анықтамалық суреттердің архиві ретінде пайдаланды.

Франция

Франциядағы кураторлар мен тәжірибелі мамандар бұл процесті қабылдады. Карикатурист, иллюстратор, жазушы және портрет фотографы Берталл (шын аты Шарль Альберт, виконт д'Арно, Лимож Сен-Сенс графы) 1860 жылдары Гипполит Байардтың серіктесі ретінде Société d'Ethnographie үшін шыны негативтерден цианотип портреттерін жасауға шақырылды. Олар өте шебер орындалғанмен, топтың ғылыми қызығушылықтарына да сай келді, себебі әрбір адам алдыңғы, артқы және профильді көріністерде жалаңаш түсірілді, ашық емес, фотографтың студиясында. Жоба басылым үшін цианотиптердің көптеген көшірмелерін жасаудың қарапайымдығынан да пайдаланды. Генри Ле Секк жасаған цианотиптер, ол 1856 жылдан кейін сурет салу және өнер жинау үшін фотографияны тастағаннан соң, оның танымал туындыларының қайта басылымдары болды және 1870 жылдар шамасында жасалды, өйткені ол олардың уақыт өте келе жоғалуынан қорқыныш сезінді. Ол қайта басылымдарға түпнұсқа негативтердің күнін қосты, олардың кейбіреулері әлі де жақсы сақталған.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та цианотип 20-ғасырға дейін қолданылып келді. Эдвард Муйбридж жануарлардың қозғалысын бейнелейтін тізбектеме суретінің цианотиптік контакттік көшірмелерін жасады, ал Эдвард Кертистің Солтүстік Америка жергілікті халықтарының этнографиялық цианотиптері Джордж Истман үйінде сақтаулы.

Суретшілдік

Еуропа және басқа да батыс елдерінің пикториалистері, фотосуретке өнер түрі ретінде мойынұсыну үшін, басып шығаруда қолөнерге баса назар аударды, сурет салу және сызуді еліктеді, сондай-ақ Символизмнің тақырыптары мен мотивтерін пайдаланды. Көптеген шеберлер құрметті әуесқойлар болды, олардың еңбектері Нью-Йорк камера клубы сияқты ұйымдар ұйымдастырған халықаралық «салондар» жүйесінде марапатталды, ал бәсекелестік калотипия, цианотипия, желімді басу, платиналық басу, бромойл және автохром сияқты сол кездегі барлық қолданыстағы процестермен техникалық тәжірибелердің жоғары деңгейін ынталандырды. Кларенс Уайттың мінсіз үй және ашық ауадағы суреттері, оның қажырлы композициясымен, замандастары – суретшілер Томас Уилмер Дьюинг, Уильям Мерит Чейз және Джон Уайт Александрға қарызды. Оның еңбекті қажет ететін процесіне негативтерді дамыту, содан кейін цианотипияда сынақтар жасау, өлшемдермен, пропорциялармен және басқа да факторлармен ойнау, платинада басып шығару және содан кейін мұқият және көркемдік ретушь жасау кірді. Альфред Штейглицтің 1907 жылғы Уайттың портреті (Принстон университетінің өнер мұражайында сақталған), сол жердегі сақталған цианотипия басылымдарында наразылық білдіріп тұрғандай көрінеді. Ғасыр басында суретші-фотограф Эдвард Штайхен, бұрын Альфред Штейглицпен байланысты болған, ол «Камера жұмысы» (1903–1917) арқылы Фото-сецессияны және пикториализмді насихаттады, ол қазір Альфред Штейглиц коллекциясында сақталған «Midnight Lake George» басылымдарын жасады: Чикаго өнер институтындағы фотосуреттер. 2007 жылы басылымдар мен оның жазбаларын ғылыми зерттеу нәтижесінде цианотипия платиналық басудан бұрынғы желімді хроматпен бірге қолданылғаны анықталды. Штайхен «Камера жұмысының» бірінші санында «әрбір фотосурет басынан аяғына дейін жалған, таза жеке тұлғасыз, өңдемел фотосурет болуы мүмкін емес» деп ықпалды түрде мәлімдеді. Тағы бір американдық пикториалист Фред Холланд Дей 1911 жылы Конгресс кітапханасында сақталған жалаңаш немесе теңізшілердің киімдеріндегі жастардың цианотипияларын жасады, ал француз суретшісі Шарль Франсуа Жандел өзінің Париж және кейін Шарантедегі (1890–1900) сурет шеберханасында байланған әйелдердің эротикалық суреттерін басып шығарды. Виктория дәуірінің соңындағы өнер және қолөнер қозғалысының антимодернистік көзқарастарымен байланысты американдық баспагер Берта Жакус 1894 жылдан бастап жабайы гүлдердің мыңнан астам цианотипиялық фотосуреттерін жасады.

Импрессионизм

Америкалық суретші Теодор Робинсон 1887–1892 жылдары Живерниде сурет салған, сол кезде Монемен бірге жұмыс істеген, одан цианотипте портрет салған және Моне сурет салған шөп үйінділерін бейнелеген. Ол: «Табиғаттан тікелей сурет салу қиын, себебі нәрселер өзгеріп тұрады; камера суретті есіңде сақтауға көмектеседі» деп атап өткен. Ол жиі цианотиптерінің немесе альбумин баспаларының үстіне тор салып, композицияны түзетулермен бірге кенепке көшіруге тырысқан, бірақ «Мен фотосуреттен сақ болуым керек, одан барынша пайдаланып, содан кейін жұмысты тастауым керек» деп ойлаған. Оның фотосуреттері Канажохари кітапханасы мен өнер галереясында және Terra Foundation for the Arts қорында сақталады. Бұл цианотип, Францияда оқып жүрген кезіндегі жапон өнерінің және Les Nabis мектебінің жазықтық, сәндік ерекшеліктерімен байланысты. Еуропада «Праганың ақыны» аталған Йозеф Судек ерте модернизм кезеңінде кейде импрессионистік эффект алу үшін цианотипті қолданған. Милан қаласында туған фотограф, график, суретші, декоратор және тәжірибелік кино режиссері Луиджи Веронези абстракция туралы халықаралық пікірталас туралы жақсы білген және фотограмманың абстрактілі потенциалына таң қалған. Ол 1934 жылы Париждегі «Abstraction Création» халықаралық абстракт суретшілер тобының көрмесіне қатысып, осы арқылы Фернан Лежермен танысқан. Ол Лежердің «Механикалық балетінен», Джорджо де Кириконың метафизикалық суреті арқылы сюрреализмнен және Джузеппе Каваллиден шабыт алды, олар өнердің «керексіздігіне» сеніп, 1947 жылы «La Bussola» (Компас) тобын құрды. Конструктивизм теорияларының (және саяси тұрғыдан коммунизммен байланысты) ықпалымен Веронези 1932 жылдан кейін цианотип фотограммасын заттардың метафизикалық қасиеттерін ашу үшін пайдаланған.

Соңғы заманауи

2008 жылы А.Д. Коулман эссесінде 1976 жылдан бері көркем фотосуретте қолданылып келген пикториализм әдістерінің қайта жандануын атап өтті. Лос-Анджелестегі Дж. Пол Гетти мұражайының фотосурет кураторы Уэстон Наэф, 1998 жылы «Нью-Йорк Таймс» газетіндегі сыншы Лайл Рексердің мақаласында, «Фотографияның алғашқыларын қарап, бүгінгі суретшілер технологияға тәуелді өнерге экспрессияны қайтарудың жолын көреді» деп мәлімдеді, бұл цифрлық бейнелеудегі ‘жақындық’тың жоғалуын және суретшілердің даггерротиптерге, қаңылтыр суреттерге, цианотиптерге, стереоскопиялық суреттерге, альбумин басылымдарына, коллодийлік ылғалды пластиналарға деген қызығушылығын түсіндіруге арналған. 1980-ші жылдардағы Нью-Йорктің Ист-Виллидж көркем өнер ортасында танысқан Дэвид Макдермот пен Питер Макгоф 1995 жылға дейін оларды викториялық джентльмендер ретінде қайта жасау құбылысын шектен шығарды, олар өмір салтын қабылдап, винтаждық камералар мен материалдарды қолдану арқылы оны және олардың мүліктерін құжаттады, алғашқы шабыттанғандары цианотиптің табылуы болды және олардың заманауи туындыларын 19 ғасырда жасады.

Қазіргі заманғы

2000 жылдан бері жыл сайын ағылшын тілінде "cyanotype" аталымы бар шамамен 10 кітап жарық көреді, ал 1843 жылдан 1999 жылға дейін барлығы 95 кітап жарық көрген. Өнер түрі бастапқыда пайда болғалы бері, цианотип процесін қолданатын суретшілердің саны артып, олар тек фотографтар ғана емес. 2022 жылғы британдық көрменің "Шатасу шеңберлерін шарлау: 21 ғасырдағы нео-пикториализм" каталогында сегіз заманауи суретші – Такаши Арай, Селин Бодин, Сьюзан Дергес, Дэвид Джордж, Джой Грегори, Том Хантер, Ян Филлипс Макларен және Спенсер Роуэлл постмодернистік мақсаттар үшін фотосурет өнерін, соның ішінде цианотипті пайдаланады.

Канада

Канадалық Эрин Ширреф өзінің мүсіндік қызығушылықтарын студиясындағы уақытша үш өлшемді композициялардың үлкен форматты цианотип фотограммалары арқылы көрсетеді, бұл процесте сағаттар бойы компоненттер жылжытылып, қосылып немесе мөлдір эффект алу үшін алынып тасталады.

Германия

Неміс суретшісі Марко Брюер акварель қағазына цианотип баспаларын сырып, уақыттың өтуін көрсетеді.

Исландия

Исландиялық суретші және кинорежиссер Инга Лиза Миддлтон цианотипті өзінің туған жерін сағынышпен бейнелеу үшін, сондай-ақ теңіз ортасындағы жаңа апаттар туралы хабардар ету үшін символдық түс ретінде пайдаланады.

Ұлыбритания

Британ туған, Америкада тұратын Валиад Бештидің Барбикан өнер галереясындағы 12 000 цианотип баспадан тұратын инсталляциясы, «Болмаған болашақтың өнертапқышының жартылай бөлшектенуі: Хаостық және кездейсоқ жазбалар, жұмыс үстелінің үстінде шашырап жатқан шынжырлар мен тісті дөңгелектер» атты жұмысында 2013 жылдың қазанынан 2014 жылдың қыркүйегіне дейінгі мерзімді визуальды түрде көрсетеді. Бұл жұмыс, суретшінің студиясынан алынған әрбір зат цианотиппен қапталған табылған қағазға, картонға немесе ағашқа әсер ету арқылы жасалған.